છેત્તુકામો નિજં શીર્ષં વહ્નિના પ્રતિષેધિતઃ
પોતાનું માથું કપવાની ઇચ્છા હતી, પણ અગ્નિએ તેને અટકાવ્યો.
દુસ્તરા પરવધ્યાપિ સ્વવધ્યાપ્યતિદુસ્તરા
બીજાના હાથથી મૃત્યુ પામવાનો માર્ગ મુશ્કેલ છે, પણ પોતે જ પોતાનો અંત લાવવો તો એથી પણ અઘરો છે.
મા મ્રિયસ્વ મૃતસ્યેહ નષ્ટા ભવતિ વૈ કથા
મરશો નહીં; કારણ કે અહીં કોઈ મરી જાય પછી, એની વાતો પણ અહીંથી ખોવાઈ જાય છે.
ત્રૈલોક્યવિજયી પુત્રઃ સ્યાન્મે ત્વત્તેજસાધિકઃ
મારો દીકરો, તારી મહાન શક્તિથી, ત્રણેય લોકને જીતે એવી મારી આશા છે.
મહાબલો વાયુરિવ કામરૂપી કૃતાસ્ત્રવિત્
એ બહુ શક્તિશાળી થશે, પવન જેવો, મનગમતી રુપ ધારણ કરી શકનાર અને શસ્ત્રો ચલાવવામાં પારંગત.
યસ્યાં ચિત્તં સમાલમ્બિ કરિષ્યસિ તતઃ સુતઃ
પુત્ર, તું જે વાતમાં મન લગાવશે, એ તું નિશ્ચિત રીતે પૂર્ણ કરશે.
દ્રષ્ટું માલવટં યક્ષં યક્ષૈશ્ચ પરિવારિતમ્
માલવટ નામના યક્ષને, બીજા યક્ષો વચ્ચે ઘેરાયેલા, જોવા માટે,
ગજશ્ચ મહિષાશ્ચાશ્વા ગાવો ઽજાવિપરિપ્લુતાઃ
હાથી, મહિષ, ઘોડા, ગાય અને બકરી-ધોળકાંના ટોળાં ત્યાં હતાં.
મહિષ્યાં રૂપયુક્તાયાં ત્રિહાયણ્યાં તપોધન
સુંદરતા ધરાવતી રાણી ત્રિહાયણીમાં, હે તપસ્વી,
સ ચાપિ ગમનં ચક્રે ભવિતવ્યપ્રચોદિતઃ
અને પછી, જેવું લખાયું હતું તેમ, એ પોતાના માર્ગે નીકળી પડ્યો.
પાતાલં પ્રવિવેશાથ તતઃ સ્વભવનં ગતઃ
પછી એ પાતાળમાં પ્રવેશ્યો અને પોતાના મહેલમાં ગયો.
અકાર્યકારકેત્યેવં ભૃયો માલવટં ગતઃ
અયોગ્ય કામ કરનાર કહેવાઈ, એ માલવટ પાસે ગયો.
સમં જગામ તત્ પુણ્યં યક્ષમણ્ડલમુત્તમમ્
એ પવિત્ર અને ઉત્તમ યક્ષ પ્રદેશમાં એ સાથે ગયો.
અજીજનત્ સુતં શુભ્રં મહિષં કામરૂપિણમ્
એણે એક નિર્મળ દીકરો પેદા કર્યો, જે મનગમતું રૂપ ધારણ કરી શકતો મહિષ હતો.
સા ચાભ્યગાદ્ દિતિવરં રક્ષન્તી શીલમાત્મનઃ
અને એ સ્ત્રીએ પોતાનું સદાચાર જાળવી, મહાન દિતિ પાસે પહોંચી.
ખઙ્ગ નિષ્કૃષ્ય તરસા મહિષં સમુપાદ્રવત્
એણે તલવાર ઝડપી, ઝડપથી મહિષ પર તૂટી પડ્યો.
