કૃષ્ણોદુમ્બરકો રુદ્રાજ્જાતઃ ક્ષોમકરો વૃષઃ
કાળો ઉદુંબર વૃક્ષ રુદ્રમાંથી જન્મ્યો; વાછરડો પણ, જે વસ્ત્ર લાવે છે.
કાત્યાયનયાઃ શમીજાતાબિલ્વો લક્ષ્માયાઃ કરે ઽભવત્
કાત્યાયનીમાંથી શમી વૃક્ષ અને લક્ષ્મીજીના હાથે બિલ્વ ફળ પ્રગટ્યું.
વાસુકેર્વિસ્તૃતે પુચ્છે પૃષ્ઠે દૂર્વા સિતાસિતા
વાસુકીના લાંબા પૂંછ અને પીઠ પર સફેદ તથા કાળી દુર્વા ઉગેલી.
એવં જાતેષુ સર્વેષુ તેન તત્ રતિર્ભવેત્
આ રીતે બધું સર્જાયું, તેથી તેમાં ભક્તિ પેદા થાય છે.
તસ્યાં સંપૂજયેદ્ વિષ્ણું તેન ખણ્ડો ઽસ્ય પૂર્યતે
આ બધામાં વિષ્ણુની પૂજા કરવી; એથી તેનો ભાગ પૂર્ણ થાય છે.
ઓષધીભિશ્ચ મુખ્યાભિર્યાવત્સ્યાચ્છરદાગમઃ
મુખ્ય ઔષધિઓથી, જેટલીવાર શરદ ઋતુ રહે, પૂજા કરવી.
મણિમુક્તાપ્રવાલાનિ વસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ
મણિ, મુક્તા, મોતી અને વિવિધ પ્રકારનાં કપડાં.
તિક્તાનિ ચ નિવેદ્યાનિ તાન્યખણ્ડાનિ યાનિ હિ
અને તીખા ભોજન, જે આખા અને અખંડ હોય છે.
યદા સંવત્સરં પૂર્ણમખણ્ડં ભવતે ગૃહે
જ્યારે આખું વર્ષ ઘરમા કોઈ તૂટફૂટ વિના પસાર થાય છે,
સ્નાનેન તેન સ્નાયીત યેનાખણ્ડં હિ વત્સરમ્
તે વસ્તુ વડે સ્નાન કરવું જોઈએ, જેના કારણે વર્ષ આખું અખંડ રહ્યું હોય.
હોમે તદેવ ગદિતં દાને શક્તિર્નિજા દ્વિજ
હવનમાં એ જ વસ્તુ કહેવામાં આવે છે; દાનમાં પોતાની શક્તિ પ્રમાણે આપવું, હે દ્વિજ.
ધૂપયેદ્ વિવિધં ધૂપં યેન સ્યાદ્ વત્સરં પરમ્
વર્ષ શ્રેષ્ઠ બને એ માટે વિવિધ સુગંધિત ધૂપ અર્પણ કરવી જોઈએ.
રાગખાણ્ડવચોષ્યાણિ હવિષ્યાણિ નિવેદયેત્
રંગીન, આખા અને ચૂસીને કે ખાઈ શકાય એવા ભોજન અર્પણ કરવા જોઈએ.
વિજ્ઞાપયેન્મુનિશ્રેષ્ઠ મન્ત્રેણાનેન સુવ્રત
હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, હે સુવ્રત, આ મંત્ર વડે પ્રાર્થના કરવી જોઈએ.
ધર્માર્થકામમોક્ષણિ ત્વખણ્ડાનિ ભવન્તુ મે
મારા અખંડ વસ્તુઓ ધર્મ, સંપત્તિ, કામ અને મોક્ષ માટે બને.
તેન સત્યેન ધર્માદ્ય અખણ્ડાઃ સન્તુ કેશવ
હે કેશવ, એ સત્ય વડે ધર્મ અને અન્ય બધું અખંડ રહે.
અઘણ્ડં પારયેદ્ બ્રહ્મન્ વ્રતં વૈ સર્વવસ્તુષુ
હે બ્રાહ્મણ, દરેક વસ્તુમાં અખંડતાનું વ્રત પાળવું જોઈએ.
ધર્માર્થકામમોક્ષાદ્યાસ્ત્વક્ષયાઃ સંભવન્તિ હિ
ધર્મ, સંપત્તિ, કામ અને મોક્ષ વગેરે કદી નાશ પામતાં નથી.
પ્રક્ષ્યામ્યધુના ત્વેતદ્વૈષ્ણવં પઞ્જરં શુભમ્
હવે હું આ શુભ વૈષ્ણવ પાંજરું કહેવા જઈ રહ્યો છું.
પ્રાચ્યાં રક્ષસ્વ માં વિષ્ણો ત્વામાહં શરણં ગતઃ
પૂર્વ દિશામાં, હે વિષ્ણુ, મને રક્ષા કર; હું તારી શરણે આવ્યો છું.
યામ્યાં રક્ષસ્વ માં વિષ્ણો ત્વમાહં શરણં ગતઃ
દક્ષિણ દિશામાં, હે વિષ્ણુ, મને રક્ષા કર; હું તારી શરણે આવ્યો છું.
પ્રતીચ્યાં રક્ષ મે વિષ્ણો ભવન્તં શરણં ગતઃ
પશ્ચિમ દિશામાં, હે વિષ્ણુ, મને રક્ષા કર; હું તારી શરણે આવ્યો છું.
ઉત્તરસ્યાં જગન્નાથ ભવન્તં શરણં ગતઃ
ઉત્તર દિશામાં, હે જગન્નાથ, હું તારી શરણે આવ્યો છું.
નમસ્તે રક્ષ રક્ષઘ્ન ઐશાન્યાં શરણં ગતઃ
નમસ્કાર! હે દુઃખનાશક, ઈશાન દિશામાં મને રક્ષા કર; હું તારી શરણે આવ્યો છું.
પ્રગૃહય્ રક્ષ માં વિષ્ણો આગ્નેય્યાં યજ્ઞસૂકર
હે વિષ્ણુ, યજ્ઞના વરાહ સ્વરૂપે, દક્ષિણ-પૂર્વ દિશામાં મને મજબૂતીથી પકડી રાખો અને મારી રક્ષા કરો.
નૈરૃત્યાં માં ચ રક્ષસ્વ દિવ્યમૂર્તે નૃકેસરિન્
હે દૈવી સ્વરૂપ ધરાવનાર નરસિંહ, દક્ષિણ-પશ્ચિમ દિશામાં મારી રક્ષા કરો.
વાયવ્યાં રક્ષ માં દેવ અશ્વશીર્ષ નમો ઽસ્તુ તે
હે ઘોડાની માથાવાળા દેવ, ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં મારી રક્ષા કરો; તમને વંદન છે.
માં ત્વં રક્ષાજિત સદા નમસ્તે ત્વપરાજતિ
હે અજય, તમે હંમેશા મારી રક્ષા કરો; હે અપરાજિત, તમને વંદન છે.
અકૂપાર નમસ્તુભ્યં મહામોહ નમો ઽસ્તુ તે
હે અપરિમિત, તમને વંદન છે; હે મહામોહ, તમને પણ વંદન છે.
કૃત્વા રક્ષસ્વ માં દેવ નમસ્તે પુરુષોત્તમ
આ બધું કરીને, હે દેવ, હવે મારી રક્ષા કરો; હે પુરુષોત્તમ, તમને વંદન છે.