એષો ઽદ્ય મે ગિરિવરઃ પ્રરુણાદ્ધિ માર્ગં વિન્ધ્યસ્ય નિમ્નકરણે ભગવન્ યતસ્વ
હે ભગવાન, આજે આ મહાપર્વત મારું માર્ગ અવરોધે છે; કૃપા કરીને વિંધ્યને નીચો કરવા પ્રયત્ન કરો.
તવ કિરણજિતો ભવિષ્યતે મહીધ્રો મમ ચરણસમ્શ્રિતસ્ય કા વ્યથા તે
આ પર્વત તો તારા કિરણોથી જીતાઈ ગયો છે, હવે તે મારી શરણમાં રહેશે; તને કઈ પીડા રહી?
જગામ સંત્યજ્ય હિ દણ્ડકં હિ વિન્ધ્યાચલં વૃદ્ધ્વપુર્મહર્ષિઃ
મહર્ષિએ દંડકવન છોડી, વૃદ્ધ દેહે વિંધ્ય પર્વત તરફ પ્રયાણ કર્યું.
વૃદ્ધોસ્મયશક્તશ્ચ તવાધિરોઢું તસ્માદ્ ભવાન્ નીચતરો ઽસ્તુ સદ્યઃ
હું વૃદ્ધ અને નિર્વળ છું, તને ચઢી શકતો નથી; તેથી તું તરત જ નીચો થા.
સમાક્રમચ્ચાપિ મહર્ષિમુક્યઃ પ્રોલ્લઙ્ઘ્ય વિન્ધ્યં ત્વિદમાહ શૈલમ્
મહર્ષિમાં શ્રેષ્ઠ એ વિંધ્યને ઓળંગી ગયા અને પછી પર્વતને કહ્યું.
ત્વયા ન તાવત્ત્વિહ વર્ધિતવ્યં નો ચેદ્ વિશપ્સ્યે ઽહમવજ્ઞયા તે
હું પાછો ન આવું ત્યાં સુધી તારે અહીં વધવું નહીં; નહિંતર હું તને અવગણનાથી શાપ આપીશ.
આક્રમ્ય તસ્થૌ સ હિ તાં તદાશાં કાલે વ્રજામ્યત્ર યદા મુનીન્દ્રઃ
તે આશામાં ઊભો રહીને, ક્યારે મહર્ષિ અહીં આવશે એ સમયની રાહ જોઈ રહ્યો હતો.
તત્રાથ નિક્ષિપ્ય વિદર્ભપુત્રીં સ્વમાશ્રમં સૌમ્યમુપાજગામ
પછી વિદર્ભની પુત્રીને ત્યાં મૂકી, પોતાનાં શાંત આશ્રમમાં ગયો.
શેષં ચ કાલં સ હિ દણ્ડકસ્થસ્ તપશ્ચારામિતકાન્તિમાન્ મુનિઃ
એ તેજસ્વી ઋષિ દંડકવનમાં બાકીનો સમય તપસ્યા કરતાં રહ્યો.
નાસૌ નિવૃત્તેતિ મતિં વિધાય સ સંસ્થિતો નીચતરાગ્રશૃઙ્ગઃ
એણે મનમાં નક્કી કર્યું કે હું પાછો ફરતો નથી, અને એ નીચલા શિખરે જ રહી ગયો.
તસ્યોર્ધ્વશૃઙ્ગે મુનિસંસ્તુતા સા દુર્ગા સ્થિતા દાનવનાશનાર્થમ્
ઉપરના શિખરે, ઋષિઓ દ્વારા સ્તુત થયેલી દુર્ગા, દાનવોના વિનાશ માટે ઊભી હતી.
સર્વાપ્સરોભિઃ પ્રતિરામયન્તઃ કાત્યાયનીં તસ્થુરપેતશોકાઃ
બધી અપ્સરાઓ કાત્યાયનીને શાંત પાડતી, દુઃખ વિના ત્યાં ઊભી રહી.
અપશ્યતાં દાનવસત્તમૌ દ્વૌ ચણ્ડશ્ ચ મુણ્ડશ્ચ તપસ્વિનીં તામ્
જે બધાએ જોયું, તેમાં ચંડ અને મુંડ એ બે શ્રેષ્ઠ દાનવો એ તપસ્વિ સ્ત્રીને જોયા.
દૃષ્ટ્વોચતુસ્તૌ મહિષાસુરસ્ય દૂતાવિદં ચણ્ડમુણ્ડૌ દિતીશમ્
એને જોઈને, મહિષાસુરના દૂત ચંડ અને મુંડે દૈત્યરાણી પાસે કહ્યું.
તત્રાસ્તિ દેવી સુમહાનુભાવા કન્યા સુરૂપા સુરસુન્દરીણામ્
અહીં એક દેવી છે, મહાન શક્તિવાળી કન્યા, દેવસુંદરીઓમાં સૌથી સુંદર.
