ఏష ఏవ సుతస్తేస్తు నయనానన్దదాయకః 5.2.38.
ఇతనే కన్నులకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే నీ కుమారుడు.
మదీయం వచనం శ్రుత్వా ప్రేషితా విజయా త్వయా
నా మాటలు విని, నువ్వు విజయను పంపావు.
విజయోవాచ గణపం గణమధ్యే చ వర్త్తినమ్ కిమున్మత్తవదత్యర్థం నృత్యరాగేణ మోహితః
విజయా ఆ గణుడిని అడిగింది: 'నీవు గణమధ్యంలో ఉండి, ఎందుకు ఇంతగా మత్తులో, నాట్యం సంగీతంలో మునిగి ఉన్నావు?'
ఇత్యుక్తో భయసంత్రస్తః కుసుమైర్భూషితస్తదా
అలా అడిగినప్పుడు, భయంతో వణికిపోతూ, పువ్వులతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.
భూషితం కుసుమైర్దృష్ట్వా భయత్రస్తం చ వీరకమ్
పువ్వులతో అలంకరించబడి, భయంతో వణికుతున్న వీరకను చూసారు.
ఏహ్యేహి జాతోఽసి మే పుత్రకస్త్వం దేవేన దత్తోఽధునా వీరకోసి
'రా రా! నువ్వు ఇప్పుడు నా కుమారుడవు. దేవుడు నిన్ను ఇచ్చాడు. నీవే వీరక.'
మూర్ధన్యుపాఘ్రాయ సమ్మార్జ్య గాత్రాణి సా భూషయామాస దివ్యైః స్వయం భూషణైః
ఆమె అతని తల సువాసనను ముద్దుగా పీల్చి, అతని అవయవాలను సున్నితంగా తుడిచింది. తన వద్ద ఉన్న దివ్య అలంకారాలతో అతనిని అలంకరించింది.
కోమలైః పల్లవైశ్చిత్రితైశ్చారుభిర్దివ్య మన్త్రోద్భవైస్తస్య శుభ్రైస్తతః
తన చేతిలో ఉన్న మృదువైన, రంగురంగుల, అందమైన దివ్య ఆకులతో, మంత్రశక్తితో పుట్టిన స్వచ్ఛమైన ఆకులతో అతనిని అలంకరించింది.
ఏవమాధాయ చోవక్థ కృత్వా స్రజం మూర్ధ్ని గోరోచనాపత్రభంగోజ్వలైః
ఆమె అతని తలపై పూలమాల వేసి, గోరుచనతో, ఆకుల తుక్కులతో మెరుస్తూ అలంకరించి, ఇలా అన్నది.
సోఽపి సిద్ధ్యాకులే గణ్డశైలే మిలద్రత్నజాలే వృహచ్ఛా లతాలాకులే
అతడూ సిద్ధులు సమూహంగా ఉన్న గండపర్వతంలో, కలిసిపోయిన రత్నాల వలయాల మధ్య, పొడవైన వల్లుల గుంపుల్లో ఆడుకుంటూ ఉన్నాడు.
క్షణం స్వల్పపంకే జలే పంకజాలే క్షణం వృక్షఖణ్డే శుభే నిష్కలంకే 5.2.38.
ఒకసారి తక్కువ మట్టిలో, నీటిలో, తామరల తడిలో, మరొకసారి పవిత్రమైన, మచ్చలేని చెక్కపై ఆడుకుంటూ ఉన్నాడు.
ఏవం విక్రీడతస్తస్య వీరకస్య గణస్య చ
అలా ఆ వీర కుమారుడు, అతని గణసేనతో కలిసి ఆనందంగా ఆడుకుంటూ ఉన్నాడు.
ఐశ్వర్యం దీయతామస్య మమ పుత్రస్య శంకర
ఈ నా కుమారుడికి అధికారాన్ని ప్రసాదించు, ఓ శంకరా.
