తేన సర్వం వశం నీతం చరా చరమిదంజగత్
ఆయన వల్ల ఈ లోకంలోని జంతువులు, అజంతువులు అన్నీ ఆయన ఆధీనంలోకి వచ్చాయి.
నైవ దేవా న యజ్ఞాశ్చ వేదమార్గవివర్జితాః
వేదమార్గం లేకుండా దేవతలు, యజ్ఞాలు ఉండవు.
ఉత్సన్నో ధర్మమార్గోఽయం శాశ్వతో వై దురాత్మనా 5.1.57.
ఈ శాశ్వతమైన ధర్మమార్గాన్ని దుష్టులు నాశనం చేశారు.
బ్రహ్మాణం శరణం జగ్ముః పితృభిః సహ సాధుభిః
పితృదేవతలు, సద్గుణులు కలిసి బ్రహ్మను ఆశ్రయించారు.
ఇతి శ్రుత్వా వచస్తేషాం బ్రహ్మా లోకపితామహః
వారందరి మాటలు విని, లోకాల పితామహుడైన బ్రహ్మ
తత్ర గత్వా సమారాధ్య విష్ణుం దేవగణైః సహ
అక్కడికి వెళ్లి, దేవతలతో కలిసి విష్ణువును ఆరాధించాడు.
ప్రచక్రుః సర్వ ఏవైతే హ్యాత్మనోభ్యుదయాయ చ
వారందరూ తమ అభివృద్ధికోసం ప్రయత్నించారు.
శ్రూయతాం భోః సురశ్రేష్ఠా భవతాం శ్రేయ ఉత్తమమ్
ఓ దేవతలలో శ్రేష్ఠులారా! మీకు ఉత్తమమైన శ్రేయస్సు ఏమిటో వినండి.
గుహ్యాద్గుహ్యతరం పుణ్యం పవిత్రం పాపనాశనమ్
ఇది అత్యంత రహస్యమైనది, పవిత్రమైనది, పాపాలను నశింపజేసే మహత్తరమైన పుణ్యఫలం.
సర్వతీర్థమయం తీర్థం కోటితీర్థవరప్రదమ్
ఇది అన్ని పవిత్ర తీర్థాల సమాహారం, కోటి తీర్థాల వ్రుత్తిని ప్రసాదించే పవిత్ర స్థలం.
దైత్యాంతకారిణీ దివ్యా మహాకాలీ కులేశ్వరీ
అక్కడ దైత్యులను సంహరించే దివ్యమైన మహాకాళి, వంశాధిపతిగా వెలుగొందుతోంది.
యత్ర గయా మహాపుణ్యా ఫల్గుశ్చైవ మహానదీ
అక్కడ మహాపుణ్యమైన గయా, అలాగే మహానదిగా ఫల్గు నది ఉన్నాయి.
తథైవాద్యగయా ఖ్యాతా త్రిషు లోకేషు విశ్రుతా 5.1.57.
ఇప్పటి గయా కూడా మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందినది, పేరుగాంచినది.
సర్వపాపహరా పుణ్యా యత్ర ప్రాచీ సరస్వతీ
అక్కడ పూర్వదిశలో ప్రవహించే పవిత్రమైన, అన్ని పాపాలను తొలగించే సరస్వతి నది ఉంది.
న్యగ్రోధశ్చాక్షయో నిత్యః పురా ప్రోక్తో మహర్షిణా
అక్కడే ఎప్పటికీ నిలిచే, నశించని, మహర్షి ప్రాచీనకాలంలో వివరించిన వటవృక్షం ఉంది.
తత్రైవ సంతి తాః సర్వా దేవతాః పితృకల్పజాః
అక్కడే పితృవలయంగా జన్మించిన అన్ని దేవతలు కూడా ఉన్నారు.
సర్వతీర్థమయా దేవా గయాతీర్థమనుత్తమమ్
అన్ని తీర్థాల స్వరూపమైన దేవతలు, గయా తీర్థంలో, అత్యుత్తమ పవిత్ర స్థలంలో ఉన్నారు.
యత్ర ప్రవిష్టమాత్రేణ పితరో నిరయస్థితాః
అక్కడ ప్రవేశించిన వెంటనే, నరకంలో ఉన్న పితృదేవతలు విముక్తి పొందుతారు.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం పఞ్చమ ఆవంత్యఖణ్డేఽవన్తీక్షేత్రమాహాత్మ్యే గయాతీర్థమాహాత్మ్యే గయాతీర్థప్రశంసావర్ణనం నామ సప్తపఞ్చా శత్తమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని అవంతీక్షేత్ర మహాత్మ్యంలో గయా తీర్థ మహాత్మ్య ప్రాశంసన పేరుతో యెప్పత్తొమ్మిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
భగవన్భవతా సర్వం విదితం విశ్వమూర్తినా
భగవంతుడా! మీరు విశ్వమూర్తిగా అన్నీ తెలిసినవారు.
తత్సర్వం శ్రోతుమిచ్ఛామి శ్రాద్ధస్య ఫలముత్తమమ్
ఆయనవల్ల శ్రాద్ధానికి ఉత్తమమైన ఫలితాన్ని వినాలని నేను కోరుకుంటున్నాను.
కియంతః పితరో నిత్యం తృప్తా యాంతి సురాలయమ్
పితృదేవతలు ఎంతకాలం సంతృప్తిగా ఉండి, దేవలోకానికి చేరుకుంటారో చెప్పండి.
తథాపి శృణు వై వత్స శ్రాద్ధస్య విధిముత్తమమ్
అయినా, వత్సా! శ్రాద్ధ విధిని నేను చెప్పేది విను.
శ్రాద్ధే ప్రకల్పితా లోకాః శ్రాద్ధే ధర్మః ప్రతిష్ఠితః
శ్రాద్ధం వల్ల లోకాలు స్థిరపడతాయి; ధర్మం కూడా శ్రాద్ధంలోనే నిలిచిఉంటుంది.
శ్రద్ధయా దీయతే కించిద్దైవం బ్రహ్మాగ్నితర్పణమ్
శ్రద్ధతో ఏదైనా దానం చేయబడితే, అది దేవతలకు, బ్రహ్మకు, అగ్నికి సమర్పించినదైనా ఫలితం కలుగుతుంది.
మనుష్యా ఋషయః సర్వే సురసిద్ధాశ్చ రాక్షసాః
మనుషులు, ఋషులు, దేవతలు, సిద్ధులు, రాక్షసులు — వీరందరూ కూడా...
త్రీన్పితౄంశ్చ సముద్దిశ్య శ్రాద్ధం దద్యుః సమాహితాః
మనస్సు ఒకచోట పెట్టుకొని, మూడు తరాల పితృదేవతలకు శ్రాద్ధాన్ని సమర్పించాలి.
ఏవం పరంపరామార్గం ప్రవర్తంతే సనాతనమ్
ఇలా ఈ శాశ్వత సంప్రదాయం తరతరాలుగా కొనసాగుతుంది.
తత్సర్వం సంప్రవక్ష్యామి యథా శ్రుతం తథా శృణు 5.1.58.
ఇది అన్నింటిని నేను విన్నట్లు నీకు వివరంగా చెబుతాను, నీవు శ్రద్ధగా విను.
అన్యోన్యం పితరో హ్యేతే దేవాః పితృగణైః సహ
ఈ పితృదేవతలు దేవతలే, పితృగణాలతో కలిసి ఉన్నారు.