తత్సర్వం శ్రోతుమిచ్ఛామి శ్రాద్ధస్య ఫలముత్తమమ్
ఆయనవల్ల శ్రాద్ధానికి ఉత్తమమైన ఫలితాన్ని వినాలని నేను కోరుకుంటున్నాను.
కియంతః పితరో నిత్యం తృప్తా యాంతి సురాలయమ్
పితృదేవతలు ఎంతకాలం సంతృప్తిగా ఉండి, దేవలోకానికి చేరుకుంటారో చెప్పండి.
తథాపి శృణు వై వత్స శ్రాద్ధస్య విధిముత్తమమ్
అయినా, వత్సా! శ్రాద్ధ విధిని నేను చెప్పేది విను.
శ్రాద్ధే ప్రకల్పితా లోకాః శ్రాద్ధే ధర్మః ప్రతిష్ఠితః
శ్రాద్ధం వల్ల లోకాలు స్థిరపడతాయి; ధర్మం కూడా శ్రాద్ధంలోనే నిలిచిఉంటుంది.
శ్రద్ధయా దీయతే కించిద్దైవం బ్రహ్మాగ్నితర్పణమ్
శ్రద్ధతో ఏదైనా దానం చేయబడితే, అది దేవతలకు, బ్రహ్మకు, అగ్నికి సమర్పించినదైనా ఫలితం కలుగుతుంది.
మనుష్యా ఋషయః సర్వే సురసిద్ధాశ్చ రాక్షసాః
మనుషులు, ఋషులు, దేవతలు, సిద్ధులు, రాక్షసులు — వీరందరూ కూడా...
త్రీన్పితౄంశ్చ సముద్దిశ్య శ్రాద్ధం దద్యుః సమాహితాః
మనస్సు ఒకచోట పెట్టుకొని, మూడు తరాల పితృదేవతలకు శ్రాద్ధాన్ని సమర్పించాలి.
ఏవం పరంపరామార్గం ప్రవర్తంతే సనాతనమ్
ఇలా ఈ శాశ్వత సంప్రదాయం తరతరాలుగా కొనసాగుతుంది.
తత్సర్వం సంప్రవక్ష్యామి యథా శ్రుతం తథా శృణు 5.1.58.
ఇది అన్నింటిని నేను విన్నట్లు నీకు వివరంగా చెబుతాను, నీవు శ్రద్ధగా విను.
అన్యోన్యం పితరో హ్యేతే దేవాః పితృగణైః సహ
ఈ పితృదేవతలు దేవతలే, పితృగణాలతో కలిసి ఉన్నారు.
నిబోధ త్వం మతం సర్వం యదుక్తం తత్సమాహితః
ఇప్పటివరకు చెప్పిన ప్రతిదానిని నీవు ఏకాగ్రతతో పూర్తిగా గ్రహించు.
చత్వారో మూర్తిమంతో వై త్రయస్తేషాం చ మూర్తయః
వారిలో నలుగురు రూపంతో ఉన్నారు, వారిలో ముగ్గురికి వేరే రూపాలు కూడా ఉన్నాయి.
తేషాం లోకం విసర్గం చ కీర్తయిష్యామి తచ్ఛణు
వారి లోకాలు, వారి ఉత్పత్తిని నేను వివరంగా చెబుతాను, నీవు విను.
ధర్మమూర్తిధరాస్తేషాం తపో యే పరమం గతాః
వారిలో పరమ తపస్సు సాధించినవారు ధర్మరూపాన్ని ధరించారు.
లోకాః సనాతనా నామ యత్ర తిష్ఠంతి భాస్వరాః
ఆ ప్రకాశవంతులు శాశ్వతమైన లోకాలలో నివసిస్తున్నారు.
విరాజస్య ద్విజశ్రేష్ఠ వైరాజా ఇతి నః శ్రుతమ్
విరాజుని సంతానాన్ని వైరాజులు అని మేము విన్నాము, ద్విజశ్రేష్ఠ.
ఏతే వై యోగవిభ్రష్టా లోకాన్ప్రాప్య సనాతనాన్
ఈవారు యోగంలో నుండి తప్పిపోయి, ఆ శాశ్వత లోకాలను పొందుతారు.
తే ప్రాప్య తాం స్మృతిం భూయః సాంఖ్యయోగమనుత్తమమ్
వారు ఆ జ్ఞాపకాన్ని తిరిగి పొందిన తరువాత, మళ్లీ ఉత్తమమైన సాంఖ్యయోగాన్ని ఆచరిస్తారు.
ఏతే స్యుః పితరస్తాత యోగినాం యోగవర్ధనాః 5.1.58.
ప్రియమైనవాడా, వీరే యోగులకు యోగాన్ని అభివృద్ధి చేసే పితృదేవతలు.
తస్మాచ్ఛ్రాద్ధాని దేయాని యోగినాం ద్విజసత్తమ
అందువల్ల, ద్విజశ్రేష్ఠ, యోగుల కోసం శ్రాద్ధాలు చేయాలి.
ఏతేషాం మానసీ కన్యా మేనా నామ మహాగిరేః
వారిలో మానసికంగా పుట్టిన కుమార్తె మహాగిరి కుమార్తె అయిన మేనా.
మైనాకస్య సుతః శ్రీమాన్క్రౌంచో నామ మహాగిరిః
మహాగిరి అయిన మైనాకుని కుమారుడు కౌంచుడు అని ప్రసిద్ధి.
యామ్యాం బర్హిషదశ్చాసన్యమాశ్చ పశ్చిమాం దిశమ్
దక్షిణ దిశలో బర్హిషదులు, పడమర దిశలో అమాశులు నివసిస్తున్నారు.
అమూర్తిమంతావాకాశే కవ్యవాడనలౌ క్షితౌ
ఆకారములేని వారు ఆకాశంలో, కవ్యవాడుడు మరియు అనలుడు భూమిపై ఉన్నారు.
యక్షరక్షఃపిశాచాశ్చ యజంతే భావితాత్మనః
శుద్ధమైన మనస్సు కలిగినవారిని యక్షులు, రాక్షసులు, పిశాచులు కూడా పూజిస్తారు.
మానవాః శ్రాద్ధదేవం చ ఋషయో బ్రహ్మ సనాతనమ్
మనుషులు, శ్రాద్ధ దేవతలు, ఋషులు సనాతన బ్రహ్మను ఆరాధిస్తారు.
దేవకార్యాత్పరం కార్యం పితృకార్యం విశిష్యతే
దేవతలకు సంబంధించిన పనులన్నిటిలోను పితృకార్యం అత్యంత ముఖ్యమైనదిగా భావించబడుతుంది.
జాతిస్మరత్వమాపన్నా నిర్వాణపదవీం గతాః
జన్మస్మరణ పొందినవారు మోక్ష మార్గాన్ని చేరుతారు.
పితౄనుద్దిశ్య తే సర్వే భక్షయంతః క్షుధా ర్దితాః 5.1.58.
వారు అందరూ ఆకలితో బాధపడుతూ పితృదేవతలకు అర్పించిన నైవేద్యాన్ని తింటారు.
సప్త జాతిస్మరాస్తే వై యోగయుక్తా బభూవిరే
ఆ ఏడుగురు యోగంతో కూడినవారు జన్మస్మరణ కలిగి ఉన్నవారయ్యారు.