క్షణం స్వల్పపంకే జలే పంకజాలే క్షణం వృక్షఖణ్డే శుభే నిష్కలంకే 5.2.38.
ఒకసారి తక్కువ మట్టిలో, నీటిలో, తామరల తడిలో, మరొకసారి పవిత్రమైన, మచ్చలేని చెక్కపై ఆడుకుంటూ ఉన్నాడు.
ఏవం విక్రీడతస్తస్య వీరకస్య గణస్య చ
అలా ఆ వీర కుమారుడు, అతని గణసేనతో కలిసి ఆనందంగా ఆడుకుంటూ ఉన్నాడు.
ఐశ్వర్యం దీయతామస్య మమ పుత్రస్య శంకర
ఈ నా కుమారుడికి అధికారాన్ని ప్రసాదించు, ఓ శంకరా.
లింగత్వమక్షయత్వం చ స్థానం దివ్యం సుదుర్ల్లభమ్ బ్రహ్మేన్ద్రవరుణాదిత్యలోకపాలేశ్వరేశ్వరైః
అతనికి శివలింగ స్థితి, నశించని శక్తి, బ్రహ్మ, ఇంద్ర, వరుణ, ఆదిత్యులు, లోకపాలకులు, దేవతాధిపతుల మధ్య కూడా దుర్లభమైన దివ్య స్థానం కలగాలి.
ఏతైరేవ గణైః సార్ద్ధం స్తూయ మానం మహాత్మభిః
ఈ గణులతో పాటు, మహాత్ములు అతనిని స్తుతించాలి.
కుసుమేశ్వరసంజ్ఞస్తు తస్మాత్ఖ్యాతో భవత్వితి
అందువల్ల అతడు 'కుసుమేశ్వరుడు' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాలి.
మత్ప్రభావసమం దివ్యం సేవితం గణపైః సదా
అతనికి నా శక్తికి సమానమైన దివ్య శక్తి కలిగి ఉండాలి. గణులు ఎల్లప్పుడూ అతనిని సేవించాలి.
పశ్య కిన్నరనారీణాం గాయన్తీనాం మనోరమమ్
కిన్నర స్త్రీలు పాడుతూ ఉన్న ఆ మనోహర దృశ్యాన్ని చూడు.
విద్యాధరైః పరివృతః కుసుమేశో వరాననే కుసుమేశ్వరతాం నీతో యదా కుసుమమండితః
విద్యాధరులు చుట్టూ ఉండగా, కుసుమేశుడు పుష్పాలతో అలంకరించబడి, కుసుమేశ్వర స్థితికి చేరాడు, ఓ సుందర ముఖినీ.
స్థానం దత్తం విశాలాక్షి శివలింగస్య చోత్తరే
ఓ విశాల నేత్రవతీ! ఉత్తర దిశలో శివలింగానికి స్థానం ఇచ్చారు.
యే త్వాం ద్రక్ష్యంతి గణప కుసుమేశ్వరసంజ్ఞకమ్ 5.2.38.
కుసుమేశ్వరుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందిన ఓ గణపా! నిన్ను ఎవరు దర్శిస్తారో—
కుసుమైరర్చయిష్యంతి యే నరాః కుసుమేశ్వరమ్
ఎవరు కుసుమేశ్వరుని పూలతో పూజిస్తారో—
యోఽప్యేకం దివసం మర్త్త్యస్త్వాం పశ్యతి సమాహితః
ఏ మానవుడు ఒక్క రోజు అయినా ఏకాగ్రతతో నిన్ను దర్శిస్తాడో—
యః పూజయతి భావేన కుసుమైః కుసుమేశ్వరమ్
ఎవరు భక్తితో, పుష్పాలతో కుసుమేశ్వరుని పూజిస్తారో—
ఏవమాదివరైః పుష్టః కృతోయం కుసు మేశ్వరః
ఇలా అనేక వరాల వల్ల ఈ కుసుమేశ్వరుడు శక్తిని పొందాడు.
కుసుమేశ్వరదేవస్య ప్రభావః కథితస్త్వయమ్
ఈ కుసుమేశ్వరుని మహిమను ఇప్పుడు వివరించాను.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం పఞ్చమ ఆవంత్యఖండే కుసుమేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనంనామాష్టాత్రింశోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలో ఎనభై ఒక వేల శ్లోకాల సమాహితిలో ఐదవ అవంత్య ఖండంలో కుసుమేశ్వర మహాత్మ్యవర్ణనమనే ముప్పై ఎనిమిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
యస్య దర్శనమాత్రేణ సుబుద్ధిర్జాయతే నృణామ్
వాడిని ఒక్కసారి చూసిన వెంటనే మనుషులకు మంచి బుద్ధి కలుగుతుంది.
పురా త్వయైవ కల్పాదౌ పరయా శక్తిరూపయా
పూర్వం కల్ప ప్రారంభంలో, పరాశక్తి రూపంగా నీవే దీనిని చేశావు.
తతస్త్వం సంస్తుతా దేవైః సకింనరమహోరగైః
అప్పుడు దేవతలు, కిన్నరులు, మనుషులు, మహానాగులతో కలిసి నిన్ను స్తుతించారు.
నమస్కారం ప్రకుర్వతి స్తోత్రం కుర్వంతి చాపరే
కొంతమంది నమస్కారం చేశారు, మరికొందరు స్తోత్రాలు పాడారు.
క్రూరాం బుద్ధిం సమాసాద్య గర్వేణతీవ గర్వితః
క్రూరమైన మనసుతో, అతడు గర్వంతో ఎంతో గర్వించాడు.
ఏకో దేవో మహాదేవః స్త్రియా కిమనయా మమ
ఒక్క దేవుడు మహాదేవుడే ఉన్నాడు; నాకు ఈ స్త్రీ అవసరం ఏమిటి?
కస్మాన్న కురుషే పూజాం ప్రదక్షిణమథో స్తుతిమ్ ఇత్థంభూతగణేశ త్వం కిం వై లౌల్యేన వర్త్తసే
నీవు పూజ చేయకుండా, ప్రదక్షిణ చేయకుండా, స్తుతి చేయకుండా ఎందుకు ఉన్నావు? గణేశా! నీవు ఇలా లోభంగా ఎందుకు ప్రవర్తిస్తున్నావు?
ఇతి భృంగిరిటిః శ్రుత్వా కుద్ధస్త్వామాహ గర్వితః
ఇలా విని, భృంగిరిటి కోపంతో, గర్వంతో నిన్ను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
ఏష ఏవ చ మే మాతా ఏష ఏవ చ మే పితా
అతడే నా తల్లి, అతడే నా తండ్రి కూడా.
త్వమప్యస్యైవ శరణం నను పార్వతి సంస్థితా 5.2.39.
పార్వతీ! నువ్వు కూడా ఆయన శరణు తీసుకున్నావు కదా.
ఇతి భృంగిరిటేః శ్రుత్వా వాక్యం కుపితయా త్వయా
భృంగిరిటి మాటలు విని, నీవు కోపంతో ఇలా అన్నావు.
సుతో భూత్వా భవాన్కస్మాదదాక్షిణ్యం బ్రవీషి మామ్
నీవు కొడుకుగా జన్మించి, నాకు ఎందుకు దయ లేకుండా మాట్లాడుతున్నావు?
నఖదంతాస్థిసంఘాతః శిశ్నం వాక్చ శిరస్తథా
నఖాలు, పళ్ళు, ఎముకలు, లింగం, మాట, తల— ఇవన్నీ కూడా—