కిమాగతౌ వా త్రిదివాన్మహీతలం సహానుగావాశ యకశ్చ కథ్యతామ్
మీరు మీ అనుచరులతో కలసి స్వర్గం నుండి భూమికి ఎందుకు వచ్చారు? దయచేసి చెప్పండి.
త్వయా వినా నైవ సురాలయే సుఖం మహీతలే వాథ రసాతలేఽ స్తి నః
ప్రభూ! మీరు లేని స్వర్గంలోనైనా, భూమిలోనైనా, పాతాళంలోనైనా మాకు ఆనందం లేదు.
ప్రయచ్ఛ విశ్వేశ్వర చావయోరిహ స్థానం చ తీర్థం ప్రలయేఽక్షయం చ
ప్రభూ విశ్వేశ్వరా! మాకు ఇక్కడ ఒక స్థలం, ఒక పవిత్రతీర్థం, ప్రళయంలో నశించని నివాసం దయచేసి అనుగ్రహించండి.
దదామ్యభీష్టం యువయోరిహాలయం ప్రజాపతే హ్యుత్తరతస్తవ స్థితిః
ప్రజాపతీ! మీరు కోరుకున్న నివాసాన్ని ఇక్కడ నేను ఇస్తున్నాను. మీ స్థానం ఉత్తరదిశలో ఉంటుంది.
మహాకాలో హ్యధోజ్వాలో జగదాత్మా ప్రభుః స్థితః
మహాకాళుడు, లోపల జ్వలిస్తూ, జగత్తుకు ఆత్మగా, ప్రభువుగా స్థిరంగా ఉన్నాడు.
క్రీడార్థం నగరీ సృష్టా సర్వభూతహితైషిణా 5.1.40.
ప్రపంచంలోని సమస్త జీవుల మేలు కోసం, క్రీడారూపంగా ఈ నగరం సృష్టించబడింది.
భవద్భ్యాం హేమశృం గేతి యస్మాచ్చ సముదీరితా
మీరు ఇద్దరూ బంగారు కొమ్ముల గురించి చెప్పినందువల్ల,
ఏవం కనకశృఙ్గేతి ప్రథమం నామ కథ్యతే
అందువల్ల దీనికి మొదటి పేరు 'కనకశృంగ' అని ప్రసిద్ధి చెందింది.
జపంతశ్చ స్థితా యత్ర బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వరాః
అక్కడ బ్రహ్మా, విష్ణు, మహేశ్వరులు జపం చేస్తూ నిలిచివున్నారు.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం పఞ్చమ ఆవన్త్యఖణ్డేఽవన్తీక్షేత్రమాహాత్మ్యే కనకశృఙ్గాభిధానవృత్తాంతవర్ణనంనామ చత్వారింశోఽధ్యాయః
ఇలా, అవంతీక్షేత్ర మహాత్మ్యంలో 'కనకశృంగ' కథను వివరించే నలభైవ అధ్యాయం శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని అయిదవ అవంత్యఖండంలో ముగిసింది.
కల్పే తత్పురుషే పూర్వం వేదవిద్భిర్మనీషిభిః
తత్పురుష కల్పంలో, వేదాలను తెలిసిన మునులు ముందుగా ఉన్నారు.
వేధసా సృజితం విశ్వం దైత్యదానవరా క్షసమ్
విశ్వాన్ని, దైత్యులు, దానవులతో కలిపి బ్రహ్మదేవుడు సృష్టించాడు.
దేవాశ్చ దానవాః సంఖ్యే నిత్యం స్పర్ధాసమన్వితాః
దేవతలు, దానవులు ఎప్పుడూ పోటీతో యుద్ధంలో తలపడుతూనే ఉన్నారు.
చారణాః కింనరైః సార్ధమేవం తే ద్వేషతత్పరాః
చారణులు, కిన్నరులతో కలిసి, అలాగే శత్రుత్వంలో నిమగ్నమై ఉన్నారు.
సర్వే చైవ చ బలినో దుర్బలైర్మనుజైః సహ
బలవంతులు, బలహీనులైన మనుషులందరూ కలిసే ఉన్నారు.
