యే త్వాం ద్రక్ష్యంతి గణప కుసుమేశ్వరసంజ్ఞకమ్ 5.2.38.
కుసుమేశ్వరుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందిన ఓ గణపా! నిన్ను ఎవరు దర్శిస్తారో—
కుసుమైరర్చయిష్యంతి యే నరాః కుసుమేశ్వరమ్
ఎవరు కుసుమేశ్వరుని పూలతో పూజిస్తారో—
యోఽప్యేకం దివసం మర్త్త్యస్త్వాం పశ్యతి సమాహితః
ఏ మానవుడు ఒక్క రోజు అయినా ఏకాగ్రతతో నిన్ను దర్శిస్తాడో—
యః పూజయతి భావేన కుసుమైః కుసుమేశ్వరమ్
ఎవరు భక్తితో, పుష్పాలతో కుసుమేశ్వరుని పూజిస్తారో—
ఏవమాదివరైః పుష్టః కృతోయం కుసు మేశ్వరః
ఇలా అనేక వరాల వల్ల ఈ కుసుమేశ్వరుడు శక్తిని పొందాడు.
కుసుమేశ్వరదేవస్య ప్రభావః కథితస్త్వయమ్
ఈ కుసుమేశ్వరుని మహిమను ఇప్పుడు వివరించాను.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం పఞ్చమ ఆవంత్యఖండే కుసుమేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనంనామాష్టాత్రింశోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలో ఎనభై ఒక వేల శ్లోకాల సమాహితిలో ఐదవ అవంత్య ఖండంలో కుసుమేశ్వర మహాత్మ్యవర్ణనమనే ముప్పై ఎనిమిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
యస్య దర్శనమాత్రేణ సుబుద్ధిర్జాయతే నృణామ్
వాడిని ఒక్కసారి చూసిన వెంటనే మనుషులకు మంచి బుద్ధి కలుగుతుంది.
పురా త్వయైవ కల్పాదౌ పరయా శక్తిరూపయా
పూర్వం కల్ప ప్రారంభంలో, పరాశక్తి రూపంగా నీవే దీనిని చేశావు.
తతస్త్వం సంస్తుతా దేవైః సకింనరమహోరగైః
అప్పుడు దేవతలు, కిన్నరులు, మనుషులు, మహానాగులతో కలిసి నిన్ను స్తుతించారు.
నమస్కారం ప్రకుర్వతి స్తోత్రం కుర్వంతి చాపరే
కొంతమంది నమస్కారం చేశారు, మరికొందరు స్తోత్రాలు పాడారు.
క్రూరాం బుద్ధిం సమాసాద్య గర్వేణతీవ గర్వితః
క్రూరమైన మనసుతో, అతడు గర్వంతో ఎంతో గర్వించాడు.
ఏకో దేవో మహాదేవః స్త్రియా కిమనయా మమ
ఒక్క దేవుడు మహాదేవుడే ఉన్నాడు; నాకు ఈ స్త్రీ అవసరం ఏమిటి?
కస్మాన్న కురుషే పూజాం ప్రదక్షిణమథో స్తుతిమ్ ఇత్థంభూతగణేశ త్వం కిం వై లౌల్యేన వర్త్తసే
నీవు పూజ చేయకుండా, ప్రదక్షిణ చేయకుండా, స్తుతి చేయకుండా ఎందుకు ఉన్నావు? గణేశా! నీవు ఇలా లోభంగా ఎందుకు ప్రవర్తిస్తున్నావు?
ఇతి భృంగిరిటిః శ్రుత్వా కుద్ధస్త్వామాహ గర్వితః
ఇలా విని, భృంగిరిటి కోపంతో, గర్వంతో నిన్ను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
ఏష ఏవ చ మే మాతా ఏష ఏవ చ మే పితా
అతడే నా తల్లి, అతడే నా తండ్రి కూడా.
త్వమప్యస్యైవ శరణం నను పార్వతి సంస్థితా 5.2.39.
పార్వతీ! నువ్వు కూడా ఆయన శరణు తీసుకున్నావు కదా.
ఇతి భృంగిరిటేః శ్రుత్వా వాక్యం కుపితయా త్వయా
భృంగిరిటి మాటలు విని, నీవు కోపంతో ఇలా అన్నావు.
సుతో భూత్వా భవాన్కస్మాదదాక్షిణ్యం బ్రవీషి మామ్
నీవు కొడుకుగా జన్మించి, నాకు ఎందుకు దయ లేకుండా మాట్లాడుతున్నావు?
నఖదంతాస్థిసంఘాతః శిశ్నం వాక్చ శిరస్తథా
నఖాలు, పళ్ళు, ఎముకలు, లింగం, మాట, తల— ఇవన్నీ కూడా—
ఇతి భృంగిరిటిః శ్రుత్వా సద్యో యోగబలేన తు
ఇలా భృంగిరిటి మాటలు విని, వెంటనే యోగబలంతో—
తతః ప్రభృతి వామోరు నఖదంతాస్థినాసికః
అప్పటి నుండి, సుందరీ! అతడికి నఖాలు, పళ్ళు, ఎముకలు, ముక్కు వచ్చాయి.
త్వాం పరిత్యజ్య దుఃఖార్త్త ఆజగామ మమాంతికమ్
బాధతో బాధపడుతూ, అతడు నిన్ను వదిలిపెట్టి నా దగ్గరకు వచ్చాడు.
క్రూరా బుద్ధిః కృతా యస్మాత్త్వయా కుమతినా భృశమ్
నీ చెడ్డ మనసు వల్ల నీవు చాలా క్రూరంగా ప్రవర్తించావు.
ఇత్యుక్తస్తు త్వయా దేవి గణో భృంగిరిటిస్తథా
ఇలా నీవు చెప్పినప్పుడు, దేవీ, ఆ భృంగిరిటి అనే గణుడూ అలాగే స్పందించాడు.
స గత్వా పుష్కరద్వీపం తపసే భావితాత్మవాన్ దగ్ధీభూతం చ తపసా జగద్వై దుష్కరేణ తు
ఆయన పుష్కర ద్వీపానికి వెళ్లి తపస్సు చేశాడు; తన మనసు పవిత్రమైంది. అతని కఠిన తపస్సుతో ప్రపంచం కాలిపోయింది.
తతో బ్రహ్మా చ విష్ణుశ్చ శక్రశ్చ త్రిదశైః సహ 5.2.39.
అప్పుడు బ్రహ్మ, విష్ణువు, శక్రుడు ఇతర దేవతలతో కలిసి అక్కడికి వచ్చారు.
ఉపగమ్య తతస్తస్య కథితం పురతో మయా
వారు దగ్గరకు వచ్చాక, నేను వారికందరికీ అక్కడ జరిగినదంతా వివరంగా చెప్పాను.
త్రైలోక్యమపి నిఃసంజ్ఞం జాతమేవం స్థితే త్వయి
నీ పరిస్థితి వల్ల మూడు లోకాలు కూడా చైతన్యం కోల్పోయాయి.
ప్రార్థ్యతాం పార్వతీ పుత్ర సా దాస్యతి వరం చ తే ఏవముక్తస్తదా తేన ప్రార్థితా త్వం మహేశ్వరి
పార్వతిని ప్రార్థించమని, ఆమె నీకు వరం ఇస్తుందని చెప్పారు. అప్పుడు ఆయన చెప్పినట్లు నీవు, మహేశ్వరి, ప్రార్థించబడింది.