શ્રીધરાય નમસ્તસ્મૈ છદ્મવામનરૂપિણે
શ્રીધર, જે છુપાયેલ વામન રૂપ ધારણ કર્યો છે, તેમને વંદન છે.
નારદઃ પરિપપ્રચ્છ પુરાણં વામનાશ્રયમ્
નારદે વામનને આધાર બનાવેલા પુરાણ વિશે પૂછ્યું.
વામનત્વં ધૃતં પૂર્વં તન્મમાચક્ષ્વ પૃચ્છતઃ
મારે પૂછવું છે, પહેલાં વામન રૂપ ધારણ કરાયું હતું, એ વિશે મને કહો.
ત્રિદશૈર્યુયુધે સાર્થમત્ર મૈ સંશયો મહાન્
દેવતાઓએ આ વિષયમાં મળીને યુદ્ધ કર્યું; અહીં મને મોટો સંશય છે.
શઙ્કરસ્ય પ્રિયા ભાર્યા બભુવ વરવર્ણિની
શંકરજીની પ્રિય પત્ની સુંદર રંગવાળી હતી.
જાતા હિમવતો ગેહે ગિરીન્દ્રસ્ય મહાત્મનઃ
તે હિમવત, મહાન પર્વતના ઘરમાં જન્મી હતી.
એતન્મે સંશયં છિન્ધિ સર્વવિત્ ત્વં મતો ઽસિ મે
મારો સંશય દૂર કરો; હું તમને સર્વજ્ઞ માનું છું.
વ્રતાનાં વિવિધાનાં ચ વિધિમાચક્ષ્વ મે દ્વિજ
દ્વિજ, વિવિધ વ્રતોની રીત મને સમજાવો.
પ્રોવાચ વદતાં શ્રેષ્ઠો નારદં તપસો નિધિમ
વાણીમાં શ્રેષ્ઠ એવા વ્યક્તિએ તપસ્વી નારદને સંબોધન કર્યું.
અવધાનં સ્થિરં કૃત્વા શૃણુષ્વ મુનિસત્ત્મ
મુનિશ્રેષ્ઠ, તમારું મન સ્થિર કરીને સાંભળો.
ઉવાચ વચનં દૃષ્ટ્વા ગ્રીષ્મકાલમુપસ્થિતમ્
ગૃષ્મકાળ આવી ગયો છે, એમ જોઈને તેણે આ શબ્દો કહ્યા.
યત્ર વાતાતપૌ ગ્રીષ્મે સ્થિતયોર્નૌ ગમિષ્યતઃ
જ્યારે ગૃષ્મકાળમાં પવન અને તાપ રહે છે, અને આપણે બંને આગળ વધીએ છીએ.
નિરાશ્રયો ઽહં સુદતી સદારણ્યચરઃ શુભે
સુદતી, હું આશ્રય વગર છું, હંમેશા જંગલમાં ફરું છું.
નિદાઘકાલમનયત્ સમં શર્વેણ સા સતી
સતી એ ગરમ કાળ શિવજી સાથે વિતાવ્યો.
ઘનાન્ધકારિતાશો વૈ પ્રાવૃટ્કાલોષતિરાગવાન્
પ્રાવૃષ્કાળમાં વાદળોથી દિશાઓ અંધારાઈ ગઈ, અને એ કાળ ઉલ્લાસથી ભરેલો હતો.
પ્રોવાચ વાક્યં દેવેશં સતી સપ્રણયં તદા
પછી સતીએ પ્રેમથી દેવોના સ્વામી સાથે વાત કરી.
સ્ફુરન્તિ નીલાભ્રગણેષુ વિદ્યુતો વાશન્તિ કેકારવમેવ બર્હિણઃ
ગાઢ વાદળોમાં વીજળી ઝળહળી રહી છે, અને મોરો પોતાના કેકા અવાજે બોલી રહ્યા છે.
