మహాలయేశ్వరే పుణ్యే పూజితే పరమేశ్వరే భవంతీహ మహాభాగే యతస్తైరపి పూజ్యతే
మహాలయేశ్వరుని, పరమేశ్వరుని ఆ పవిత్ర స్థలంలో పూజించినప్పుడు, మహాభాగ్యవంతుడా, వారిని కూడా దేవతలు పూజిస్తారు.
యస్య దర్శనమాత్రేణ ముక్తిర్భవతి పార్వతి
పార్వతీ, ఎవరి దర్శనం కేవలం చూసినా మోక్షం లభిస్తుందో —
పురా రాథంతరే కల్పే బభూవ ద్విజసత్తమః
పూర్వకాలంలో, రాథంతర కాలంలో, ఒక ఉత్తమ ద్విజుడు ఉండేవాడు.
మహాకాలసమీపే తు ముక్తిలింగమనుత్తమమ్
మహాకాళుని సమీపంలో, ముక్తి ప్రసాదించే అతి శ్రేష్ఠమైన లింగం ఉండేది.
తతస్తేపే జితాహారో వత్సరాణి త్రయోదశ
అతడు తినే తాపత్రయాన్ని జయించి, పదమూడు సంవత్సరాలు కఠిన తపస్సు చేశాడు.
శిప్రాం విప్రప్రియాం పుణ్యాం మహాపాతకనా శినీమ్
విప్రులకు ప్రియమైన, పుణ్యమైన, మహాపాతకాలను తొలగించే పవిత్రమైన శిప్రా నది అక్కడ ఉంది.
వ్యాధం మహాధనుష్పాణిం రక్తనేత్రం సుభీషణమ్
అతడు ఒక మహా విల్లు పట్టుకున్న, రక్తవర్ణ కళ్లతో భయంకరంగా కనిపించే వేటగాడిని చూశాడు.
తం దృష్ట్వా క్షుభితో విప్రో బ్రహ్మఘ్నస్య భయాదితి
ఆ వేటగాడిని చూసి, బ్రాహ్మణుడు బ్రాహ్మణ హంతకుడిని చూసిన భయంతో కలవరపడ్డాడు.
తం దృష్ట్వాంతర్గతహరిర్వ్యాధో భీత ఇవాగ్రతః
ఆ బ్రాహ్మణుడిని చూసిన వేటగాడిలో హరిః అంతరంగా ఉన్నాడు; అతడు భయపడినట్టు ముందుగా నిలిచాడు.
ఇదానీం స్వగతా బుద్ధిస్త్వాం దృష్ట్వైవ మహాప్రభమ్
ఇప్పుడు, నిన్ను చూసిన తర్వాత నా మనస్సు లోపలికి మళ్లింది; నీవు ఎంత ప్రకాశవంతంగా ఉన్నావో!
బ్రాహ్మణానాం సహస్రాణి స్త్రీణామయుతశస్తథా 5.2.25.
వెయ్యలాది బ్రాహ్మణులు, పదివేలాది స్త్రీలు కూడా—
న చ మే వ్యథితం చిత్తం కదాచిదపి జాయతే
అయినా నా మనస్సు ఎప్పుడూ కదలలేదు, ఒక్కసారి కూడా కలవరపడలేదు.
ఉపదేశప్రదానేన ప్రసాదం కర్తుమర్హసి
నీవు ఉపదేశం ఇచ్చి దయ చూపించాలి.
బ్రహ్మహా పాపకర్మేతి మత్వా బ్రాహ్మణపుంగవః
'ఇతడు బ్రాహ్మణ హంతకుడు, పాపకార్యాలు చేసినవాడు' అని భావించి, ఆ గొప్ప బ్రాహ్మణుడు—
స్నాత్వా సద్యః సమాయాతో ముక్తి లింగసమీపతః
స్నానం చేసి వెంటనే ముక్తి లింగం దగ్గరకు వచ్చాడు.
