మనసా యే స్మరిష్యతి ప్రతీహారేశ్వరం శివమ్
ఎవరైనా మనసులో ద్వారపాలకుల అధిపతి అయిన శివుని స్మరిస్తే,
ఈశ్వర ఉవాచ యస్య దర్శనమాత్రేణ తిర్యగ్యోనిర్న లభ్యతే
ఈశ్వరుడు ఇలా అన్నాడు: అతన్ని కేవలం చూడడమే వల్ల, జంతుయోనిలో జన్మించరు.
కౌశికోనామ రాజాభూత్కుక్కుటో జాయతే సదా
కౌశికుడు అనే రాజు ఉండేవాడు; అతను ఎప్పుడూ కోడిగా పుడుతుంటాడు.
వ్యాప్తా చ పృథివీ తేన సశైలవనకాననా
ఆయన వల్ల పర్వతాలు, అడవులు, వనాలు సహా భూమి అంతా వ్యాపించింది.
విశాలానామ విఖ్యాతా భార్యా తస్య మహీపతేః
ఆ రాజుకు విశాల అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందిన భార్య ఉండేది.
తయా చకార సహితః స రాజ్యం రాజసత్తమః
ఆ రాజు తన భార్యతో కలిసి రాజ్యం పరిపాలించాడు.
తయా సార్ద్ధం కదాచిచ్చ సురతం నాస్తి పార్వతి
పార్వతీ, ఆమెతో కలసి ఉన్నా, అతనికి ఎప్పుడూ సన్నిహితత లేదు.
ఏవం గచ్ఛతి కాలే తు సహ రాజ్ఞా స్మరాతురా దదర్శ కీటమిథునమనంగకలహాతురమ్
అలా కాలం గడుస్తుండగా, కామంతో బాధపడుతూ, ఆ రాణి రాజుతో కలిసి ప్రేమ కలహంలో ఉన్న పురుగుల జంటను చూశారు.
ప్రసాదయంస్తథా కీటః స్వాం ప్రియాం చ ముహుర్ముహుః
ఆ పురుగు తన ప్రియమైనదాన్ని మళ్లీ మళ్లీ ప్రసన్నం చేయడానికి ప్రయత్నించాడు.
భజస్వ మాం యథాకామమనంగశరపీడితమ్
"నాకు మనసు వచ్చినట్టు నన్ను ఆలింగనం చేయు, నేను ప్రేమబాణాలతో బాధపడుతున్నాను."
న త్వయా సదృశీ లోకే కామినీ విద్యతే క్వచిత్ 5.2.21.
"ఈ లోకంలో నీవంటి కోరికతో ఉన్న స్త్రీ ఎక్కడా లేదు."
కుతో వా మయి దీనే త్వం క్రుద్ధేవ ప్రియవాదిని
"నేను దుఃఖంలో ఉన్నప్పుడు, నీవు మధురంగా మాట్లాడుతూ నాపై కోపంగా ఎందుకు ఉన్నావు?"
సా తమాహ ప్రకోపాచ్చ కిమాలపసి మాం వృథా ప్రదత్తం కామలుబ్ధేన అన్యస్య కీటకాధమ
ఆమె కోపంతో, "నీవు వృథాగా నాతో ఎందుకు మాట్లాడుతున్నావు? కామంతో ఇంకొకరికి లొంగిపోయిన నీలాంటి నీచ పురుగు!" అని చెప్పింది.
నాహమేవం కరిష్యామి కీటః ప్రాహ పునఃపునః
"నేను అలా చేయను," అని ఆమె చెప్పింది. కానీ ఆ పురుగు మళ్లీ మళ్లీ వేడుకుంది.
ఇతి తద్వచనం శ్రుత్వా సా ప్రసన్నాభవత్తదా
ఆ మాటలు విని, ఆమె మనసు చల్లారింది.
