శ్రాద్ధే ప్రతిష్ఠితా లోకాః శ్రాద్ధే యోగః పరంతప
శ్రాద్ధంలోనే లోకాలు స్థిరంగా ఉంటాయి; శ్రాద్ధంలోనే యోగం ఉంది, ఓ శత్రువులను జయించినవాడా.
బ్రహ్మచర్యరతో దాంతో న క్రోధీ న చ మత్సరీ
బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటించేవాడు, ఇంద్రియ నిగ్రహం కలవాడు, కోపం లేనివాడు, అసూయ లేనివాడు—
ఏవం యః కురుతే శ్రాద్ధం తీర్థే చైవ విశేషతః
ఇలా ఎవరు శ్రాద్ధాన్ని, ముఖ్యంగా తీర్థంలో నిర్వహిస్తారో,
వృద్ధిశ్రాద్ధే తథా ప్రోక్తా మహాలయే శతాధికా
వృద్ధి శ్రాద్ధం విషయంలోనూ, మహాలయ సమయంలోనూ, ఫలం నూరు రెట్లు ఎక్కువగా ఉంటుందని చెప్పబడింది.
ప్రయాగాద్దశగుణా తృప్తిః కురుక్షేత్రే చ సత్తమ
ప్రయాగలో పితృదేవతలకు తృప్తి పది రెట్లు ఎక్కువగా ఉంటుంది; కురుక్షేత్రంలో కూడా అలాగే, ఓ ఉత్తముడా.
తతో దశాధికా వ్యాస మహాకాలవనే శుభే
అదే విధంగా, ఓ వ్యాసా, పవిత్రమైన మహాకాలవనంలో ఫలం మరింత పది రెట్లు ఎక్కువగా ఉంటుంది.
యేషాం నిరయమాపన్నాః పితరో జన్మజన్మని
ఎవరికి వారి పితృదేవతలు జన్మ తర్వాత జన్మలో నరకంలో పడ్డారో,
సకృత్స్మరణమాత్రేణ పితౄణా దత్తమక్షయమ్
ఒక్కసారి స్మరణ చేసినా, పితృదేవతలకు ఇచ్చిన దానం శాశ్వతంగా నిలుస్తుంది.
గర్భపాతే మృతా యే చ నామగోత్రచ్యుతాస్తథా 5.1.58.
గర్భపాతంలో మరణించినవారు, పేరు గోత్రం కోల్పోయినవారు కూడా,
తేషాముద్ధరణార్థాయ తత్ర శ్రాద్ధం విధీయతామ్
వారిని విమోచించేందుకు అక్కడ శ్రాద్ధం చేయాలి.
దష్ట్రిభిర్వ్యంగతో వాపి దౌర్బ్రాహ్మణ్యే మృతాశ్చ యే
రోగంతో అవయవాలు చెడిపోయి మరణించినవారు, దారిద్ర్యంలో మరణించినవారు, బ్రాహ్మణ ధర్మానికి అనర్హులై మరణించినవారు,
అగ్నిదగ్ధాశ్చ యే జీవా నాగ్నిదగ్ధాస్తథా పరే
అగ్నిలో దహనం చేయబడినవారు, అలాగే అగ్నిలో దహనం చేయబడని ఇతరులు కూడా.
విద్యుద్ధాతేన యే కేచిన్ముద్గరాభిహతాః పరే
విద్యుద్దెబ్బలతో లేదా గొడ్డలితో కొట్టబడి మరణించిన వారు, అలాగే ఇతరులు కూడా—
రౌరవే చాంధతామిస్రే కాలసూత్రే చ యే గతాః
రౌరవం, అంధతమిస్రం, కాలసూత్రం అనే నరకాల్లోకి వెళ్లిన వారు—
అసిపత్రవనే ఘోరే కుంభీపాకే చ యే గతాః తేషాముద్ధరణార్థాయ అత్ర శ్రాద్ధం విధీయతే
భయంకరమైన అసిపత్రవనం, కుంభీపాకం లోకి వెళ్లిన వారు— వీరి విమోచన కోసం ఇక్కడ ఈ శ్రాద్ధం చేయమని చెప్పబడింది.