తత్క్షణాద్దివ్యదేహస్తు తస్మిఁల్లింగే లయం గతః చింతయామాస సహసా ముక్తిః ప్రాప్తా వరాననే
ఆ క్షణాన, అతని దివ్యదేహం ఆ లింగంలో లయమైపోయింది; 'ఓ సుందరీ! ముక్తి లభించింది' అని అతడు హర్షంతో ఆలోచించాడు.
వ్యాధేన పాపయుక్తేన సమాధిరహితేన చ
పాపంలో మునిగిపోయి, ఏకాగ్రత లేని వేటగాడి వల్ల—
న ప్రాప్తా పరమా మూర్త్తిర్ముక్తిర్నైవ చ లభ్యతే అన్తర్జలగతో భూత్వా చచార విపులం తపః
పరమ రూపం పొందలేదు, ముక్తి కూడా కలగలేదు; నీటిలోకి వెళ్లి గొప్ప తపస్సు చేశాడు.
కస్యచిత్త్వథ కాలస్య తాం నదీమగమత్కిల
కొంతకాలం తరువాత, అతడు ఆ నది వద్దకు వచ్చాడు.
అంతర్జలచరం విప్రం యావద్వ్యాఘ్రో జిఘృక్షతి
ఆ బ్రాహ్మణుడు నీటిలో సంచరిస్తుండగా, ఒక పులి అతన్ని పట్టుకోవాలని చూశింది.
వ్యాఘ్రేణాపి శ్రుతో మంత్రోఽజహాత్ప్రాణాంశ్చ తత్క్షణాత్ దివ్యాలంకారశోభాఢ్యః పురుషశ్చాభవచ్ఛుభః ।। 5.2.25.
పులి దాడి చేసినా, మంత్రాన్ని జపిస్తూ, ఆ క్షణంలోనే అతని ప్రాణాలు విడిచిపోయాయి; అతడు దివ్యాభరణాలతో అలంకరించబడిన శుభ్రుడిగా మారాడు.
సోఽబ్రవీద్యామి తం దేశం యత్ర విష్ణుః సనాతనః
'నేను విష్ణువు శాశ్వతంగా ఉన్న ఆ స్థలానికి వెళ్తున్నాను' అని అతడు అన్నాడు.
ఇత్యుక్తే బ్రాహ్మణః ప్రాహ కోఽసి త్వం పురుషర్షభ
అలా చెప్పగానే, బ్రాహ్మణుడు అడిగాడు: 'నీవెవరు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడా?'
దీర్ఘబాహురితి ఖ్యాతః సర్వధర్మవిశారదః
'నేను దీర్ఘబాహువు అని ప్రసిద్ధి పొందినవాడిని, అన్ని ధర్మాల్లో నిపుణుడిని' అని అతడు చెప్పాడు.
శుభాశుభమహం వేద్మి సర్వజ్ఞోఽహం మహీతలే
నేను ఈ భూమిపై శుభం, అశుభం రెండింటినీ తెలుసు. నాకు అన్నీ తెలిసిన జ్ఞానం ఉంది.
తస్యైకస్మిన్దినే విప్రాః సర్వే క్రోధసమన్వితాః
ఒక రోజు, బ్రాహ్మణులారా, అందరూ కోపంతో నిండిపోయారు.
అపమానేన విప్రాణాం మాంసాహారీ భయావహః
బ్రాహ్మణులను అవమానించినందువల్ల, నేను మాంసాహారి అయ్యాను, భయాన్ని కలిగించేవాడిగా మారాను.
ఇత్యుక్తోఽహం పురా తైస్తు బ్రాహ్మ ణైర్వేదపారగైః
అప్పట్లో వేదాల్లో నిపుణులైన ఆ బ్రాహ్మణులు నన్ను ఇలా ఉద్దేశించి పలికారు.
తతస్తే బ్రాహ్మణాః సర్వే ప్రణిపత్య మయా మునే
తర్వాత ఆ బ్రాహ్మణులందరూ నాకు నమస్కరించి, మునివరా, ఇలా చెప్పారు.
జానామి తేజో విప్రాణాం మహాభాగ్యం చ ధీమతామ్
నేను బ్రాహ్మణుల తేజస్సును, బుద్ధిమంతుల గొప్ప అదృష్టాన్ని తెలుసు.