అతః పరం ప్రవక్ష్యామి తీర్థమన్యచ్ఛుభావహమ్
ఇప్పుడే ఇంకొక శుభప్రదమైన తీర్థాన్ని వివరంగా చెప్తాను.
ఈశానే దుర్భరస్థానాన్మహావిద్యాభిధం మహత్
ఈశాన్య దిశలో దుర్భర ప్రాంతం దగ్గర మహావిద్య అనే గొప్ప స్థలం ఉంది.
తదగ్రే సరసి స్నాత్వా మహావిద్యాం తు యో నరః 2.8.8.
దాని ముందున్న సరస్సులో స్నానం చేసినవాడు మహావిద్యను పొందుతాడు.
సిద్ధపీఠం తథా ఖ్యాతం సమ్యక్ప్రత్యయకారకమ్
అది సిద్ధపీఠం అని కూడా ప్రసిద్ధి, అది సంపూర్ణ నమ్మకాన్ని కలిగిస్తుంది.
మంత్రం యః శ్రద్ధయా విప్ర శైవం శాక్తమథాపి వా
బ్రాహ్మణా, ఎవరు శ్రద్ధతో శైవ మంత్రాన్ని గానీ, శాక్త మంత్రాన్ని గానీ, లేక మరే ఇతర మంత్రాన్ని గానీ పఠిస్తారో,
ఏకాగ్రమానసో విద్వన్నారాధ్యావర్తయేత్సదా
వారు ఏకాగ్రతతో, అచంచలమైన మనసుతో, ఎప్పుడూ భక్తితో ఆ మంత్రాన్ని జపించాలి.
తస్మాదత్ర ప్రకర్తవ్యం జపాదికమతంద్రితైః
అందుకే ఇక్కడ జపం వంటి ఆచరణలు అలసత్వం లేకుండా శ్రద్ధగా చేయాలి.
దేయాన్యన్నాని బహుశో నానావిధఫలాని చ
వివిధ రకాల అన్నపానీయాలు, అనేక రకాల పండ్లు సమృద్ధిగా సమర్పించాలి.
ఉచ్చాటనాదీన్యపి చ మోహనాది విశేషతః
ఉచ్చాటన, మోహనం వంటి కార్యాలు కూడా, ముఖ్యంగా మాయ చేయడమూ చేయవచ్చు.
సిద్ధస్థానే పరం మోక్షం వశీకరణముత్తమమ్
సిద్ధిప్రదేశంలో పరమ మోక్షం, అత్యుత్తమమైన వశీకరణం లభిస్తాయి.
ఆశ్వినే శుక్లపక్షస్య నవరాత్రిషు సువ్రత
ధర్మాత్ముడా, ఆశ్వయుజ మాసంలో శుక్లపక్షంలో వచ్చే నవరాత్రుల్లో—
యదా పూర్వం వినిర్జిత్య రావణం లోకరావణమ్
అప్పుడు, ప్రపంచాన్ని భయపెట్టిన రావణుడిని ముందుగా జయించినప్పుడు—
యత్ర గత్వా పదా వీరో భరతో రామకాంక్షయా 2.8.8.
అక్కడ, రాముని కోసం తపనతో, భరతుడు నడకన వెళ్లిన చోట—
తత్రాగమత్సురగవీ ప్రాదుర్భూతా స్రవత్స్తనీ
అక్కడ ఆకాశగావు ప్రత్యక్షమై, పాలు జారుతున్న ఉధరాలతో కనబడింది.
తద్భూమిపతితం దుగ్ధం దృష్ట్వా వానరరాక్షసాః
ఆ భూమిపై పడిన పాలను చూసి, వానరులు, రాక్షసులు—
కిమేతదితి రాజేంద్ర తానువాచ రఘూద్వహః
రాజేంద్రా, 'ఇది ఏమిటి?' అని అడిగారు. అప్పుడు రఘువంశశ్రేష్ఠుడు వారికి ఇలా అన్నాడు.
ఇత్యుక్తాస్తు తతః సర్వే వసిష్ఠప్రముఖే స్థితాః
అలా అన్న తర్వాత, వసిష్ఠుడు ముందుండగా అందరూ అక్కడే నిలిచారు.
వసిష్ఠోఽపి క్షణం ధ్యాత్వా తమువాచ నిరాకులమ్
వసిష్ఠుడు కొంతసేపు ధ్యానం చేసి, ప్రశాంతంగా అతనితో ఇలా అన్నాడు.
వసిష్ఠ ఉవాచ శృణు రామ మహాబాహో కామధేనురియం శుభా
వసిష్ఠుడు చెప్పాడు: 'మహాబాహువైన రామా, విను. ఇది కామధేనువు, మంగళకరమైనది.'
దుగ్ధమధ్యే సముద్భూతో రుద్రస్త్వాం ద్రష్టుమాగతః
పాలలోనుండి రుద్రుడు ప్రత్యక్షమై, నిన్ను దర్శించడానికి వచ్చాడు.
ఇమం సంపూజయ క్షిప్రమేతత్కుణ్డస్య సన్నిధౌ దుగ్ధేశ్వరమితి ఖ్యాతం క్షీరకుణ్డే పవిత్రకమ్
ఈ కుండ దగ్గర వెంటనే దీనిని పూజించు. ఈ పుణ్య క్షీరకుండంలో దీనిని 'దుగ్ధేశ్వరుడు' అని పిలుస్తారు.
పూజయామాస తల్లింగం దుగ్ధేశ్వరమితి స్మృతమ్
అతడు ఆ లింగాన్ని, 'దుగ్ధేశ్వరుడు'గా ప్రసిద్ధమైనదాన్ని, పూజించాడు.
సీతయా సత్కృతం యస్మాత్తత్కుణ్డం క్షీరసంగమమ్ 2.8.8.
సీతాదేవి గౌరవంగా పూజించిన ఆ కుండం పాలసంగమమైన పవిత్రతను పొందింది.
సీతాకుణ్డే నరాః స్నాత్వా దృష్ట్వా దుగ్ధేశ్వరం ప్రభుమ్
సీతా కుండంలో స్నానం చేసి, దుగ్ధేశ్వరుని దర్శించినవారు
అత్ర స్నానం జపో హోమో దానం చాక్షయతాం వ్రజేత్
ఇక్కడ స్నానం, జపం, హోమం, దానం చేసినవాటన్నీ ఎప్పటికీ తరుగని ఫలితాన్ని ఇస్తాయి.
దుగ్ధేశ్వరం చ సంపూజ్య సర్వాన్కామానవాప్నుయాత్
దుగ్ధేశ్వరుని భక్తితో పూజిస్తే, అన్ని కోరికలు నెరవేరుతాయి.
ఏవం యో విధివత్కుర్యాద్దయాధర్మవిశారదః
ఈ విధంగా, దయతో ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు నియమానుసారం ఆచరిస్తే,
తత్ర పూర్వదిశాభాగే సుగ్రీవరచితం మహత్
అక్కడ, తూర్పు దిశలో, సుగ్రీవుడు నిర్మించిన గొప్ప మందిరం ఉంది.
యత్ర స్నాత్వా చ దత్త్వా చ రామం సంపూజ్య యత్నతః
ఆ ప్రదేశంలో స్నానం చేసి, దానం చేసి, శ్రద్ధతో రాముని పూజిస్తారు.
తత్ప్రత్యగ్దిశి వై స్థానం హనుమత్కుణ్డమిత్యపి
దానికి ఎదురుగా ఉన్న దిక్కులో హనుమత్ కుండం అనే స్థలం ఉంది.