విద్ధి పాపహరం పుణ్యం సర్వసంపత్కరం సదా
ఇది పాపాలను తొలగించేది, పుణ్యాన్ని కలిగించేది, ఎల్లప్పుడూ సంపదను ప్రసాదించేదిగా తెలుసుకో.
పురా రాథంతరే కల్పే బభూవ పృథివీపతిః
పూర్వం రాథంతర కల్పంలో ఒక భూమిపతి ఉన్నాడు.
ధర్మాత్మా మహాత్మా చ పరాక్రమధనో నృపః
ఆ రాజు ధర్మబద్ధుడూ, మహాత్ముడూ, గొప్ప పరాక్రమంతో కూడినవాడూ ఉండేవాడు.
సమః శత్రౌ చ పుత్రే చ మిత్రే చ పరధర్మ్మవిత్
వాడు శత్రువు, కుమారుడు, స్నేహితుడు అన్న తేడా లేకుండా అందరిపట్ల సమానంగా ఉండేవాడు; ఇతరుల కర్తవ్యాలను కూడా బాగా తెలుసు.
అతీవ వల్లభా సా చ ప్రాణేభ్యోఽపి గరీయసీ
ఆమె అతనికి ప్రాణాలకన్నా ఎక్కువ ప్రియంగా ఉండేది.
జాతమాత్రో నిజోత్సంగే స్థిరముల్లాప్య వై పునః
ఆ బిడ్డ పుట్టిన వెంటనే ఆమె తన ఒడిలో బలంగా హత్తుకుంది.
స జాతిస్మరణో జాతో మాతురుత్సంగమాస్థితః
అతడు గతజన్మ జ్ఞాపకంతో పుట్టి, తల్లి ఒడిలోనే ఉండిపోయాడు.
భీతాస్మి కిమిదం వత్స హాసో యద్వదనే తవ
నాకు భయం వేసింది, నా బిడ్డా, నీ ముఖంలో ఈ నవ్వు ఎందుకు?
ఇత్యుక్తో మాతరం ప్రాహ సర్వోఽపి స్వార్థమీహతే అంతర్ధానగతా చేయం ద్వితీయా జాతహారిణీ
అలా అడిగినప్పుడు, అతడు తల్లితో ఇలా అన్నాడు: 'ప్రతి ఒక్కరూ తమ ప్రయోజనమే చూస్తారు; ఈమె కనిపించకుండా పోయి, రెండవదిగా పుట్టినవాడిని దొంగిలించింది.'
పుత్రప్రీత్యా చ మాతస్త్వమతః స్వార్థం సమీహసే 5.2.33.
తల్లి, నువ్వు కూడా కుమారునిపై ప్రేమతో ఇప్పుడు నీ ప్రయోజనమే కోరుకుంటున్నావు.
ఉద్భూతే బాలకే స్నేహాత్సంభ్రమాత్స్త్రీజనోఽప్యయమ్
బిడ్డ పుట్టినప్పుడు, స్త్రీలు ప్రేమతో, అయోమయంతో ఉల్లాసంగా మారిపోతారు.
స్వార్థే ప్రసక్తా మార్జారీ లోలుపా మామవేక్షతే
తన ప్రయోజనంలో మునిగిపోయిన ఆ మేకపిల్ల, మోసపూరితంగా నన్ను గమనిస్తోంది.
త్వం తు క్రమేణోపభోగ్యం మత్తః ఫలమభీప్ససి
కానీ నువ్వు మాత్రం, కాలక్రమంలో నాలోనుండి కలిగే ఫలాన్ని ఆస్వాదించాలనుకుంటున్నావు.
సంగతిర్నాతి బాలానాం పంచసప్తదినాత్మకమ్
బాలలతో ఉండే అనుబంధం ఐదు లేదా ఏడు రోజులకు మించి నిలవదు.
తతేతి వత్స భో భద్ర ఇత్యలీకం బ్రవీషి మామ్
ఇలా అంటున్నావు నా బిడ్డా, కానీ నువ్వు చెప్పేది నిజం కాదు.
నాహం త్వాముపకారార్థం వత్స ప్రీత్యా పరిష్వజే
నా బిడ్డా, ప్రయోజనం కోసం కాదు, ప్రేమతోనే నిన్ను హత్తుకున్నాను.
ఇత్యుక్త్వా సా తముత్సృజ్య నిష్క్రాంతా సూతికాగృహాత్
అలా చెప్పి, ఆమె అతడిని వదిలి, సూతికాగృహం నుండి బయటకు వెళ్లింది.
సా హృత్వా తం తదా బాలం పూర్వజాతిస్మరం ప్రియే
ఆమె అప్పటికి గతజన్మ జ్ఞాపకమున్న ఆ బిడ్డను తీసుకెళ్లింది, ప్రియమైనవాడా.
మత్వా స్వకీయం పుత్రం తు విక్రాంతేన మహీభృతా
తన కుమారుడని భావించి, ఆమెను మహాబలశాలి అయిన రాజు తీసుకెళ్లాడు.
విక్రాంతస్య సుతో నీతో బోధస్య చ ద్విజన్మనః 5.2.33.
విక్రాంతుని కుమారుడిని, అలాగే ద్విజుడైన బోధుని కుమారుడిని కూడా తీసుకెళ్లారు.
తృతీయం భక్షయామాస బోధపుత్రం నిశాచరీ
రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసురాలు మూడవవాడైన బోధపుత్రుడిని తినేసింది.
గురుణా సమనుజ్ఞాతం క్రియతామభివాదనమ్
ఆచార్యుని అనుమతితో నమస్కారం చేయాలి.
వంద్యా మే కతమా మాతా జనిత్రీ పాలినీ చ వా
నా ఇద్దరు తల్లుల్లో ఎవరు గౌరవించదగినవారు? నన్ను కనిన తల్లా, లేక నన్ను పెంచిన తల్లా?
నన్వియం తే మహాభాగ జనిత్రీ జనకాత్మజా
మహాభాగ, జనకుని కుమార్తె అయిన ఈవిడే నీ జన్మదాయిని కాదా?
ఆనంద ఉవాచ చైత్రస్య ప్రసవిత్రీయం చైత్రోఽయం ద్విజవేశ్మని
ఆనందుడు ఇలా అన్నాడు: చైత్రమాసంలో ప్రసవించిన తల్లిదే ఇది, ఇది చైత్రమాసమే, బ్రాహ్మణుని ఇంట్లో.
గురురాహ తతః కస్త్వం చైత్రః కో వా త్వయోచ్యతే
ఆచార్యుడు ఇలా అడిగాడు: నువ్వెవరు? ఈ చైత్రుడు ఎవరు అని నువ్వు చెప్పినది?
న వేద్మి కించిన్మోహేన భ్రమంతి మమ బుద్ధయః
మొరచేత నేను ఏమీ తెలియడం లేదు; నా మనస్సు అయోమయంగా ఉంది.
కః కస్య పుత్రో విప్రర్షే కో వా కస్య న బాంధవః
బ్రాహ్మణమునివరా, ఎవరు ఎవరి కుమారుడు? ఎవరు ఎవరికీ బంధువు కారు?
అతః సంసారతా హంతి సంసారం ప్రాణినామిహ
ఇలా, సంసార భావన నశిస్తుంది; ఈ లోకంలో ప్రాణులకు సంసారమే ఉంటుంది.
బ్రహ్మపుత్రస్య దుష్టస్య దుఃసహస్య సుతా భువి 5.2.33.
ఈమె భూమిపై బ్రహ్మపుత్రుడైన దుష్టుడు, భరించలేని వాడి కుమార్తె.