ఆసీత్పురా బృహత్కల్పే ధర్మ మూర్తిర్జనాధిపః
పూర్వం, బృహత్ కల్పంలో ధర్మ స్వరూపుడైన ఓ రాజు ఉండేవాడు.
సోమసూర్యాదయో యస్య తేజసా నిష్ప్రభాః కృతాః
ఆయన తేజంతో సోముడు, సూర్యుడు మొదలైనవారు వెలుగు కోల్పోయారు.
యథేచ్ఛారూపధారీ చ సంగ్రామేష్వపరాజితః
తన ఇష్టానుసారం ఏ రూపమైనా ధరించగలడు, యుద్ధాల్లో ఎప్పుడూ ఓడిపోలేదు.
రాజ్ఞస్తస్యాగ్రమహిషీ ప్రాణేభ్యోఽపి గరీయసీ
ఆ రాజుకు ఉన్న ప్రధాన రాణి, అతని ప్రాణాలకన్నా మిన్నగా విలువైనది.
నృపో నృపసహస్రేణ న కదాచిత్ప్రముచ్యతే విస్మయేనావృతమనా వశిష్ఠమృషిసత్తమమ్
వెయ్యి మంది రాజుల్లోనూ ఆ రాజు ఎప్పుడూ విడిపోలేదు; వశిష్ఠ మహర్షిని చూసి ఆశ్చర్యంతో మనసు నిండిపోయింది.
భగవన్కేన ధర్మేణ మమ లక్ష్మీరనుత్తమా
ప్రభూ, నేను ఏ ధర్మంతో ఈ అపూర్వమైన ఐశ్వర్యాన్ని పొందాను?
వశిష్ఠ ఉవాచ పురా త్వమవనీపాఽఽసీః శూద్రజాతిసముద్భవః
వశిష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు: పూర్వం నువ్వు రాజవై, శూద్ర జాతిలో పుట్టినవాడివి.
నివసన్దుష్టహృదయో వర్షాణి సుబహూన్యపి
చెడు మనసుతో ఎన్నో సంవత్సరాలు జీవించావు.
సదా బ్రహ్మస్వహారీ త్వం సదా వేదవినిందకః 5.2.22.
నీవు ఎప్పుడూ బ్రాహ్మణుల ఆస్తి దోచేవాడివి, వేదాలను ఎప్పుడూ నిందించేవాడివి.
అథ పంచత్వమాపన్నః కాలే నరకమాప్తవాన్
తర్వాత, నీ జీవితం పూర్తయ్యాక, కాలానుగుణంగా నరకానికి వెళ్లావు.
రౌరవే కుమ్భిపాకే చ మహారౌరవసంజ్ఞకే
రౌరవం, కుంభిపాకం, మహారౌరవం అనే నరకాల్లో,
మూషాయాం ధీమతో రాజన్నసిపత్రే చ దారితః
ఓ జ్ఞానవంతుడైన రాజా, నువ్వు ముసలో, కత్తిపత్రంలో చీలిపోయావు.
విధాయ కార్కటం రూపం యమేన త్వయి పార్థివ
భూమిని పాలించే రాజా, యముడు నీకు పుట్టగొడుగు రూపాన్ని ఇచ్చాడు.
దత్తం జప్తం కృతం యచ్చ హుతం దేవార్చనాది యత్
ఏదైనా దానం ఇచ్చింది, జపం చేశావు, యజ్ఞం చేసావు, దేవతలను పూజించావు — ఇవన్నీ,
నిక్షిప్తస్త్వం తదా తేన భావిపుణ్యేన కర్మణా
ఆ భవిష్యత్తులో కలిగిన పుణ్యఫలంతో, ఆ కర్మ వల్ల నీవు అక్కడికి చేరావు.
కదాచిత్తీరభూమ్యాం త్వం గతః సంక్రీడితుం శనైః
ఒకసారి, నువ్వు నదికట్టకు నెమ్మదిగా వెళ్లి ఆడుకున్నావు.
ఆకాశమార్గం చోడ్డీనః స త్వయా తాడితో భృశమ్
ఆకాశ మార్గంలో నిన్ను అతడు బలంగా కొట్టాడు.
ముక్తస్త్వం చంచుపుటతో వాయసేనాకులేన తు
పక్షి ముక్కు నుండి గాలిచేత కలకలంగా విడిపడావు.
శివస్య క్షిప్తస్త్వం శీఘ్రం చఞ్చ్వాక్షేపప్రపీడితః 5.2.22.
శివుడు నిన్ను త్వరగా కిందకు విసిరాడు, పక్షి ముక్కు గట్టిగా పట్టుకుని ఊపడంతో నీవు బాధపడ్డావు.
విముచ్య దేహం తజ్జీర్ణం యావత్తం కార్కటం పురా
ఆ పాత శరీరాన్ని విడిచిపెట్టి, గతంలో ఆ పుట్టగొడుగులా నీవు బయటపడ్డావు.
తస్య లింగస్య మాహాత్మ్యాద్భూత్వా విద్యాధరేశ్వరః
ఆ లింగ మహిమ వల్ల నీవు విద్యాధరుల అధిపతిగా మారావు.
స్వర్గే వ్రజంస్త్వం సంపృష్టః సురసంఘైశ్చ సాదరమ్
పరమేశ్వరుడా! నీవు స్వర్గానికి చేరుకున్నప్పుడు దేవతలు గౌరవంగా స్వాగతించారు.
తతో రుద్రగణైః సర్వం సురాణాం కథితం పురా
తర్వాత రుద్రగణులు ఈ సంగతులన్నీ పూర్వం దేవతలకు వివరించారు.
తస్య లింగస్య దేవేశాః ప్రభావోఽయముపస్థితః
దేవతాధిపతులారా! ఇప్పుడు ఆ లింగ ప్రభావమే ప్రత్యక్షమైంది.
కార్కటీయోని ముక్తస్య ప్రాప్తం స్వర్గసుఖం యతః
పుట్టగొడుగు జన్మ నుండి విముక్తుడై, నీవు స్వర్గసుఖాన్ని పొందావు.
తదాప్రభృతి దేవోఽయం కర్కటేశ్వరసంజ్ఞకః
అప్పటి నుండి ఈ దేవుడు కర్కటేశ్వరుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు.
ఆగతోఽసి పునర్భూమౌ లబ్ధం రాజ్యమకంటకమ్
మళ్లీ భూమిపైకి వచ్చి, నీవు కష్టాలు లేని రాజ్యాన్ని పొందావు.
తస్మాత్పార్థివ భూయస్త్వం లింగమారాధయ ద్రుతమ్
అందువల్ల రాజా! నీవు త్వరగా ఆ లింగాన్ని ఆరాధించాలి.
పూర్వం కర్మ స్మృతం తేన స్వకీయం పార్థివేన తు 5.2.22.
రాజా! నీ పూర్వకర్మ ఆ కారణంగా గుర్తుకు వచ్చింది.
తస్మిఁల్లింగే లయం ప్రాప్తః స్వశరీరేణ పార్వతి భుక్త్వా భోగాంశ్చిరం భూమౌ తే యాంతి పరమాం గతిమ్
పార్వతీ! తన శరీరంతో ఆ లింగంలో లయం పొందినవారు, భూమిపై చాలాకాలం సుఖాలు అనుభవించి, చివరికి పరమగతిని పొందుతారు.