ఏవమన్యోన్యమన్యైశ్చ నిర్మర్యాదమిదం జగత్
ఇలా ఒకరితో ఒకరు, మరికొందరితో కలిసి, ఈ లోకం హద్దులు లేకుండా పోయింది.
వ్రజామి శరణం దేవం శరణార్త్తిహరం హరిమ్
శరణార్థుల బాధను తొలగించే హరిదేవుని నేను శరణు కోరుతున్నాను.
తతో ధ్యాతో మహాయోగీ విశ్వరూపధరో హరిః
తర్వాత విశ్వరూపాన్ని ధరించిన మహాయోగి హరిదేవుని ధ్యానం చేశారు.
బ్రహ్మన్ధ్యాతస్త్వయా సమ్యగ్ధ్యానయోగేన పశ్య మామ్
బ్రహ్మా, నీవు ధ్యానయోగంతో నన్ను సరిగ్గా ధ్యానం చేసి, నన్ను చూడుము.
తతో ధాతా నిశమ్యైతత్త్యక్త్వా ధ్యానమవేక్ష్య తమ్ 5.1.41.
ఆ తరువాత సృష్టికర్త ఇది విని, ధ్యానం వదిలి ఆయనను చూశాడు.
పాద్యేనాచమనీయేన మధుపర్కేణ కేశవమ్
పాద్యంతో, ఆచమనీయం నీటితో, మధుపర్కంతో కేశవునికి పూజ చేశారు.
ఋతే త్వయా జగద్విష్ణో నైవావస్థాతు మర్హతి
విష్ణువా, నీవు లేకుండా ఈ లోకం నిలబడలేను.
శాస్తా త్వమస్య విశ్వస్య విశుద్ధస్య చ నాపరః
ఈ పవిత్రమైన విశ్వానికి నీవే పాలకుడు, నీకు సమానుడు మరొకరు లేరు.
దేవదానవగంధర్వాః సయక్షో రగరాక్షసాః పరస్పరం వినిఘ్నంతి తాంశ్చ త్వం రక్షితుం క్షమః
దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు పరస్పరం నాశనం చేసుకుంటారు; వారిని కాపాడగలిగేది నీవే.
త్వమస్య విశ్వస్య చరాచరస్య స్థితేః సదా ప్రాణభృదాత్మరూపిణీ
ఈ చరాచర జగత్తుకు నీవే శాశ్వతంగా ఆధారం, ప్రాణులంతటికి నీవే ఆత్మరూపంగా ఉన్నావు.
త్వయా ధృతం సర్వమిదం జగద్వై యతస్తతోఽసి త్వముపేన్ద్రసంజ్ఞః
ఈ లోకమంతా నీ చేతే నిలబడింది; అందుకే నిన్ను ఉపేంద్రుడు అని పిలుస్తారు.
నివాసితం విశ్వమిదం త్వయాద్య వాసశ్చ ధాతోరితి వాసుదేవః
ఈ విశ్వాన్ని నీవే నివసిస్తున్నావు, సృష్టికర్తకు నివాసమూ నీవే, అందుకే నీవు వాసుదేవుడవు.
సేనానురూపం జగదేవ యస్మాదతః స్మృతస్త్వం కిల విశ్వసేనః
నీ సేనకు అనుగుణంగా ఈ లోకం ఉంది; అందుకే నిన్ను విశ్వసేనుడు అని అంటారు.
జితం త్వయా దేవ జగత్త్రయం యజ్జితేశ్చ ధాతోస్త్వమతోఽసి జిష్ణుః
దేవా, మూడూ లోకాలను నీవే జయించావు; సృష్టికర్తను కూడా జయించినందున నీవు జిష్ణువు.
త్వమస్య సర్వస్య భవాదిరాజస్తవాస్తు భద్రాసనమద్వితీయమ 5.1.41.
ఈ సర్వజగత్తుకు నీవే రాజు; నీ శుభమైన, అపూర్వమైన సింహాసనం ఎల్లప్పుడూ నిలవాలని కోరుకుంటున్నాను.