ఏతస్మిన్నంతరే దేవా బ్రహ్మవిష్ణు పురఃసరాః
అంతలో బ్రహ్మ, విష్ణువు ముందుండి దేవతలు వచ్చారు.
ఋషౌ మంకణకే దేవ నృత్యతి నృత్యతి సర్వతః
వారు మంకణక మహర్షిని అన్ని దిక్కులలో ఆనందంగా నాట్యం చేస్తూ చూశారు.
చలితాః పర్వతాః స్థానాత్క్షుభితా మేఘపంక్తయః
పర్వతాలు తమ స్థలాలనుండి కదిలిపోయాయి, మేఘాల వరుసలు గందరగోళమయ్యాయి.
స్రోతోమాత్రా మహానద్యో గ్రహా ఉన్మార్గతః స్థితాః
పెద్ద నదులు చిన్న చిన్న ప్రవాహాలుగా మారిపోయాయి, గ్రహాలు తమ మార్గాన్ని విడిచిపోయాయి.
త్రైలోక్యం వ్యాకులీభూతం యావన్నాయాతి సంక్షయమ్
మూడు లోకాలు అంతా కలవరపడి, నాశనానికి దగ్గరగా వచ్చాయి.
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా త్రిదశానాం యశస్విని
ప్రఖ్యాతి గల ఆ దేవతల మాటలు విని,
ద్విజరూపం సమాస్థాయ మయా పృష్టో ద్విజోత్తమః
బ్రాహ్మణ రూపం ధరించి, నేను ఆ గొప్ప బ్రాహ్మణుణ్ణి అడిగాను.
విరుద్ధమృషిధర్మాణాం కామరాగేణ నర్త్తనమ్
కామరాగంతో నాట్యం చేయడం ఋషుల ధర్మానికి విరుద్ధం.
బ్రాహ్మణస్య తపో భ్రంశః సదాచారస్య సత్తమ
ఓ సద్గుణశీలుడా! బ్రాహ్మణుడికి తపస్సు నశించడమంటే ఇదే.
అతఏవ హి మే నృత్యం సిద్ధోఽహం నాత్ర సంశయః ।। 5.2.2.
అందుకే నేను నాట్యం చేయడం వల్లే సిద్ధిని పొందాను — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా హాసోఽతీవ మయా కృతః
ఆ మాటలు విని నేను బాగా నవ్వాను.
తతో వినిర్గతం భస్మ తత్క్షణాద్ధిమపాండురమ్
అప్పుడు వెంటనే అక్కడ తెల్లని బూడిద బయటకు వచ్చింది.
పశ్య మేంఽగుష్ఠతో బ్రహ్మన్భూరి భస్మ వినిర్గతమ్
ఓ బ్రాహ్మణా! నా వ్రేళ్ల నుంచి ఎంతో బూడిద బయటకు వచ్చిందని చూడు.
తద్దృష్ట్వా మహదాశ్చర్యం లజ్జితో ద్విజసత్తమః
ఆ అద్భుతాన్ని చూసి, ఆ ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడు సిగ్గుపడ్డాడు.
అబ్రవీత్ప్రాంజలిర్భూత్వా విస్మితేనాంతరాత్మనా
ఆ బ్రాహ్మణుడు చేతులు జోడించి, అంతరంగంలో ఆశ్చర్యంతో మాట్లాడాడు.
నాన్యస్య విద్యతే శక్తి రీదృశీ భువనత్రయే
ఈ మూడు లోకాలలో ఇలాంటి శక్తి మరెవరికీ లేదు.
తపఃక్షయకరం కర్మ విరుద్ధం నర్త్తనం సతామ్ తద్గతం సహసా దేవ మదీయం నర్త్తనేన సు
ధర్మమార్గంలో ఉన్నవారికి తపస్సు తగ్గించే నాట్యం చేయడం అనర్హం. అయినా దేవా! నా నాట్యంతో అది అకస్మాత్తుగా జరిగింది.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా మయోక్తో ద్విజసత్తమః
ఆ మాటలు విని, నేను ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడిని ఇలా ఉద్దేశించి మాట్లాడాను.
జ్ఞానేనానేన విప్రేంద్ర కం తే కామం కరోమ్యహమ్
ఈ జ్ఞానంతో, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, నీకు కావలసినది ఏది చేయమంటావో చెప్పు.
ఋషిరువాచ యది దేవ ప్రసన్నస్త్వం శరణాగతవత్సల 5.2.2.
ముని ఇలా అన్నాడు — దేవా! నీవు శరణాగతులకు దయతో ఉంటే, సంతోషంగా ఉంటే—
మయా ప్రోక్తం ప్రసన్నేన తస్య విప్రస్య పార్వతి
పార్వతీ! నేను ఆనందంగా ఆ బ్రాహ్మణునికి ఇలా చెప్పాను.
తత్రాస్తే సర్వదా పుణ్యా సప్తకల్పోద్భవా గుహా
ఆ గుహలో ఎప్పుడూ పుణ్యమైన, ఏడు కల్పాలలో పుట్టిన లింగం ఉంది.
తత్ర ద్రక్ష్యసి యల్లింగం సప్తకల్పోద్భవం శుభమ్
అక్కడ నువ్వు ఆ శుభమైన, ఏడు కల్పాలలో పుట్టిన లింగాన్ని చూడగలవు.
కామ క్రోధోద్భవం పాపం లోభమోహసమన్వితమ్
కామం, కోపం వల్ల పుట్టిన పాపం, లోభం, మోహంతో కూడినదిగా ఉంటుంది.
మదీయం వచనం శ్రుత్వా స విప్రో వేదపారగః
నా మాటలు విని, ఆ వేదపండితుడు బ్రాహ్మణుడు—
నిఃసృతో నియతో భూత్వా నమస్కృత్య పునఃపునః
నియమంగా ఉండి, పునఃపునః నమస్కరిస్తూ అక్కడి నుంచి బయలుదేరాడు.
దదర్శ తత్ర తల్లింగం తపసో వర్ద్ధనం పరమ్
అక్కడ అతను ఆ తపస్సు పెంచే పరమ లింగాన్ని చూశాడు.
ఏతస్మిన్నంతరే దేవి దేవైరుక్తం నభస్తలే
అంతలో, దేవీ! ఆకాశంలో దేవతలు ఇలా అన్నారు.
సిద్ధిః ప్రాప్తా ద్విజేనైవ దర్శనేన సుదుర్లభా
ఆ బ్రాహ్మణుడు కేవలం దర్శనం వల్లే, దుర్లభమైన సిద్ధిని పొందాడు.
భక్త్యా పరమయోపేతా యే ద్రక్ష్యంతి గుహేశ్వరమ్ 5.2.2.
ఎవరైనా పరమ భక్తితో గుహేశ్వరుని దర్శిస్తే—