తస్మాద్బ్రూహి మమైకం తు ప్రశ్నం తథ్యేన సాంప్రతమ్
అందుకే, ఇప్పుడు నాకు ఒక ప్రశ్నను నిజంగా చెప్పు.
కుశస్థలీ కథం నామ తథావంతీ కథం స్మృతా
కుశస్థళి అనే పేరు ఎలా వచ్చింది? అలాగే, అవంతీ అని ఎందుకు పిలవబడుతుంది?
నామ్నాం హేతుమథో తేషాం బ్రూహి త్వం మునిసత్తమ
ఆ పేర్లకు కారణం ఏమిటో, మునిశ్రేష్ఠా, నువ్వు నాకు వివరించు.
కథితం వామదేవాయ గౌరకల్పే పురాతనే
ఈ విషయం పురాతన గౌరీయుగంలో వామదేవునికి చెప్పబడింది.
మహేశేన భగవతా విధిశ్చైవాత్ర హేతుతః
ఈ కారణాన్ని మహేశ్వరుడు, అలాగే విధి ఇక్కడ వివరించారు.
స్వర్గప్రాప్తిశ్చ భవతి స్వేచ్ఛాచారవిహారిణామ్
అక్కడ స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తూ నివసించే వారికి స్వర్గప్రాప్తి కలుగుతుంది.
కుతో నివర్తితం చిత్తం జాయతే వసతాం క్వచిత్ ఏతన్మే భగవన్బ్రూహి హితార్థం సర్వదేహినామ్ 5.1.40.
అక్కడ నివసించేవారి మనస్సు ఎలా నియంత్రించబడుతుంది? అది ఎక్కడ ఉద్భవిస్తుంది? భగవంతుడా, ఈ విషయాన్ని సమస్త జీవుల హితార్థంగా నాకు చెప్పు.
ప్రోవాచ పార్వతీకాంతం ప్రభుః ప్రీతః పితామహః
పార్వతీప్రియుడైన భగవంతునికి, తృప్తిచెందిన పితామహుడు ఇలా చెప్పాడు.
అజానన్నివ త్వం సర్వం మాం పృచ్ఛసి సనాతన
నీవు అన్నీ తెలిసినవాడివై, తెలియనట్టు నన్ను ప్రతీది అడుగుతున్నావు, సనాతనా.
త్వమేవ చ మహాకాలః సర్వం వై జ్ఞాయతే త్వయా
నీవే మహాకాలుడు; నీకు అన్నీ తెలిసినవే.
నివసంతి న తే మర్త్యాః సురాస్తే వై న సంశయః
అక్కడ మానవులు నివసించరు; అక్కడ ఉన్నవారు దేవతలే, ఇందులో సందేహం లేదు.
వర్తతే చ పురీ తత్ర రమ్యహర్మ్యా సుశోభనా
అక్కడ అందమైన, అద్భుతమైన భవనాలతో కూడిన నగరం ఉంది.
స్వర్ణశృఙ్గాశ్చ ప్రాసాదా విహితా విశ్వకర్మణా
విశ్వకర్మ చేతి వలన బంగారు కొమ్ములతో కూడిన ప్రాసాదాలు నిర్మించబడ్డాయి.
పూర్వకల్పే స్థితోఽహం చ యత్ర త్వం కేశవస్తథా
పూర్వకాలంలో, నేను అక్కడ ఉండగా, నీవు కూడా, కేశవా, అక్కడే ఉన్నావు.
తథా దేవర్షయః సిద్ధా యక్షకింనరదానవాః
అలాగే, దేవర్షులు, సిద్ధులు, యక్షులు, కిన్నరులు, దానవులు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
తథైవ చ వరా నార్యో దేవానామతివల్లభాః 5.1.40.
అలాగే, దేవతలకు అత్యంత ప్రియమైన శ్రేష్ఠమైన స్త్రీలు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
ఆగత్య చ యదా దేవః సహ దేవైర్మహేశ్వరః
అప్పుడు మహేశ్వరుడు దేవతలతో కలిసి అక్కడికి వచ్చాడు.
