తత్ర భోగవతీ దివ్యా వరుణాలయ ఉత్తమః
అక్కడ భోగవతి అనే దివ్యనగరం ఉంది, అది వరుణుని ఉత్తమ నివాసస్థలం.
సంయమనీపురీ శ్రేష్ఠా ధర్మరాజేన పాలితా
అక్కడ సమ్యమనీ అనే శ్రేష్ఠమైన పురి ఉంది, దాన్ని ధర్మరాజు పాలిస్తున్నాడు.
దేవతానాం పురీ రమ్యా వాసవేనాభిరక్షితా
దేవతల అందమైన నగరాన్ని వాసవుడు రక్షిస్తున్నాడు.
ఏవంవిధాని రమ్యాణి పురా బహుతరాణి చ 5.1.47.
ఇలా ఎన్నో అద్భుతమైన నగరాలు అక్కడ ఉన్నాయి, ఇవి కంటే ఇంకా ఎక్కువగా ఉన్నాయి.
క్వచిద్రంభాకృతద్వారా యవాంకురఘటాః శుభాః
కొన్ని చోట్ల అరటి చెట్ల ఆకారంలో తలుపులు, యవాంకురాలతో నిండిన శుభ్రమైన కలశాలు కనిపిస్తున్నాయి.
క్వచిద్బాలాః పఠంతి స్మ వేదాధ్యయనకా ద్విజాః
మరికొన్ని చోట్ల బ్రాహ్మణ బాలురు వేదపఠనంలో నిమగ్నమై చదువుతున్నారు.
క్వచిచ్చావభృథస్నాతాః క్వచిద్దానాన్యకుర్వత
కొన్ని చోట్ల యజ్ఞానంతరం స్నానం చేసినవారు, మరికొన్ని చోట్ల దానాలు ఇస్తున్నారు.
క్వచిదారామపూర్తం వై క్వచిద్యాత్రావధారణమ్
కొన్ని చోట్ల ఉద్యానవనాలు నాటుతున్నారు, మరికొన్ని చోట్ల యాత్రలకు సిద్ధమవుతున్నారు.
క్వచిత్కథాప్రసంగాంశ్చ పరిశంసంతి వాచకాః
కొన్ని చోట్ల వక్తలు కథలు, సంభాషణల విషయాలను ప్రశంసిస్తున్నారు.
క్వచిన్మల్లా నియుధ్యంతే నటా నాట్యపరాః క్వచిత్
కొన్ని చోట్ల మల్లయుద్ధాలు జరుగుతుంటే, మరికొన్ని చోట్ల నటులు నాటకంలో తలమునకలై ఉన్నారు.
చంచలాశ్చపలా బాలాః శ్యామాః షోడశవార్షికాః
అక్కడ చురుకైన, ఆటపాటలతో నిండిన, నలుపు వర్ణంతో ఉన్న పదహారు సంవత్సరాల యువతులు కనిపిస్తారు.
ఏవం వ్యాస పురీ రమ్యా నిర్మితా యోగమాయయా
ఇలా, వ్యాసా, ఆ నగరం యోగమాయా శక్తితో అద్భుతంగా నిర్మించబడింది.
విశాలా బహువిస్తీర్ణా పుణ్యా పుణ్యజనాశ్రయా
ఆ నగరం విశాలంగా, విస్తృతంగా, పవిత్రంగా ఉండి, సద్జనులకు ఆశ్రయంగా ఉంది.
విశాలేతి సమాఖ్యాతా పురీ రమ్యా సనాతనీ 5.1.47.
ఆ అందమైన, శాశ్వతమైన నగరాన్ని విశాలా అని పిలుస్తారు.
విశాలేతి వదేన్నిత్యం శివలోకే మహీయతే
విశాల అనే పేరును ఎవరైనా ఎప్పుడూ ఉచ్చరిస్తే, వారు శివలోకంలో ఘనంగా ఆదరింపబడతారు.
విశాలా సదృశీ చాన్యా భుక్తిముక్తిప్రదా నృణామ్
విశాల, అలాగే ఆమెకు సమానమైన మరొకరు, మనుషులకు భోగాన్ని కూడా, మోక్షాన్ని కూడా ప్రసాదిస్తారు.