કદમ્બસર્જ્જાર્જુનકેતકીદ્રુમાઃ પુષ્પાણિ મુઞ્ચન્તિ સુમારુતાહતાઃ
કદંબ, સરજ, અર્જુન અને કેતકીના વૃક્ષો, સુમારુતના ઝોકથી, ફૂલો છોડી રહ્યા છે.
યથાશ્રયાન્ યોગિગણઃ સમન્તાત્ પ્રવૃદ્ધમૂલાનપિ સંત્યજન્તિ
જેમ યોગીઓની ટોળકી, પોતાના આધારવાળા અને ગાઢ મૂળ ધરાવતાંને પણ,四 તરફથી છોડી દે છે.
નૂનં સમૃદ્ધિં સલિલસ્ય દૃષ્ટ્વા ચરન્તિ શૂરાસ્તરુણદ્રુમેષુ
પાણીની ભરપૂરતા જોઈને, બહાદુરો યુવાન વૃક્ષોમાં ફરતા રહે છે.
કિમત્ર ચિત્રં યદનુજ્જ્વલં જનં નિષેવ્ય યોષિદ્ ભવતિ ત્વશીલા
અહીં શું આશ્ચર્ય છે? તેજ વગરના લોકો સાથે રહેતાં, સ્ત્રીનું વર્તન અશાંત બની જાય છે.
ફલૈશ્ચ બિલ્વાઃ પયસા તથાપગાઃ પત્રૈઃ સપદ્મૈશ્ચ મહાસરાંસિ
બિલ્વ વૃક્ષો ફળ આપે છે, નદીઓ પાણી આપે છે, અને મોટા તળાવ પાંદડા અને કમળથી શોભાયમાન છે.
ગૃહં કુરુષ્વાત્ર મહાચજલોત્તમે સુનિર્વૃતા યેન ભવામિ શંભો
મહાન જળકાંઠે આ ઉત્તમ સ્થળે ઘર બાંધો, જેથી હું શાંતિથી રહી શકું, ó શંભુ.
ન મે ઽસ્તિ વિત્તં ગૃહસંચયાર્થે મૃગારિચર્માવરણં મમ પ્રિયે
મારે ઘર માટે કોઈ સંપત્તિ નથી; મારા માટે હરણની ચામડી જ આવરણ છે, ó પ્રિય.
કેયૂરમેકં મમ કમ્બલસ્ત્વહિર્દ્વિતીયમન્યો ભુજગો ધનઞ્જયઃ
મારે એક જ કયૂર છે, મારી ઓઢણી તું છે; બીજું તો ધનંજય નામના સાપ છે.
નીલો ઽપિ નીલાઞ્જનતુલ્યવર્ણઃ શ્રોણીતટે રાજતિ સુપ્રતિષ્ઠઃ
ગાઢ કાજલ જેવી રંગવાળું નિલો, કમર પર સુંદર રીતે ઝળકે છે.
અવનિતસમવેક્ષ્ય સ્વામિનો વાસકૃચ્છ્રાત્ પરિવદતિ સરોષં લજ્જયોચ્છ્વસ્ય ચોષ્મ્
માલિકને વાસ માટે કઠિનાઈમાં જોઈને, સેવક ગુસ્સે અને શરમથી ઉશ્કેરાઈને ફરિયાદ કરે છે.
વૃક્ષમૂલે સ્થિતાયા મે સુદુઃખેન વદામ્યતઃ
વૃક્ષની મૂળ પાસે ઊભી રહીને, હું ખૂબ દુઃખ સાથે વાત કરું છું.
તતો ઽભવન્નામ તેદશ્વરસ્ય જીમૂતકેતુસ્ત્વિતિ વિશ્રુતં દિવિ
પછી એ ઘોડાનું નામ જીમૂતકેતુ તરીકે સ્વર્ગમાં પ્રસિદ્ધ થયું.
લોકાન્ન્દકરી રમ્યા શરત્ સમભવન્મુને
મુનિ, સુંદર શરદ ઋતુ આવી, જે વિશ્વમાં પ્રકાશ લાવી.