નેત્રૈસ્ત્રિભિસ્ત્રીણિ હુતાશનાનિ જિતાનિ કણ્ઠેન જિતસ્તુ શઙ્ખઃ
એના ત્રણ નેત્રોથી ત્રણ અગ્નિઓને જીત્યા છે, અને ગળાથી શંખને પણ વિજય કર્યો છે.
ત્વાં સર્વજોતારમિતિ પ્રતર્ક્ય કુચૌ સ્મરેણૈવ કૃતૌ સુદુર્ગૌ
તમને સર્વ પ્રકાશક માનીને, એના સ્તનો માત્ર પ્રેમથી અડગ કિલ્લા જેવા થયા છે.
પરાક્રમં વૈ ભવતો વિદિત્વા કામેન યન્ત્રા ઇવ તે કૃતાસ્તુ
તમારી પરાક્રમ જાણીને, એ કામના કારણે યંત્ર જેવા મજબૂત બન્યા છે.
ભયાતુરારોહણકાતરસ્ય કામસ્ય સોપાનમિવ પ્રયુક્તમ્
ડરથી, સંકોચી ગયેલા પ્રેમ માટે એ જાણે ચઢાવાનો પાંદલો જ બનાવાયો હોય એમ છે.
આરોહણે ત્વદ્ભયકાતરસ્ય સ્વેદપ્રવાહો ઽટસુર મન્મથસ્ય
તમે જેનો ડર છે, એના ચઢાવામાં, હે અસુર, મનમથનો પસીનો વહે છે.
તસ્યૈવ લાવણ્યગૃહસ્ય મુદ્રા કન્દર્પરાજ્ઞા સ્વયમેવ દત્તા
એ સૌંદર્યના મકાનની મુદ્રા તો કંદર્પરાજાએ પોતે આપી છે.
મન્યામ તં કામનરાધિપસ્ય પ્રાકારગુપ્તં નગરં સુદુર્ગમ્
હું તો એને કામદેવના કિલ્લાની મજબૂત દીવાલોથી ઘેરાયેલું શહેર જ માનું છું.
આવાસનાર્થં મકરધ્વજેન જનસ્ય દેશાવિવ સન્નિવિષ્ટૌ
મકરધ્વજએ વસવાટ માટે, જાણે લોકો એ દેશમાં વસાવ્યા હોય તેમ, એમાં વસાવ્યા છે.
સૃષ્ટ્વા વિધાતા હિ નિરૂપણાય શ્રાન્તસ્તથા હસ્તતલે દદૌ હિ
વિધાતાએ સર્જન કરીને, થાકી ગયા પછી, તપાસવા માટે હાથમાં આપી દીધું.
આક્રમ્ય લોકાનિવ મિર્મિતાયા રૂપાર્જિતસ્યૈવ કૃતાધરૌ હિ
જેમ નવા સર્જાયેલા લાગે એવા રીતે, સૌ લોકોએ કબજે કરીને, માત્ર પોતાના રૂપના જ બળે મેળવેલી પ્રતિષ્ઠા સાથે એ ઊભો છે.
આજ્ઞાપિ તાભ્યાં નખરત્નમાલા નક્ષત્રમાલા ગગને યથૈવ
તેમના આદેશથી, નખની રત્નમાળાની એક માળા ઊભી થઈ, જેમ આકાશમાં તારાઓની માળા દેખાય છે.
દૃષ્ટ્વા યથેષ્ટં ન ચ વિદ્મ કા સા સુતાથવા કસ્યચિદેવ બાલા
અમે એને ઈચ્છ્યા તેમ જોયા, પણ એ કોણ છે, કોની દીકરી છે કે માત્ર કોઈ બાળિકા છે – એ અમને ખબર નથી.
ગત્વાત્થ વિન્ધ્યં સ્વયમેવ પશ્ય કુરુષ્વ યત્ તે ઽભિમતં ક્ષમં ચ
તમે જાતે જ વિંધ્ય પર્વત પર જાઓ અને જોઈ આવો; જે તમારે મનગમતું અને યોગ્ય લાગે એ કરો.
ચક્રે મતિં નાત્ર વિચારમસ્તિ ઇત્યેવમુક્ત્વા મહિષો ઽપિ નાસ્તિ
એણે મનમાં નક્કી કર્યું, કોઈ શંકા રાખ્યા વિના, અને એમ કહ્યું: 'અહીં મહિષ નથી.'
યસ્મિન્ યથાયાનિ યતો ઽથવિપ્ર સ નીયતે વા વ્રજતિ સ્વયં વા
જે રીતે અને જ્યાંથી પણ કોઈ આવે છે, હે બ્રાહ્મણ, તેને કોઈ લઈ જાય છે અથવા પોતે જ જાય છે.