సత్యముక్తం తదా వ్యాస బ్రహ్మహరిహరేణ చ
ఈ మాటను అప్పుడు బ్రహ్మ, హరి, హరులు నిజంగా చెప్పారు, వ్యాస మహర్షీ.
యే శృణ్వంతి కథాం దివ్యాం నరాశ్చైకాగ్రమానసాః
ఈ దివ్యకథను ఏ మనిషైనా ఏకాగ్రతతో వినితే—
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం పంచమ ఆవంత్యఖండేఽవన్తీక్షేత్రమాహాత్మ్యే శిప్రాయా మాహాత్మ్యే జ్వరానుగ్రహోనామైకోన పంచాశత్తమోఽధ్యాయః
ఇలా, శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలో, ఎనభై ఒకటి వేల శ్లోకాల సమాహితిలో, అయిదవ అవంత్య ఖండంలో, అవంతీ ప్రాంత మహిమలో, శిప్రా నది మహిమలో, జ్వరానికి అనుగ్రహం అనే నలభై తొమ్మిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
తథాహం సంప్రవక్ష్యామి సమాసేన పరంతప
ఇప్పుడు నేను నీకు సంక్షిప్తంగా చెప్పబోతున్నాను, ఓ శత్రువులను జయించేవాడా.
పురా కృతయుగే వ్యాస దమనోనామ వై నృపః
పూర్వం కృతయుగంలో, ఓ వ్యాసా, దమనోన అనే రాజు ఉండేవాడు.
ఉత్పథీ సర్వధర్మాణాం గోబ్రాహ్మణవినిందకః
అతడు అన్ని ధర్మ మార్గాలనుంచి తప్పిపోయి, ఆవులను, బ్రాహ్మణులను నిందించేవాడు.
ప్రజాసర్వస్వహర్తా చ పరదారాభిమర్శకః
అతడు ప్రజల సర్వస్వాన్ని లాక్కొని, పరస్త్రీలను హింసించేవాడు.
గోగ్రహః పురభేదీ చ బందీ బందిజనప్రియః
ఆవులను పట్టుకుని, పట్టణాలను దోచి, ప్రజలను బంధించి, బందీలతో సంతోషించేవాడు.
సాధుసంగపరిత్యాగీ దుష్టో దుష్టజనప్రియః
సద్జనులతో సాంగత్యాన్ని వదిలేసి, దుష్టుడై, దుష్టులకే మద్దతివాడయ్యాడు.
ధర్మనిందాకరో నిత్యమధర్మే రమతే మతిః
అతడు ఎప్పుడూ ధర్మాన్ని అవమానించి, తన మనసు అధర్మంలోనే ఆనందించేది.
వేదా యజ్ఞాశ్చ దేవానాం మూర్తిః పద్భ్యాం చ తాడ్యతే
వేదాలను, యజ్ఞాలను, దేవతల విగ్రహాలను తన కాలితో తన్నేవాడు.
స ఏకదా వనే ఘోరే మృగయావనగోచరః
ఒకసారి, భయంకరమైన అడవిలో, వేట కోసం జంతువులను వెతుకుతూ తిరిగాడు.
న లబ్ధ్వా ఖేటకం కించిత్క్షుధార్తస్తృషితః ఖలః 5.1.50.
ఏ జంతువూ దొరకక, ఆ దుష్టుడు ఆకలితో, దప్పితో బాధపడ్డాడు.
రాత్రిః సమాగతా తత్ర ఘోరా ఘోరని షేవితా
ఆ సమయంలో అక్కడ భయంకరమైన రాత్రి వచ్చి, భయానక ప్రదేశంగా మారింది.
తత్రాశ్వం విటపే బద్ధ్వా స్వయమేవ న్యషీదత
అక్కడ తన గుఱ్ఱాన్ని ఒక కొమ్ముకు కట్టి, తానే ఒంటరిగా కూర్చున్నాడు.
కిమిదం కుత ఆశ్చర్యం కృత్వా హస్తేన వారితః
‘ఇది ఏమిటి? ఎక్కడి నుండి వచ్చింది?’ అని ఆశ్చర్యపడి, చేతితో దూరం చేయబోయాడు.
దష్టమాత్రే చ నృపతిర్వ్యథితః క్షితిమాగతః
కాటు తగిలిన వెంటనే, ఆ రాజు బాధతో నేలపై పడిపోయాడు.
ఏతత్క్షణాత్ప్రేతభూతో ఘోరే నరకసంచయే
ఆ క్షణంలోనే అతడు ప్రేతాత్మగా మారి, ఘోరమైన నరకాల్లోకి వెళ్లిపోయాడు.
హర్షితాశ్చ గణాః సర్వే యమరాజస్య కింకరాః
యమధర్మరాజు సేవకులందరూ ఆనందంతో ఉల్లాసించారు.
ఏతస్మిన్నంతరే వ్యాస క్రవ్యాదైః ఖాదితం శవమ్
అంతలో, ఓ వ్యాసా, అతని శవాన్ని మాంసాహార జంతువులు తినేశాయి.
తత్ర గత్వానయన్మాంసం తుండేన వియదుద్గతః
అక్కడికి వెళ్లి, ఆ పక్షి ఆకాశంలో ఎగిరి తన ముక్కుతో మాంసాన్ని తీసుకొచ్చాడు.
తత్రాటతో హి యత్రాస్తే దివ్యా శిప్రా పయస్వినీ
అక్కడ తిరుగుతూ, దివ్యమైన, నీటితో నిండిన శిప్రా నది ప్రవహించే చోటికి వచ్చాడు.
పతితం వై జలే తస్యాః శిప్రాయాస్తస్య కాయ జమ్ 5.1.50.
ఆ శిప్రా నదిలో, అతని శరీరం నీటిలో పడిపోయింది.
త్రినేత్రోథ జటాజృటీ వ్యాఘ్రాంబరపరీవృతః
అప్పుడే మూడు కళ్లవాడు, జటలు కలిగి, పులి చర్మాన్ని ధరించి అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
ఇత్యాశ్చర్యమయం రూపం దృష్ట్వా దూతాశ్చ ధర్షితాః
ఆ అద్భుతమైన రూపాన్ని చూసి, దూతలు ఆశ్చర్యంతో నిశ్శబ్దంగా నిలిచిపోయారు.
శ్రూయతాం భో మహారాజ ధర్మరాజ నమోస్తు తే
ఓ మహారాజా! ధర్మరాజా! నీకు నమస్కారం. వినుము.
కీకటాధిమతిర్మందః పాపిష్ఠో వృషలీపతిః
కీకట దేశాధిపతి మూర్ఖుడు, మహా పాపిష్ఠుడు, చండాలుల పాలకుడు.
యాని కాని చ పాపాని బ్రహ్మహత్యాసమాని చ
బ్రహ్మహత్యకు సమానమైన పాపాలు ఏవైతే ఉన్నాయో, అవన్నీ అతనిలో ఉన్నాయి.
మర్యాదాభేదకో మూఢో వర్ణాశ్రమసుధర్మిణామ్
ఆ మూర్ఖుడు, వర్ణాశ్రమ ధర్మాన్ని పాటించే వారికి హాని చేస్తూ, నియమాలు ఉల్లంఘించేవాడు.
యమదండపరః పాపీ అస్మాకం హర్షవర్ధనః
ఈ పాపి, యమధండాన్ని ఆనందంగా అనుభవిస్తూ, మాకు ఆనందాన్ని పెంచాడు.