ప్రాసాదైః స్వర్ణశృంగాఢ్యైర్మణిరత్నవిభూషితైః
ఆ ప్రాసాదాలు బంగారు కొమ్ములతో, మణులు రత్నాలతో అలంకరించబడి మెరిసిపోతున్నాయి.
తత్రాస్తే శోభనే దివ్యే ప్రాసాదే మణిభూషితే
అక్కడ, మణులతో అలంకరించబడిన ఆ దివ్యమైన, అందమైన ప్రాసాదంలో ఆయన నివసిస్తున్నాడు.
తతో మహేశశ్చ పితామహశ్చ సమేత్య తం విశ్వపతిం ననందతుః
తర్వాత మహేశుడు, పితామహుడు కలిసి ఆ విశ్వపతితో ఆనందంగా ఉన్నారు.
కిమాగతౌ వా త్రిదివాన్మహీతలం సహానుగావాశ యకశ్చ కథ్యతామ్
మీరు మీ అనుచరులతో కలసి స్వర్గం నుండి భూమికి ఎందుకు వచ్చారు? దయచేసి చెప్పండి.
త్వయా వినా నైవ సురాలయే సుఖం మహీతలే వాథ రసాతలేఽ స్తి నః
ప్రభూ! మీరు లేని స్వర్గంలోనైనా, భూమిలోనైనా, పాతాళంలోనైనా మాకు ఆనందం లేదు.
ప్రయచ్ఛ విశ్వేశ్వర చావయోరిహ స్థానం చ తీర్థం ప్రలయేఽక్షయం చ
ప్రభూ విశ్వేశ్వరా! మాకు ఇక్కడ ఒక స్థలం, ఒక పవిత్రతీర్థం, ప్రళయంలో నశించని నివాసం దయచేసి అనుగ్రహించండి.
దదామ్యభీష్టం యువయోరిహాలయం ప్రజాపతే హ్యుత్తరతస్తవ స్థితిః
ప్రజాపతీ! మీరు కోరుకున్న నివాసాన్ని ఇక్కడ నేను ఇస్తున్నాను. మీ స్థానం ఉత్తరదిశలో ఉంటుంది.
మహాకాలో హ్యధోజ్వాలో జగదాత్మా ప్రభుః స్థితః
మహాకాళుడు, లోపల జ్వలిస్తూ, జగత్తుకు ఆత్మగా, ప్రభువుగా స్థిరంగా ఉన్నాడు.
క్రీడార్థం నగరీ సృష్టా సర్వభూతహితైషిణా 5.1.40.
ప్రపంచంలోని సమస్త జీవుల మేలు కోసం, క్రీడారూపంగా ఈ నగరం సృష్టించబడింది.
భవద్భ్యాం హేమశృం గేతి యస్మాచ్చ సముదీరితా
మీరు ఇద్దరూ బంగారు కొమ్ముల గురించి చెప్పినందువల్ల,
ఏవం కనకశృఙ్గేతి ప్రథమం నామ కథ్యతే
అందువల్ల దీనికి మొదటి పేరు 'కనకశృంగ' అని ప్రసిద్ధి చెందింది.
జపంతశ్చ స్థితా యత్ర బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వరాః
అక్కడ బ్రహ్మా, విష్ణు, మహేశ్వరులు జపం చేస్తూ నిలిచివున్నారు.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం పఞ్చమ ఆవన్త్యఖణ్డేఽవన్తీక్షేత్రమాహాత్మ్యే కనకశృఙ్గాభిధానవృత్తాంతవర్ణనంనామ చత్వారింశోఽధ్యాయః
ఇలా, అవంతీక్షేత్ర మహాత్మ్యంలో 'కనకశృంగ' కథను వివరించే నలభైవ అధ్యాయం శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని అయిదవ అవంత్యఖండంలో ముగిసింది.