తథాపి తత్సముత్పత్తిం విస్తరాద్గదతో మమ శృణు వ్యాస మహాపుణ్యాం కథాం పౌరాణికీం శుభామ్
అయినా, వ్యాస మహర్షీ, ఆ సంఘటన ఎలా జరిగిందో నేను పూర్తిగా వివరంగా చెబుతాను. ఇది పుణ్యమయమైన, పురాతనమైన, మంగళకరమైన కథ. విను.
పురా మహాసురో జాతో హిరణ్యాక్షో మహాబలః
పూర్వం ఒక మహా అసురుడు, అపారమైన బలంతో ఉన్న హిరణ్యాక్షుడు జన్మించాడు.
స చేమాం సకలాం పృథ్వీం వశీకృత్వా చకార హ
ఆయన ఈ భూమంతటినీ తన ఆధీనంలోకి తీసుకుని పాలించాడు.
జిత్వా చ సకలాఁల్లోకాన్సురానింద్రపురోగమాన్
ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలతో సహా అన్ని లోకాలను జయించాడు.
స సర్వాన్సర్వలోకేభ్యః స్వయమేవాధితిష్ఠతి
అతడు అన్ని లోకాలలోని ప్రాణుల మీద స్వయంగా పరిపాలన చేపట్టాడు.
విచరంతి యథా మర్త్యా భ్రష్టరాజ్యాః పరాజితాః
అధికారం కోల్పోయి ఓడిపోయిన దేవతలు, సామాన్య మానవుల్లా తిరుగుతూ బాధపడ్డారు.
తత్ర గత్వా నమస్కృత్య దైత్యకృత్యం న్యవేదయన్
అప్పుడు వారు వెళ్లి నమస్కరించి, ఆ దైత్యుడు చేసిన పనులను వివరించారు.
యేన దేవగణాః సర్వే నష్టప్రాయాశ్చ తత్క్షణాత్ 5.1.52.
ఆయన చేత దేవతలందరూ ఆ క్షణంలోనే దాదాపు నాశనం అయ్యారు.
యజ్ఞభాగాంశ్చ వై సర్వానుపాశ్నాతి పృథక్పృథక్
అతడు యజ్ఞాలలోని భాగాలను ఒక్కొక్కటిగా తినేసేవాడు.
ఇతి విక్లవితం తేషాం దేవానాం స పితామహః
దేవతలు ఇంతగా బాధపడుతున్నట్టు చూసి వారి పితామహుడు మనసులో కలవరపడ్డాడు.
బ్రహ్మోవాచ శృణుధ్వం భోః సురశ్రేష్ఠా యూయం సర్వే సమాహితాః
బ్రహ్ముడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ ఉత్తమ దేవతలారా! మీరు అందరూ ఏకాగ్రతతో నా మాట వినండి.'
ద్వావేవ సచివౌ దాంతౌ విష్ణువేషధరావుభౌ
విష్ణువుని రూపంలో ఉన్న ఇద్దరు సహాయకులు మాత్రమే ఉన్నారు. వారు నిగ్రహంతో ఉన్నవారు.
ఏకదా వై మునిశ్రేష్ఠ బ్రహ్మణో మానసాత్మజాః
ఒకసారి, మునిశ్రేష్ఠా, బ్రహ్మదేవుని మనసులో పుట్టిన కుమారులు—
సనకాదయో మహాభాగా భగవద్దర్శనలాలసాః
సనకుడు మొదలైన మహాభాగులు, భగవంతుని దర్శనం కోసం ఆత్రుతతో ఉన్నారు.
ముముహుశ్చ తదా వ్యాస కుమారా భృశదుఃఖితాః
ఆ సమయంలో, వ్యాసా, ఆ కుమారులు చాలా బాధతో అయోమయంగా ఉన్నారు.
దదర్శ సహసా విష్ణుః కుమారాన్భువి దుఃఖితాన్
ఆ సమయంలో, విష్ణువు భూమిపై దుఃఖంతో ఉన్న ఆ కుమారులను అకస్మాత్తుగా చూశాడు.
మూర్ధ్ని చాఘ్రాయ బాహుభ్యాం పరిష్వజ్య హ్యువాచ హ 5.1.52.
విష్ణువు వారి తలలను ముద్దాడి, చేతులతో ఆలింగనం చేసి, ఇలా అన్నాడు.
సర్వం తత్కారణం బాలా బ్రూత నో ధర్మవిత్తమాః
బాలులారా, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవారు మీరు. ఈ బాధకు అసలు కారణం ఏమిటో పూర్తిగా చెప్పండి.
యేన ప్రాప్తా వయం బ్రహ్మన్దశామేతాం శృణుష్వ హ
మేము ఈ బ్రహ్మాండ స్థితికి ఎలా వచ్చామో ఇప్పుడు విను.
ఆయాతా భ్రాతరో హ్యేతే చత్వారో లోకపర్యటాః
ఈ నలుగురు అన్నదమ్ములు లోకాల్లో తిరుగుతూ ఇక్కడికి వచ్చారు.
నివారితాశ్చ సహసా తాభ్యాం వై ద్వారపాలనాత్
అయితే ఆ ఇద్దరు ద్వారపాలకులు వారిని ఒక్కసారిగా అడ్డగించారు.
భగవానువాచ అతః ప్రభృతి స్థానేస్మిన్స్థితిర్నాస్తి చ శాశ్వతీ
భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: అప్పటి నుండి ఈ స్థలంలో శాశ్వతమైన నివాసం ఉండదు.
సద్యః ప్రాప్తౌ తదా వ్యాస ఆసురీం యోనిమేవ తౌ
అప్పుడు వ్యాసా, ఆ ఇద్దరూ వెంటనే అసుర జన్మను పొందారు.
జన్మాంతరసహస్రేణ తపోదానసమాధిభిః
వెయ్యి జన్మల తరువాత తపస్సు, దానం, ధ్యానం వల్ల
దుష్టభావేన సద్యో వై జన్మభిర్జాయతే త్రిభిః
కాని చెడ్డ మనసుతో ఉంటే, కేవలం మూడు జన్మలకే పుట్టిపోతారు.
జన్మజన్మాంతరే జాతౌ తామసీం యోనిముద్ధతౌ
ప్రతి జన్మలో వారు తామసికమైన గర్భాన్ని పొందారు.
తథైవ కుంభకర్ణాఖ్యో రావణో లోకరావణః 5.1.52.
అలానే కుంభకర్ణుడు, లోకాలను భయపెట్టిన రావణుడు పుట్టారు.
యోఽసౌ మహాబలీ దైత్యో హిరణ్యాక్ష ఇతి స్మృతః
అతడే మహాబలశాలి దైత్యుడు హిరణ్యాక్షుడు అని ప్రసిద్ధి.
జిత్వా చ సకలాన్దేవాన్స్వయమేవాధితిష్ఠతి
అతడు అందరు దేవతలను జయించి, తానే అధికారం చేపట్టాడు.
స్వర్గాన్నిరాకృతాః సర్వే భ్రష్టరాజ్యాః పరాజితాః
అందరూ స్వర్గం నుండి బయటపడిపోయి, రాజ్యాన్ని కోల్పోయి, ఓడిపోయారు.