ఇత్యాదిబహుశోభాఢ్యం సర్వదిక్షు మనోహరమ్ యత్ప్రభావాదభూత్తీర్థం పావనం తత్సదా మహత్
ఇలా ఎన్నో రకాల అందాలతో అన్ని దిశలలో ఆకర్షణీయంగా అలంకరించబడి, ఆ ప్రదేశ ప్రభావంతో అది పవిత్రమైన తీర్థంగా మారింది.
తత్పూర్వం గౌతమస్యర్షేరాశ్రమం పావనం మహత్ ప్రథమం తే మునిశ్రేష్ఠ పితుః కిల తపోనిధేః
అప్పట్లో, మహర్షి గౌతముని పవిత్రమైన ఆశ్రమం అక్కడే స్థాపించబడింది, మునిశ్రేష్ఠా! అది నీ తండ్రి, తపస్సులో నిధి అయినవారి మొదటి ఆశ్రమం.
నానావిధాని తీర్థాని చాశ్రమాశ్చైవ సర్వశః
అక్కడ అనేకరకాల తీర్థాలు, ఆశ్రమాలు అన్ని విధాలా ఉన్నాయి.
తమసానామ సా జ్ఞేయా వర్తతే తటినీ శుభా
ఆ పవిత్ర నది 'తమసా' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది.
తత్ర స్నానేన దానేన శ్రాద్ధేన చ విశేషతః
అక్కడ స్నానం చేయడం, దానం చేయడం, పితృకర్మలు చేయడం ద్వారా ప్రత్యేకంగా ఫలితం లభిస్తుంది.
మార్గశీర్షే శుక్లపక్షే పఞ్చదశ్యాం విశేషతః
మార్గశిర మాసంలో శుక్లపక్ష పౌర్ణమి రోజున ప్రత్యేకమైన ఫలితం కలుగుతుంది.
తస్మాదత్ర ప్రకర్తవ్యం స్నానం నిర్మలమానసైః
కాబట్టి, ఇక్కడ పవిత్రమైన మనస్సుతో స్నానం చేయాలి.
అతః పరం ప్రవక్ష్యామి తమసాపరమం శుభమ్
ఇప్పుడు నేను తమసా నదికి అప్పుడు ఉన్న మరొక అత్యంత పవిత్రమైన ప్రదేశాన్ని వివరించబోతున్నాను.
భాద్రే శుక్లచతుర్థ్యాం తు తస్య యాత్రా శుభావహా తస్య స్మరణమాత్రేణ సర్వవిఘ్నవినాశనమ్ ।। 2.8.9.
భాద్రపద మాసంలో శుక్లపక్ష చవితి రోజున అక్కడికి యాత్ర చేయడం శుభాన్ని ఇస్తుంది; దాని స్మరణతోనే అన్ని విఘ్నాలు తొలగిపోతాయి.
తస్మాద్దక్షిణదిగ్భాగే భైరవో నామ నామతః
అందుకే, దక్షిణ దిశలో 'భైరవుడు' అనే ఒక పవిత్ర స్థలం ఉంది.
రక్షితో వాసుదేవేన క్షేత్రరక్షార్థమాదరాత్ మనోభీష్టఫలప్రాప్తిర్భైరవస్య సదాఽఽదరాత్
వాసుదేవుడు ఆ ప్రదేశాన్ని రక్షణ కోసం కాపాడుతూ ఉంటాడు; భైరవుని భక్తితో మనసులో కోరుకున్న ఫలితాలు ఎప్పుడూ లభిస్తాయి.
మార్గశీర్షస్య కృష్ణాయామష్టమ్యాం తస్య నిర్మితా
మార్గశిర మాసంలో కృష్ణపక్ష అష్టమి రోజున ఆ స్థలం స్థాపించబడింది.
పశూపహారసంభూతి కర్తవ్యం పూజనం జనైః
ప్రజలు పూజలో భాగంగా పశువులు మరియు ఇతర కానుకలు సమర్పించాలి.
నిర్విఘ్నం తీర్థవసతిర్భైరవస్య ప్రసాదతః
భైరవుని కృపతో పవిత్రస్థలంలో నివాసం ఎలాంటి అడ్డంకులు లేకుండా జరుగుతుంది.