ఉదకేషు మృతా యే చ నారీసూతీమృతాస్తథా
నీటిలో మునిగి మరణించిన వారు, అలాగే ప్రసవంలో మరణించిన స్త్రీలు—
అశ్వసూకూరకృమిదంష్ట్రిశ్వశృంగిశకటాహతాః
గుర్రాలు, పందులు, పురుగులు, పంజా ఉన్న జంతువులు, కొమ్ము ఉన్న జంతువులు లేదా బండిలో కొట్టబడి మరణించిన వారు—
భగ్నదంష్ట్రాశ్చ శస్త్రాస్త్రైర్వ్యాఘ్రాహిగజభూమిపైః తేషాముద్ధరణార్థాయ అత్ర శ్రాద్ధం విధీయతే
ఆయుధాలు, పులులు, పాములు, ఏనుగులు లేదా భూమిలో నివసించే జంతువుల వల్ల దవడలు విరిగిన వారు— వీరి విమోచన కోసం ఇక్కడ ఈ శ్రాద్ధం చేయమని చెప్పబడింది.
అష్టశల్యైర్మృతా యే చ శౌచాచారవివర్జితాః తేషాముద్ధరణార్థాయ అత్ర శ్రాద్ధం విధీయతే ।। 5.1.58.
ఎనిమిది విధాల ముక్కలు గుచ్చి మరణించిన వారు, లేదా శౌచాచారం లేని వారు— వీరి విమోచన కోసం ఇక్కడ ఈ శ్రాద్ధం చేయమని చెప్పబడింది.
శాకిన్యాది గ్రహగ్రస్తజలమధ్యే చ యే మృతాః తేషాముద్ధరణార్థాయ అత్ర శ్రాద్ధం విధీయతే
శాకినిలాంటి పిశాచాలు పట్టుకుని మరణించిన వారు, లేదా నీటిలో మరణించిన వారు— వీరి విమోచన కోసం ఇక్కడ ఈ శ్రాద్ధం చేయమని చెప్పబడింది.
జన్మాంతరసహస్రాణి భ్రమంతి స్వేన కర్మణా
వారు తమ కర్మ ఫలితంగా వేల జన్మలు తిరుగుతుంటారు.
యేఽన్యజన్మన్యబాంధవా యేఽన్యజన్మని బాంధవాః తేషాముద్ధరణార్థాయ అత్ర శ్రాద్ధం విధీయతే
కొన్ని జన్మల్లో బంధువులు లేని వారు, మరికొన్ని జన్మల్లో బంధువులు ఉన్న వారు— వీరి విమోచన కోసం ఇక్కడ ఈ శ్రాద్ధం చేయమని చెప్పబడింది.
పితృవంశే మృతా యే చ మాతృవంశే తథైవ చ తేషాముద్ధరణార్థాయ అత్ర శ్రాద్ధం విధీయతే
పితృవంశంలో మరణించిన వారు, అలాగే మాతృవంశంలో మరణించిన వారు— వీరి విమోచన కోసం ఇక్కడ ఈ శ్రాద్ధం చేయమని చెప్పబడింది.
యే మే కులే లుప్తర్పిడాః పుత్రదారాదివర్జితాః
నా వంశంలో పిండప్రదానం లేకుండా, కుమారులు, భార్యలు లేని వారు—
పంగుకుబ్జా విరూపాశ్చ ఆమగర్భాశ్చ యే మృతాః
కాళ్లు లేని వారు, వంకరలు, వికలాంగులు, లేదా మృత శిశువులుగా మరణించిన వారు—
ఆబ్రహ్మభువనాద్యే చ అన్యైర్దుర్మరణైర్మృతాః
బ్రహ్మలోకం మొదలుకొని, ఇతర దుర్మరణాల వల్ల మరణించిన వారు—
తృషార్తాః క్షుధితాశ్చైవ హాపితాశ్చైవ యే మృతాః తేషాముద్ధరణార్థాయ అత్ర శ్రాద్ధం విధీయతే
దాహంతో, ఆకలితో లేదా ఏదైనా కోల్పోయి మరణించిన వారు— వీరి విమోచన కోసం ఇక్కడ ఈ శ్రాద్ధం చేయమని చెప్పబడింది.
ఏవం శ్రాద్ధవిధిం వ్యాస తస్మింస్తీర్థే సమాచరేత్ గయాయాం చ సమాసాద్య సురా ఇంద్రపురోగమాః
ఇలా, వ్యాసా, ఆ తీర్థంలో శ్రాద్ధవిధిని ఆచరించాలి. గయలోకి చేరినప్పుడు ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలు కూడా ఇదే విధంగా ఆచరించారు.
పునర్యోగబలం ప్రాప్య స్వాధికారం యయుః పురా
తిరిగి యోగబలాన్ని పొందిన వారు, మునుపటిలాగే తమ అధికారాన్ని పొందారు.
ఏవం వ్యాస గయాతీర్థం కుముద్వత్యాం సునిశ్చిత మ్
అలాగే, వ్యాసా, కుముద్వతీ నదిలో గయ తీర్థం స్థిరంగా స్థాపించబడింది.