పుష్కరాద్యాని తీర్థాని యాని కాని మహీతలే
పుష్కరముతో మొదలయ్యే తీర్థాలు, భూమిపై ఉన్న ఇతర పవిత్రస్థలాలు—
అసంఖ్యాతసహస్రాణి కోటికోటీని సత్తమ
అవి లెక్కలేనన్ని వేలూ, కోట్ల కోట్లూ ఉన్నాయి, ఓ ఉత్తముడా.
నీహారకణికావృష్టిం గిరౌ వర్షంతి కిన్నరాః 5.1.71.
పర్వతంపై కిన్నరులు మబ్బుల్లా చిన్న చిన్ని నీటి బిందువులను వర్షిస్తారు.
న హి సంఖ్యాం విజానామి తీర్థానాం భువి సత్తమ
భూమిపై ఉన్న తీర్థాలు ఎంత ఉన్నాయో నాకు నిజంగా తెలియదు, ఓ ఉత్తముడా.
తథాఽపి చ ప్రాధాన్యేన కథయిష్యామి సత్తమ
అయినా, ఓ ఉత్తముడా, ముఖ్యమైన విషయాలను నేను నీకు చెప్పబోతున్నాను.
తావంతి ప్రాపణీయాని ప్రసిద్ధాని పరంతప
ఇవి అందరికీ తెలిసిన, తప్పక చేయవలసిన ఆచారాలు, ఓ శత్రువులను జయించినవాడా.
విధివత్కురుతే యస్తు సాక్షాచ్ఛంభుర్భవేచ్చ సః
ఎవడు వీటిని విధిగా ఆచరిస్తాడో, వాడు నిజంగా శంభువుతో సమానుడవుతాడు.
తత్ఫలం జాయతేఽవంత్యాం వైశాఖే పంచభిర్దినైః
ఈ ఫలం, వైశాఖ మాసం చివర ఐదు రోజుల్లోనే లభిస్తుంది.
మాధవేఽపి విశేషేణ హ్యవంతీస్నానమాచరేత్
మాధవ మాసంలో కూడా, అవంతీ నగరంలో ప్రత్యేకంగా స్నానం చేయాలి.
సంవత్సరవ్రతీ స్నాతస్తీర్థేతీంర్థే యథావిధి
సంవత్సర వ్రతాన్ని ఆచరించే వాడు, తీర్థంలో నియమంగా స్నానం చేసి పవిత్రుడవుతాడు.
భుక్త్వా భోగాన్సువిపులాఞ్ఛివలోకే మహీయతే
అతడు అనేక సుఖాలను అనుభవించి, శివలోకంలో ఘనత పొందుతాడు.
మాహాత్మ్యమేతచ్ఛివభక్తివర్ద్ధనం యశస్కరం పుణ్యవివర్ద్ధనం చ
ఈ మహిమ శివభక్తిని పెంచుతుంది, మంచి పేరు తెస్తుంది, పుణ్యాన్ని పెంచుతుంది.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం పంచమ ఆవంత్యఖండేఽవన్తీక్షేత్రమాహాత్మ్యే వ్యాససనత్కుమారసంవాదే ఽవన్తీక్షేత్రమాహాత్మ్యవర్ణనంనామైక సప్తతితమోఽధ్యాయః
ఇలా, శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలో, ఎనభై ఒక వేల శ్లోకాల సమాహితిలో, అయిదవ అవంత్య ఖండంలో, అవంతీక్షేత్ర మహిమను వర్ణించే వ్యాస-సనత్కుమార సంభాషణలో, అవంతీక్షేత్ర మహాత్మ్యవర్ణనము అనే డెబ్బైవెన్నిమిదవ అధ్యాయం పూర్తయింది.
(౫-౨) శ్రీగణేశాయ నమః కథ్యతాం తాని యత్నేన శ్రాద్ధం యేషు ప్రదీయతే
శ్రీ గణేశాయ నమః. దయచేసి శ్రద్ధ చేయవలసిన ప్రదేశాలను జాగ్రత్తగా చెప్పు.
సేవితా దేవగంధర్వైర్మునిభిశ్చ నిషేవితా
ఆ ప్రదేశాలను దేవతలు, గంధర్వులు, మునులు సందర్శించారు.
తపనస్య సుతా దేవీ యమునా లోకపావనీ
తపనుని కుమార్తె అయిన యమునా దేవి లోకాలను పవిత్రం చేసేవారు.
చన్ద్రభాగా వితస్తా చ నర్మదాఽమరకంటకే
అలాగే చంద్రభాగ, వితస్తా, అమరకంటకంలో నర్మదా కూడా పవిత్రమైనవే.
కేదారం పుష్కరం చైవ తథా కాయావరోహణమ్
కేదారం, పుష్కరం, అలాగే కాయావరోహణం కూడా ప్రసిద్ధమైనవి.
యత్రాస్తే శ్రీమహాకాలః పాపేంధనహుతాశనః
అక్కడ పాప సంపదను దహించే మహాకాళుడు నివసిస్తాడు.
భుక్తిదం ముక్తిదం క్షేత్రం కలికల్మషనాశనమ్
ఈ క్షేత్రం భోగాన్ని, మోక్షాన్ని ఇస్తుంది; కలియుగ పాపాలను నాశనం చేస్తుంది.
యాని తీర్థాని వంద్యాని యాని లింగాని సంతి వై
యావన్ని తీర్థాలు పూజ్యమైనవో, యావన్ని లింగాలు ఉన్నాయో—
క్షేత్రమాద్యం మహాదేవి మమాతీవ ప్రియం సదా ।। 5.2.1.
ఈ క్షేత్రం, ఓ మహాదేవి, నాకు ఎప్పుడూ అత్యంత ప్రియమైనది.
యత్రాస్తి చ మహాపుణ్యా సర్వపాపహరా పరా
అక్కడ ఒక మహా పుణ్యక్షేత్రం ఉంది, అది అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది.
నీలగంగా చతుర్థీ తు శ్రేష్ఠా నద్యః ప్రకీర్తితాః
నీలగంగ అనే నది, ప్రసిద్ధమైన నదుల్లో నాలుగవదిగా, అత్యుత్తమంగా పేరుగాంచింది.
గంగాయాస్త్రిగుణం దేవి చతుర్వర్గఫలప్రదమ్
దేవీ, ఆ నది గంగా కన్నా మూడింతలు ఎక్కువ పుణ్యఫలాన్ని ఇస్తుంది; ధర్మార్థకామమోక్షాల ఫలితాలను ప్రసాదిస్తుంది.
సిద్ధలింగాని తిష్ఠంతి భుక్తిముక్తికరాణి చ
అక్కడ సిద్ధమైన లింగాలు ఉన్నాయి, అవి భోగమూ మోక్షమూ ఇస్తాయి.
ఏకాదశ తథా రుద్రా ఆదిత్యా ద్వాదశ స్మృతాః
అక్కడ పదకొండు రుద్రులు, పన్నెండు ఆదిత్యులు ఉన్నారు అని గుర్తించబడింది.
యదాహం గతవాంస్తత్ర మహాకాలవనే శుభే
నేను ఆ మహాకాళవనం అనే పవిత్రమైన అడవికి వెళ్లినప్పుడు—
ఏభిర్వ్యాప్తం క్షేత్రమిదం దేవి యోజనమాయతమ్
దేవీ, ఈ యోజన పొడవున్న క్షేత్రం వీటితో నిండిపోయింది.
తాని విస్తరతో బ్రూహి సర్వపాపహరాణి తు
అన్ని పాపాలను తొలగించే వాటిని విస్తారంగా వివరించు.