રક્ષિતા ગુહ્યકૈઃ સાધ્વી નિવાર્ય મહિષં તતઃ
સતી સ્ત્રીને ગુહ્યકોએ બચાવી, પછી મહિષને રોકી દીધો.
નિપપાત સરો દિવ્યં તતો દૈત્યૈઽભવન્મૃતઃ
એ દૈત્ય દિવ્ય સરોવરમાં પડી ગયો અને ત્યાં મરી ગયો.
યક્ષાનાશ્રિત્ય તસ્થૌ સ કાલયન્ શ્વાપદાન્ મુન્
એ યક્ષોની શરણમાં રહ્યો, હે મુનિ, અને જંગલી પ્રાણીઓને દૂર હાંકી કાઢ્યા.
ચિતામારોપિતઃ સા ચ શ્યામા તં ચારુહત્ પતિમ્
શ્યામવર્ણ સ્ત્રીને ચિત પર બેસાડવામાં આવી અને એ પતિ સાથે ચિત પર ચડી ગઈ.
વ્યદ્રાવયત્ સ તાન્ યક્ષાન્ ખઙ્ગપાણિર્ભયઙ્કરઃ
તેઓ ભયાનક ખડગ ધરાવીને યક્ષોને દૂર હાંકી દીધા.
ઋતે સંરક્ષિતારં હિ મહિષં રમ્ભનન્દનમ્
માત્ર રંભાનો પુત્ર, મહિષ, જે રક્ષક હતો, બચી ગયો.
યો ઽજયત્ સર્વતો દેવાન્ સેન્દ્રરુદ્રાર્કમારુતાન્
જે મહિષે સર્વ દેવતાઓને, ઇન્દ્ર, રુદ્ર, સૂર્ય અને મારુતો સહિત, સર્વત્ર જીત્યા હતા.
રાજ્યે ઽભિષિક્તશ્ચ મહાસુરેન્દ્રૈર્વિનિર્જિતૈઃ શમ્બરતારકાદ્યૈઃ
શમ્બર, તારક અને અન્ય અસુરોને હરાવીને, મહાન અસુરરાજાઓએ તેને રાજ્યાભિષેક કર્યો હતો.
સ્થાનાનિ ત્યક્તાનિ શશીન્દ્રભાસ્કરૈર્ધર્મશ્ચ દૂરે પ્રતિયોજિતશ્ચ
ચંદ્ર, ઇન્દ્ર અને સૂર્યએ પોતાના સ્થાન છોડી દીધાં, અને ધર્મ દૂર ફેંકાઈ ગયો તથા અવગણાયો.
જગ્મુઃ પુરસ્કૃત્ય રિચામહં તે દ્રષ્ટું તદા ચક્રધરં શ્રિયઃ પતિમ્
પછી મેં ઋચા દ્વારા આગેવાની આપી, અને સૌએ શ્રીના પતિ, ચક્રધારી ભગવાનને જોવા ગયા.
દૃષ્ટાવા પ્રણમ્યૈવ ચ સિદ્દિસાધકૌ ન્યવેદયંસ્તન્મહિષાદિચેષ્ટિતમ્
તેમને જોઈને અને નમન કરીને, સિદ્ધિ આપનારા બંનેએ મહિષાસુરના કૃત્યો જણાવ્યા.
આક્રમ્ય નાકાત્તુ નિરાકૃતા વયં કૃતાવનિસ્થા મહિષાસુરેણ
મહિષાસુરે અમને સ્વર્ગમાંથી હાંકીને પૃથ્વી પર વસવા મજબૂર કર્યા.
ન ચેદ્ વ્રજામો ઽદ્ય રસાતલં હિ સંકાલ્યમાના યુધિ દાનવેન
જો આજે અમે પાતાળમાં નહીં જઈએ, તો દાનવ યુદ્ધમાં અમને નાશ કરી નાખશે.
દૃષ્ટ્વાથ ચક્રે સહસૈવ કોપં કાલાગ્નિકલ્પો હરિરવ્યયાત્મા
આ જોઈને, અવિનાશી હરિ અચાનક કાળાગ્નિ સમાન ક્રોધિત થયા.