అగస్త్య ఉవాచ శృణు తీర్థాని గదతో మానసాని మమానఘ
అగస్త్యుడు చెప్పాడు — పాపరహితుడా! నేను చెప్పే మానసిక తీర్థాలను విను.
సత్యతీర్థం క్షమాతీర్థం తీర్థమింద్రియనిగ్రహః
సత్యం ఒక తీర్థం, క్షమ ఒక తీర్థం, ఇంద్రియ నియమం కూడా ఒక తీర్థమే.
జ్ఞానతీర్థం తపస్తీర్థం కథితం తీర్థసప్తకమ్
జ్ఞానం ఒక తీర్థం, తపస్సు ఒక తీర్థం — ఇలా ఏడు తీర్థాలు చెప్పబడ్డాయి.
న తోయపూతదేహస్య స్నానమిత్యభిధీయతే భౌమానామపి తీర్థానాం పుణ్యత్వే కారణం శృణు
నీటితో శరీరం శుద్ధి చేసుకున్నవారికి స్నానం అని అనబడదు; భూమిపై ఉన్న తీర్థాలకు పుణ్యం ఎందుకు కలుగుతుందో విను.
యథా శరీరస్యోద్దేశాః కేచిన్మధ్యోత్తమాః స్మృతాః
శరీర భాగాల్లో కొన్ని మధ్యస్థంగా, కొన్ని ఉత్తమంగా భావించబడినట్లే,
తస్మాద్భౌమేషు తీర్థేషు మానసేషు చ సంవసేత్ 2.8.10.
అందువల్ల భూమిపై ఉన్న తీర్థాల్లోను, మనసులో ఉన్న తీర్థాల్లోను నివసించాలి.
తస్మాత్త్వమపి విప్రేంద్ర విశుద్ధేనాంతరాత్మనా తం తు వక్ష్యామి విప్రేంద్ర తీర్థయాత్రావిధిం క్రమాత్
అందుకే, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడా! నీవు కూడా శుద్ధమైన హృదయంతో ఉండాలి. నేను నీకు తీర్థయాత్ర విధిని క్రమంగా వివరంగా చెబుతాను.
జాయన్తే చ జలేష్వేవ మ్రియంతే చ జలౌకసః
జలజీవులు నీటిలోనే పుడతారు, నీటిలోనే మరణిస్తారు.
విషయేష్వనిశం రాగో మనసో మల ఉచ్యతే
ఇంద్రియ విషయాలపై ఎప్పుడూ మక్కువ ఉండటం మనస్సు మలముగా చెప్పబడుతుంది.
చిత్తమన్తర్గతం దుష్టం తీర్థస్నానం న శుధ్యతి
లోపల మనస్సు చెడిపోయి ఉంటే, తీర్థస్నానం శుద్ధిని ఇవ్వదు.
దానమిజ్యా తపః శౌచం తీర్థసేవా శ్రుతిస్తథా
దానం, యజ్ఞం, తపస్సు, శౌచం, తీర్థసేవ, అలాగే వేదపఠనం — ఇవన్నీ
నిగృహీతేంద్రియగ్రామో యత్రైవ వసతే నరః
ఎక్కడ మనిషి తన ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకుని ఉంటాడో,
ఏతత్తే కథితం విప్ర మానసం తీర్థలక్షణమ్
బ్రాహ్మణుడా! మానసిక తీర్థ లక్షణాన్ని నీకు వివరంగా చెప్పాను.
ప్రాతరుత్థాయ మతిమాన్సంగమే స్నానమాచరేత్
ప్రభాతంలో లేచి, మేధావి సంగమంలో స్నానం చేయాలి.
చక్రతీర్థే నరః స్నాత్వా దృష్ట్వా చక్రహరిం విభుమ్
చక్ర తీర్థంలో స్నానం చేసి, చక్రాన్ని ధరించిన హరి పరమాత్మను దర్శిస్తాడు.
ఏకాదశ్యామేకాదశ్యామియం యాత్రా శుభావహా 2.8.10.
ఏకాదశి రోజున ఈ యాత్ర శుభఫలాలను ఇస్తుంది.
విధాయ నిత్యజం కర్మ అయోధ్యాం చ విలోకయేత్
నిత్యకర్మలు పూర్తి చేసి, అయోధ్యను కూడా దర్శించాలి.
బందీం చ శీతలాం చైవ వటుకం చ విలోకయేత్
బందీ, శీతల, వటుకుడిని కూడా దర్శించాలి.
పిణ్డారకం తతో దృష్ట్వా తతో భైరవదర్శనమ్
తర్వాత పిండారకాన్ని చూసి, భైరవుని దర్శించాలి.
అంగారకచతుర్థ్యాం తు పూర్వోక్తా దేవతా అపి
అంగారక చతుర్థి రోజున, ముందుగా చెప్పిన దేవతల్ని కూడా దర్శించాలి.
ప్రాతరుత్థాయ మతిమాన్బ్రహ్మకుణ్డజలే ప్లుతః
ప్రభాతంలో లేచి, బ్రహ్మ కుండంలో స్నానం చేయాలి.
మంత్రేశ్వరం తతో దృష్ట్వా మహావిద్యాం విలోకయేత్
తర్వాత మంత్రేశ్వరుని దర్శించి, మహావిద్యను చూడాలి.
స్వర్గద్వారే నరః స్నాత్వా సచైలో విజితేంద్రియః సచైలస్నానతో యాంతి తస్మాత్సచైలమాచరేత్
స్వర్గద్వారంలో వస్త్రధారణతో, ఇంద్రియాలను నియంత్రించి స్నానం చేయాలి. వస్త్రాలతో స్నానం చేసినవారు ఉత్తమ స్థితిని పొందుతారు కనుక, ఎప్పుడూ వస్త్రాలతోనే స్నానం చేయాలి.
ఏషా వై గదితా యాత్రా సర్వపాపహరా శుభా
ఈ యాత్రను వివరించాను. ఇది శుభదాయకం, అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది.
య ఏవం కురుతే యాత్రాం నిత్యం శుభఫలప్రదామ్
ఈ యాత్రను ఎవరైనా నిత్యం ఆచరిస్తే, వారికి శుభఫలాలు లభిస్తాయి.
తస్మాత్త్వమపి విప్రేంద్రః అయోధ్యాం వ్రజ మా చిరమ్ 2.8.10.
కాబట్టి, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడా! నీవు కూడా ఆలస్యం చేయకుండా అయోధ్యకు వెళ్ళు.
అయోధ్యా పరమం స్థానమయోధ్యా పరమం మహత్
అయోధ్య పరమ స్థలం; అయోధ్య అత్యంత గొప్పది.
అయోధ్యా పరమం స్థానం విష్ణుచక్రే ప్రతిష్ఠితమ్
అయోధ్య పరమ స్థానం, విష్ణు చక్రంలో స్థాపించబడింది.
ఇత్యేతత్కథితం విప్ర మయా పృష్టం హి యత్త్వయా
బ్రాహ్మణుడా! నీవు అడిగినదాన్ని నేను నీకు వివరంగా చెప్పాను.
ఉవాచ మధురం వాక్యం వ్యాసః స తపసాం నిధిః
తపస్సులో నిధిగా ఉన్న వ్యాసుడు మధురంగా ఇలా పలికాడు.