దృష్ట్వా తన్మహదాశ్చర్యం సా రాజ్ఞీ విలలాప హ న కామితాహం కాంతేన మరిష్యామి న సంశయః
ఆ అద్భుతాన్ని చూసి, ఆ రాణి బాధతో, "నా ప్రియుడు నన్ను కోరడం లేదు. నేను తప్పక మరణిస్తాను," అని విలపించింది.
ఏవం విలప్య బహుధా వినిఃశ్వస్య పునఃపునః
అలా అనేక విధాలుగా విలపిస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ ఊపిరి పీల్చింది.
దృష్ట్వా తమృషిమాసీనం తపోయోనిం దృఢవ్రతమ్
ఆమె austerity ద్వారా జన్మించిన, దీక్షతో ఉన్న ఆ ఋషిని కూర్చున్నట్టు చూసింది.
ఏకోఽయం సంశయో బ్రహ్మన్హృదయే పరివర్త్తతే న జానే కారణం కిం తు సంగమో నోపజాయతే
"బ్రాహ్మణా, నా హృదయంలో ఒకే ఒక సందేహం తిరుగుతోంది: కారణం నాకు తెలియదు కానీ, కలయిక ఎందుకు కలగడం లేదు?"
యో గత్వా ప్రమదారాజ్యం జిత్వా సర్వాః పురా రణే నైవ కామయతే తాసు కిమేతదితి సువ్రత
"మునుపు యుద్ధంలో అందరినీ జయించి, స్త్రీల రాజ్యాన్ని గెలుచుకున్న వాడు, ఇప్పుడు వారిని ఎందుకు కోరడం లేదు? ఓ సత్ప్రవర్తన కలవాడా, ఇది ఏమిటి?"
వాజినో వారణాశ్చైవ ధనధాన్యమనంతకమ్ 5.2.21.
"గుర్రాలు, ఏనుగులు, అంతులేని ధనం, ధాన్యం—"
కేన కర్మవిపాకేన మమేదం యౌవనం దృఢమ్
"ఏ పుణ్యఫలంతో నా యవ్వనం ఇంత బలంగా నిలిచింది?"
దృశ్యతే వాసరే భాగే రాత్రౌ చైవ న దృశ్యతే
ఇది పగలు కనిపిస్తుంది, కానీ రాత్రి మాత్రం కనిపించదు.
దుష్కృతావర్జనం బ్రహ్మన్మమేదం వక్తుమర్హసి
బ్రాహ్మణా, చెడు పనులు చేయకుండా ఉండే మార్గాన్ని నాకు చెప్పాలి.
శృణు పుత్రి పురావృత్తం బాలభావేన యత్కృతమ్
కుమార్తె, నీవు విను, చిన్నపుడే జరిగిన ఒక పురాతన సంఘటనను చెబుతాను.
విదూరథస్య తనయస్తవ భర్తా స నిశ్చితమ్
నిశ్చయంగా నీ భర్త విదూరథుని కుమారుడు.
బహవః కుక్కుటాస్తేన భక్షితా రాజసూనునా
ఆ రాజకుమారుడు అనేక కోడిపిల్లలను తిన్నాడు.
ఏవం భక్షయతస్తస్య బహుశో వత్సరా గతాః పృష్టాః కిం కారణం నాత్ర సమాయాంతి హి కుక్కుటాః
అలా తింటూ తింటూ ఎన్నో సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి. ఇకపై కోడిపిల్లలు ఎందుకు రావడం లేదు అని అడిగితే, ఎవరికీ సమాధానం దొరకలేదు.
అథ కేనాపి కథితం కుక్కుటానాం చ భక్షణమ్ భక్షితాః కుక్కుటాః సర్వే వినా కారణతో నృప
అప్పుడు ఎవరో కోడిపిల్లలు తినబడ్డాయని చెప్పారు. రాజు కారణం లేకుండా అన్నీ కోడిపిల్లలను తినేశాడు.
తామ్రచూడోఽథ సంక్రుద్ధో దదౌ శాపం దురాత్మనే
ఆ సమయంలో తామ్రచూడుడు కోపంతో ఆ దుష్టుడికి శాపం ఇచ్చాడు.