વામનપુરાણમ્

नारदः परिपप्रच्छ पुराणं वामनाश्रयम्

નારદે વામનને આધાર બનાવેલા પુરાણ વિશે પૂછ્યું.

वामनत्वं धृतं पूर्वं तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः

મારે પૂછવું છે, પહેલાં વામન રૂપ ધારણ કરાયું હતું, એ વિશે મને કહો.

त्रिदशैर्युयुधे सार्थमत्र मै संशयो महान्

દેવતાઓએ આ વિષયમાં મળીને યુદ્ધ કર્યું; અહીં મને મોટો સંશય છે.

शङ्करस्य प्रिया भार्या बभुव वरवर्णिनी

શંકરજીની પ્રિય પત્ની સુંદર રંગવાળી હતી.

जाता हिमवतो गेहे गिरीन्द्रस्य महात्मनः

તે હિમવત, મહાન પર્વતના ઘરમાં જન્મી હતી.

एतन्मे संशयं छिन्धि सर्ववित् त्वं मतो ऽसि मे

મારો સંશય દૂર કરો; હું તમને સર્વજ્ઞ માનું છું.

व्रतानां विविधानां च विधिमाचक्ष्व मे द्विज

દ્વિજ, વિવિધ વ્રતોની રીત મને સમજાવો.

प्रोवाच वदतां श्रेष्ठो नारदं तपसो निधिम

વાણીમાં શ્રેષ્ઠ એવા વ્યક્તિએ તપસ્વી નારદને સંબોધન કર્યું.

अवधानं स्थिरं कृत्वा शृणुष्व मुनिसत्त्म

મુનિશ્રેષ્ઠ, તમારું મન સ્થિર કરીને સાંભળો.

उवाच वचनं दृष्ट्वा ग्रीष्मकालमुपस्थितम्

ગૃષ્મકાળ આવી ગયો છે, એમ જોઈને તેણે આ શબ્દો કહ્યા.

यत्र वातातपौ ग्रीष्मे स्थितयोर्नौ गमिष्यतः

જ્યારે ગૃષ્મકાળમાં પવન અને તાપ રહે છે, અને આપણે બંને આગળ વધીએ છીએ.

निराश्रयो ऽहं सुदती सदारण्यचरः शुभे

સુદતી, હું આશ્રય વગર છું, હંમેશા જંગલમાં ફરું છું.

निदाघकालमनयत् समं शर्वेण सा सती

સતી એ ગરમ કાળ શિવજી સાથે વિતાવ્યો.

घनान्धकारिताशो वै प्रावृट्कालोषतिरागवान्

પ્રાવૃષ્કાળમાં વાદળોથી દિશાઓ અંધારાઈ ગઈ, અને એ કાળ ઉલ્લાસથી ભરેલો હતો.

प्रोवाच वाक्यं देवेशं सती सप्रणयं तदा

પછી સતીએ પ્રેમથી દેવોના સ્વામી સાથે વાત કરી.

स्फुरन्ति नीलाभ्रगणेषु विद्युतो वाशन्ति केकारवमेव बर्हिणः

ગાઢ વાદળોમાં વીજળી ઝળહળી રહી છે, અને મોરો પોતાના કેકા અવાજે બોલી રહ્યા છે.

कदम्बसर्ज्जार्जुनकेतकीद्रुमाः पुष्पाणि मुञ्चन्ति सुमारुताहताः

કદંબ, સરજ, અર્જુન અને કેતકીના વૃક્ષો, સુમારુતના ઝોકથી, ફૂલો છોડી રહ્યા છે.

यथाश्रयान् योगिगणः समन्तात् प्रवृद्धमूलानपि संत्यजन्ति

જેમ યોગીઓની ટોળકી, પોતાના આધારવાળા અને ગાઢ મૂળ ધરાવતાંને પણ,四 તરફથી છોડી દે છે.

नूनं समृद्धिं सलिलस्य दृष्ट्वा चरन्ति शूरास्तरुणद्रुमेषु

પાણીની ભરપૂરતા જોઈને, બહાદુરો યુવાન વૃક્ષોમાં ફરતા રહે છે.

किमत्र चित्रं यदनुज्ज्वलं जनं निषेव्य योषिद् भवति त्वशीला

અહીં શું આશ્ચર્ય છે? તેજ વગરના લોકો સાથે રહેતાં, સ્ત્રીનું વર્તન અશાંત બની જાય છે.

फलैश्च बिल्वाः पयसा तथापगाः पत्रैः सपद्मैश्च महासरांसि

બિલ્વ વૃક્ષો ફળ આપે છે, નદીઓ પાણી આપે છે, અને મોટા તળાવ પાંદડા અને કમળથી શોભાયમાન છે.

गृहं कुरुष्वात्र महाचजलोत्तमे सुनिर्वृता येन भवामि शंभो

મહાન જળકાંઠે આ ઉત્તમ સ્થળે ઘર બાંધો, જેથી હું શાંતિથી રહી શકું, ó શંભુ.

न मे ऽस्ति वित्तं गृहसंचयार्थे मृगारिचर्मावरणं मम प्रिये

મારે ઘર માટે કોઈ સંપત્તિ નથી; મારા માટે હરણની ચામડી જ આવરણ છે, ó પ્રિય.

केयूरमेकं मम कम्बलस्त्वहिर्द्वितीयमन्यो भुजगो धनञ्जयः

મારે એક જ કયૂર છે, મારી ઓઢણી તું છે; બીજું તો ધનંજય નામના સાપ છે.

नीलो ऽपि नीलाञ्जनतुल्यवर्णः श्रोणीतटे राजति सुप्रतिष्ठः

ગાઢ કાજલ જેવી રંગવાળું નિલો, કમર પર સુંદર રીતે ઝળકે છે.

अवनितसमवेक्ष्य स्वामिनो वासकृच्छ्रात् परिवदति सरोषं लज्जयोच्छ्वस्य चोष्म्

માલિકને વાસ માટે કઠિનાઈમાં જોઈને, સેવક ગુસ્સે અને શરમથી ઉશ્કેરાઈને ફરિયાદ કરે છે.

वृक्षमूले स्थिताया मे सुदुःखेन वदाम्यतः

વૃક્ષની મૂળ પાસે ઊભી રહીને, હું ખૂબ દુઃખ સાથે વાત કરું છું.

ततो ऽभवन्नाम तेदश्वरस्य जीमूतकेतुस्त्विति विश्रुतं दिवि

પછી એ ઘોડાનું નામ જીમૂતકેતુ તરીકે સ્વર્ગમાં પ્રસિદ્ધ થયું.

लोकान्न्दकरी रम्या शरत् समभवन्मुने

મુનિ, સુંદર શરદ ઋતુ આવી, જે વિશ્વમાં પ્રકાશ લાવી.