ఏతస్మిన్నుత్తరే భాగే రమ్యం భరతకుణ్డకమ్
ఈ ఉత్తర భాగంలో అందమైన భరతకుండం ఉంది.
తత్ర స్నానం తథా దానం సర్వమక్షయతాం వ్రజేత్
అక్కడ స్నానం చేయడం, దానం చేయడం అన్నీ అక్షయమైన ఫలితాలను ఇస్తాయి.
యత్నతో దేవతాః పూజ్యా వస్త్రాదిభిరలంకృతైః
దేవతలను శ్రద్ధగా, వస్త్రాలు మరియు అలంకారాలతో అలంకరించి పూజించాలి.
రామచన్ద్రం హృది ధ్యాయన్నిర్మలాత్మా జితేన్ద్రియః
హృదయంలో రామచంద్రుని ధ్యానం చేస్తూ, నిర్మలమైన మనస్సుతో, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు
తత్ర చక్రే మహత్కుణ్డం భరతో నామ భూపతిః 2.8.9.
అక్కడ భరతుడు అనే మహారాజు గొప్ప కుండాన్ని నిర్మించాడు.
తత్కుండే సుమహత్పుణ్యం నానాపుణ్యసమన్వితమ్
ఆ కుండం అనేక పుణ్యాలతో నిండిన మహాపుణ్యాన్ని కలిగి ఉంది.
హంససారసచక్రాహ్వ విహంగమవిరాజితమ్
ఆ కుండంలో హంసలు, సారసాలు, చక్రవాక పక్షులు మరియు ఇతర అందమైన పక్షులు విహరిస్తుంటాయి.
తత్ర స్నానం మహాపుణ్యం ప్రమోదానన్దనిర్మలమ్ పితరస్తస్య తుష్యంతి తుష్టాః స్యుః సర్వదేవతాః
అక్కడ స్నానం చేయడం వల్ల గొప్ప పుణ్యం, పరమ ఆనందం, పవిత్రత లభిస్తాయి; పితృదేవతలు సంతృప్తి చెందుతారు, అన్ని దేవతలు సంతోషిస్తారు.
స్వర్ణం చాన్నం విధానేన దాతవ్యం చ ద్విజన్మనే
సువర్ణం మరియు అన్నాన్ని యోగ్యంగా ద్విజులకు దానం చేయాలి.
తత్పశ్చిమదిశాభాగే జటాకుణ్డమనుత్తమమ్
అక్కడి నుంచి పశ్చిమ దిశలో అత్యుత్తమమైన జటాకుండం ఉంది.
జటాకుణ్డమితి ఖ్యాతం సర్వతీర్థోత్తమోత్తమమ్
జటాకుండం అన్ని తీర్థాలలో అగ్రగణ్యమైనదిగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
పూర్వకుణ్డేషు సంపూజ్యో భరతః శ్రీసమన్వితః చైత్రకృష్ణచతుర్దశ్యాం యాత్రా సాంవత్సరీ భవేత్
మునుపటి కుండాలలో శ్రీభరతుడిని పూజించాలి; చైత్రమాసంలో కృష్ణపక్ష చతుర్దశి నాడు వార్షిక యాత్ర జరగాలి.
ఇతి పరమవిధానైః పూజయేద్రామసీతే తదను భరతకుణ్డే లక్ష్మణం చ ప్రపూజ్య
అత్యున్నత నియమాల ప్రకారం ముందు రాముడు, సీతను పూజించి, ఆ తరువాత భరతకుండంలో లక్ష్మణుని కూడా పూజించాలి.
అజితం పూజయేద్విప్ర తస్య సిద్ధిః కరే స్థితా
ఓ బ్రాహ్మణా, అజితుడిని పూజించాలి; అప్పుడు విజయము ఖచ్చితంగా సిద్ధిస్తుంది.
మహోత్సవస్తు కర్తవ్యో గీతవాదిత్రసంయుతః
పాటలు, వాద్యాలతో కూడిన మహోత్సవాన్ని నిర్వహించాలి.
ఏతస్మాదుత్తరే విద్వన్వీరస్య శుభసూచకమ్
ఇక్కడి నుంచి ఉత్తర దిశలో, ఓ జ్ఞానీ, వీరుని శుభసూచకమైన గుర్తు ఉంది.