లింగత్వమక్షయత్వం చ స్థానం దివ్యం సుదుర్ల్లభమ్ బ్రహ్మేన్ద్రవరుణాదిత్యలోకపాలేశ్వరేశ్వరైః
అతనికి శివలింగ స్థితి, నశించని శక్తి, బ్రహ్మ, ఇంద్ర, వరుణ, ఆదిత్యులు, లోకపాలకులు, దేవతాధిపతుల మధ్య కూడా దుర్లభమైన దివ్య స్థానం కలగాలి.
ఏతైరేవ గణైః సార్ద్ధం స్తూయ మానం మహాత్మభిః
ఈ గణులతో పాటు, మహాత్ములు అతనిని స్తుతించాలి.
కుసుమేశ్వరసంజ్ఞస్తు తస్మాత్ఖ్యాతో భవత్వితి
అందువల్ల అతడు 'కుసుమేశ్వరుడు' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాలి.
మత్ప్రభావసమం దివ్యం సేవితం గణపైః సదా
అతనికి నా శక్తికి సమానమైన దివ్య శక్తి కలిగి ఉండాలి. గణులు ఎల్లప్పుడూ అతనిని సేవించాలి.
పశ్య కిన్నరనారీణాం గాయన్తీనాం మనోరమమ్
కిన్నర స్త్రీలు పాడుతూ ఉన్న ఆ మనోహర దృశ్యాన్ని చూడు.
విద్యాధరైః పరివృతః కుసుమేశో వరాననే కుసుమేశ్వరతాం నీతో యదా కుసుమమండితః
విద్యాధరులు చుట్టూ ఉండగా, కుసుమేశుడు పుష్పాలతో అలంకరించబడి, కుసుమేశ్వర స్థితికి చేరాడు, ఓ సుందర ముఖినీ.
స్థానం దత్తం విశాలాక్షి శివలింగస్య చోత్తరే
ఓ విశాల నేత్రవతీ! ఉత్తర దిశలో శివలింగానికి స్థానం ఇచ్చారు.
యే త్వాం ద్రక్ష్యంతి గణప కుసుమేశ్వరసంజ్ఞకమ్ 5.2.38.
కుసుమేశ్వరుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందిన ఓ గణపా! నిన్ను ఎవరు దర్శిస్తారో—
కుసుమైరర్చయిష్యంతి యే నరాః కుసుమేశ్వరమ్
ఎవరు కుసుమేశ్వరుని పూలతో పూజిస్తారో—
యోఽప్యేకం దివసం మర్త్త్యస్త్వాం పశ్యతి సమాహితః
ఏ మానవుడు ఒక్క రోజు అయినా ఏకాగ్రతతో నిన్ను దర్శిస్తాడో—
యః పూజయతి భావేన కుసుమైః కుసుమేశ్వరమ్
ఎవరు భక్తితో, పుష్పాలతో కుసుమేశ్వరుని పూజిస్తారో—
ఏవమాదివరైః పుష్టః కృతోయం కుసు మేశ్వరః
ఇలా అనేక వరాల వల్ల ఈ కుసుమేశ్వరుడు శక్తిని పొందాడు.
కుసుమేశ్వరదేవస్య ప్రభావః కథితస్త్వయమ్
ఈ కుసుమేశ్వరుని మహిమను ఇప్పుడు వివరించాను.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం పఞ్చమ ఆవంత్యఖండే కుసుమేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనంనామాష్టాత్రింశోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలో ఎనభై ఒక వేల శ్లోకాల సమాహితిలో ఐదవ అవంత్య ఖండంలో కుసుమేశ్వర మహాత్మ్యవర్ణనమనే ముప్పై ఎనిమిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
యస్య దర్శనమాత్రేణ సుబుద్ధిర్జాయతే నృణామ్
వాడిని ఒక్కసారి చూసిన వెంటనే మనుషులకు మంచి బుద్ధి కలుగుతుంది.
పురా త్వయైవ కల్పాదౌ పరయా శక్తిరూపయా
పూర్వం కల్ప ప్రారంభంలో, పరాశక్తి రూపంగా నీవే దీనిని చేశావు.
తతస్త్వం సంస్తుతా దేవైః సకింనరమహోరగైః
అప్పుడు దేవతలు, కిన్నరులు, మనుషులు, మహానాగులతో కలిసి నిన్ను స్తుతించారు.