తదక్షయం భవేత్తేషాం పితృకల్పే చ గీయతే
వారి పుణ్యం ఎప్పటికీ తరుగదు; ఇది పితృకర్మల్లో కూడా గానం చేయబడుతుంది.
యత్ర కుత్ర గతాస్తే వై మృతా యాంతి శివాలయమ్
వారు ఎక్కడికి వెళ్లినా, మరణించిన తర్వాత శివాలయాన్ని చేరుకుంటారు.
విశాలాయాం ఫలం శశ్వచ్ఛేషః శక్తో న వర్ణితుమ్ మహాపాపోద్భవాత్పాపాన్ముచ్యతే నాత్ర సంశయః
విశాలలో లభించే ఫలం శాశ్వతమైనది; మిగతా ఫలితాలు వర్ణించలేనివి. ఎంతటి మహాపాపాలైనా, వాటి వల్ల కలిగిన పాపాల నుంచి తప్పకుండా విముక్తి కలుగుతుంది.
ఏవం వ్యాస పురీ జాతా విశాలా చ కుశస్థలీ
ఇలా, వేదవ్యాసా, విశాలా మరియు కుశస్థలీ అనే నగరాలు ఏర్పడ్డాయి.
ఇతి శ్రీస్కాన్దే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం పఞ్చమ ఆవంత్యఖణ్డేఽవన్తీక్షేత్ర మాహాత్మ్యే విశాలాభిధానకథనంనామ సప్తచత్వారింశోఽధ్యాయః
ఇంతటితో అవంతీక్షేత్ర మహాత్మ్యంలో విశాలా కథనంగా పేరుపొందిన నలభైఏడు వ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇది శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని అయిదవ అవంతీ ఖండంలో భాగం.
మయా వ్యాసముఖాత్ప్రాప్తా కల్పభేదే కథా శుభా
ఈ మంగళకరమైన కథను సృష్టి చక్రాల విషయంగా నేను వ్యాసుని నోటివద్దనుంచి తెలుసుకున్నాను.
గుహ్యాద్గుహ్యతరా శ్రేష్ఠా న దేయా యస్య కస్యచిత్
ఇది అత్యంత రహస్యమైనది, రహస్యాల్లోకూడా మించిపోయినది, శ్రేష్ఠమైనది; దీన్ని ఎవరికైనా చెప్పకూడదు.
ఏషా పుణ్యతమా వ్యాస కథా పాపహరా పరా
ఇది వ్యాసుని అత్యంత పుణ్యమైన, పాపాలను తొలగించే శ్రేష్ఠమైన కథ.
ప్రమాణం కల్పపర్యంతం బ్రహ్మణః పరమేష్ఠినః
బ్రహ్మదేవుడి సృష్టి చక్రాలు ఉన్నంతకాలం ఈ కథకు ప్రాముఖ్యత ఉంటుంది.
యావత్సంఖ్యా పరిమితా తావతీ శృణు సత్తమ
ఎంత సంఖ్య ఉందో అంతవరకు విను, ఓ ఉత్తముడా.
తాముపాదాయ గణనాం శృణు సంఖ్యా ద్విజోత్తమ
ఆ లెక్కను పరిగణలోకి తీసుకుని, ఆ సంఖ్యను విను, ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా.
త్రింశత్కలా ముహూర్తస్తు త్రింశతా తైర్మనీషిణః
ఒక ముహూర్తంలో ముప్పై కళలు ఉంటాయని పండితులు చెబుతారు.
రవిర్గతివిశేషేణ సన్ధ్యాయాం యాతి నిత్యశః
సూర్యుడు తన ప్రత్యేకమైన సంచారంతో ప్రతిరోజూ సంధ్యాకాలంలో ప్రవేశిస్తాడు.
పక్షౌ మాసా ఋతుశ్చాబ్దమయనే చ ప్రకీర్తితే
రెండు పక్షాలు, నెలలు, ఋతువులు, అయనాలు అన్నీ వివరించబడ్డాయి.