વિંધ્ય અને પારિયાત્રા, આ પવિત્ર ધરતીના સાત મુખ્ય પર્વત શ્રેણીઓમાં ગણાય છે. આ પર્વતો પહોળા, ઊંચા, સુંદર, વિશાળ અને શુભ ઢાળ ધરાવે છે. વાતંધામા, વૈદ્યુત, મૈનાક અને સરસ પણ આ શ્રેણીમાં સામેલ છે. ઉજ્જાયન, પુષ્પગિરિ, અર્બુદા અને રૈવત પણ આ પર્વતોમાં આવે છે. શ્રીપર્વત, કોંગણ અને અનેક અન્ય પર્વતોની પણ ગણતરી થાય છે. આ પર્વતોમાંથી જ અનેક મહાન નદીઓ ઉત્પન્ન થાય છે. હવે એ નદીઓના નામો ધ્યાનપૂર્વક સાંભળો: શતદ્રુ, ચંદ્રિકા, નીલા, વિતસ્તા, ઇરાવતી અને કુહૂ. ગોમતી, ધૂતપાપા, બાહુદા અને સદૃષદ્વતી પણ છે. સરૂ અને લૌહિત્ય, જે હિમાલયના પર્વતપાદમાંથી વહે છે. પરણાશા, નંદિની, પાવની અને મહી પણ છે. પારીયાત્રા પર્વતમાંથી વહેતી સિપ્રા અને અવંતી પ્રસિદ્ધ છે. મંદાકિની, દશારણા અને ચિત્રકૂટમાંથી વહેતી નદી પણ છે. પિપ્પલશ્રોની, વિપાશા અને વંજુલાવતી જેવી અન્ય નદીઓ પણ છે. ઋક્ષ પર્વતના પાદથી જન્મેલી નદીઓ તથા બલવાહિની પણ છે. વેણા, વૈતરણી, સિનિવાહુ અને કુમુદવતી જેવી નદીઓ પણ છે. વિંધ્ય પર્વતપાદમાંથી જન્મેલી નદીઓ પવિત્ર, શુદ્ધ અને શુભ છે. તુંગભદ્રા, સુપ્રયોગા, વાહ્યા અને કાવેરી જેવી મહાન નદીઓ સહ્યાદ્રિ પર્વતપાદમાંથી વહે છે. સીની અને સુદામા, તથા ઝાંખી શંખમાંથી જન્મેલી નદીઓ પણ છે. આ તમામ નદીઓ દુનિયાની માતાઓ છે, અને સમુદ્રની સ્ત્રીઓ છે. ઉત્તર અને મધ્ય પ્રદેશના શુભ પ્રદેશો આ નદીઓના જળને ઇચ્છા મુજબ પીવે છે. માછલીઓ, કુસટ્ટા, કુણિકુણ્ડલ, પાંજાલક તથા કોશલની સ્ત્રીઓ, શાક અને સમશાક, તેમજ મધ્ય પ્રદેશના લોકો; અપારાંત, શૂદ્ર, પહલવ અને ખેટક; શાતદ્રવ, લલિત્થ, પારાવત અને સમૂષક; શ્રત્રિય, પ્રતિવૈશ્ય, વૈશ્ય અને શૂદ્રના કુટુંબો; ચીન, તુષાર અને અનેક વિદેશી, ખાલી પેટવાળા લોકો; લંપક, તાવકારામ, શૂલિક અને તંગણ; તામસ, ક્રમમાસ, સુપાર્શ્વ અને પુણ્ડ્રક; માંડવ્ય, માલવીય અને ઉત્તર પંથમાં વસતા લોકો; પ્રવંગ, વાંગેય, માંસાહારી અને બલદંતિક; પ્રગ્જ્યોતિષ, શૂદ્ર, વિદ્યેહ અને તામ્રલિટ્ટના લોકો; પુણ્ડ્ર, કેરળ, ચૌડ, કુલ્ય અને રાક્ષસ; મહારાષ્ટ્ર, માહિષિક અને તમામ કાલિંગ; વલિંધ્ય, વિંધ્યમૌલ્યા, વૈદર્ભ અને દંડક; દક્ષિણના લોકો — શાલકટંકટ; પુલિયાસ, વાદળી નિશાનવાળા, તપસ્વી અને તામસિક સ્વભાવના લોકો; ભરકચ્છ, સમહેય અને સરસ્વત; ઉત્તમર્ણ, દશારણ, ભોજ અને કિંકવર; તુરુસ, તુંબર, વાહન અને નૈષધ — આ બધા જ વિવિધ લોકો અને જાતિઓ છે, જે પર્વતો અને નદીઓથી પોષાય છે. આ રીતે, પર્વતોની પંક્તિઓ અને નદીઓની ધારા, તથા વિવિધ લોકો અને પ્રદેશો, સંસારમાં જીવન અને પવિત્રતાનો પ્રવાહ વહેતાં રહે છે.