సనత్కుమార ఉవాచ నారాయణోఽపి సంస్థాప్య శంఖం దధ్మౌ ప్రయత్నతః
సనత్కుమారుడు చెప్పాడు: నారాయణుడు కూడా శంఖాన్ని పెట్టి, శ్రద్ధగా ఊదాడు.
దివాకరం దివానాథం తపనం తపతాం వరమ్
పగలు వెలుగునిచ్చేవాడు, దేవతల అధిపతి, తేజోమయుడు, దహించేవారిలో శ్రేష్ఠుడు—
వరేణ్యం వరదం విష్ణుమనఘం వాసవానుజమ్
వైభవవంతుడు, వరాలిచ్చేవాడు, విష్ణువు, పాపరహితుడు, ఇంద్రుని తమ్ముడు—
మయూఖమాలినం విశ్వం మార్తండం చండరోచిషమ్
కిరణాలతో అలంకరించబడినవాడు, జగత్తు, మార్థాండుడు, ప్రఖరమైన తేజస్సుతో ఉన్నవాడు—
దేవదేవమహిర్బుధ్న్యం ధామ్నాం నిధిమనుత్తమమ్
దేవతల దేవుడు, ఆహిర్బుధ్నుడు, తేజస్సుకు అధికమైన ధనము—
జగత్ప్రబోధజనకం జగద్బీజం జగత్ప్రభుమ్
లోకాన్ని మేల్కొల్పేవాడు, జగత్తుకు మూలమైనవాడు, జగదాధిపతి—
ఇనం ప్రభావిణం పుణ్యం పతంగం పవగేశ్వరమ్
బలవంతుడు, పవిత్రుడు, ప్రకాశవంతుడు, గాలిలో ప్రయాణించే వారికి అధిపతి—
గృహం గృహకరం హంసం హరిదశ్వం హుతాశనమ్
గృహం, గృహాలను కలిగించేవాడు, హంస, పచ్చగడ్డి గుర్రాలతో ఉన్నవాడు, హవిస్సును గ్రహించేవాడు—
భవసంభావిత భావం భూతభవ్యభవాత్మకమ్
సంపూర్ణమైన భూతంతో ఉన్నవాడు, గత, భవిష్యత్, వర్తమానకాలాల సారంగా ఉన్నవాడు—
త్రైలోక్యతిలకం తీర్థం తరణిం సర్వతోముఖమ్ 5.1.33.
మూడు లోకాల అలంకారం, పవిత్రతకు నిలయం, అన్ని దిక్కులనూ చూస్తున్న సూర్యుడు—
కల్పం కల్పానలం కాలం కాలచక్రం క్రతుప్రియమ్
కాలం, యుగాంతంలో అగ్ని, కాలచక్రం, యజ్ఞాలను ఇష్టపడేవాడు—
త్వష్టారం విష్టరం విశ్వం సదసత్కర్మసాక్షికమ్
సృష్టికర్త, విస్తరించేవాడు, జగత్తు, సద్భావనలూ దుష్టకర్మలకు సాక్షిగా ఉన్నవాడు—
బ్రహ్మాణం వాసరారంభే రక్తవర్ణం మహాద్యుతిమ్
పగటి ప్రారంభంలో బ్రహ్మ దేవుడు ఎరుపు వర్ణంతో, గొప్ప ప్రకాశంతో ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
నామ్నామష్టశతం దివ్యం విష్ణునా సముదాహృతమ్
విష్ణువు దివ్యమైన ఎనిమిది వందల పేర్లను ఉచ్చరించాడు.
న తస్య విపదః క్వాపి సర్వత్రాపి శుభా గతిః
అతనికి ఎక్కడా ఎలాంటి కష్టాలు ఉండవు; అన్ని చోట్లా అతని మార్గం శుభమే.
తేజః ప్రజ్ఞాం పరం లాభం జ్ఞానం చ లభతే గతిమ్
అతడు పరమమైన తేజస్సు, జ్ఞానం, గొప్ప లాభం, విజ్ఞానం, మరియు ఉత్తమ స్థితిని పొందుతాడు.
కేశవార్కముఖం దృష్ట్వా పద్మరాగసమప్రభమ్
పద్మరాగ మణిలా, సూర్యునిలా ప్రకాశించే కేశవుని ముఖాన్ని చూసి,
కేశవార్కసమీపే తు రేణుతీర్థం ప్రచక్షతే
కేశవుడు, సూర్యుని సమీపంలో ఉన్న ఆ ప్రదేశాన్ని రేణు తీర్థం అని పిలుస్తారు.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం పఞ్చమ ఆవంత్యఖణ్డేఽ వన్తీక్షేత్రమాహాత్మ్యే కేశవాదిత్యమాహాత్మ్యవర్ణనంనామ త్రయస్త్రింశోఽధ్యాయః
ఇలా అవంతీ ప్రాంత మహిమను, కేశవ ఆదిత్యుని వైభవాన్ని వివరించే ముప్పత్తి మూడవ అధ్యాయం, శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని అయిదవ అవంతీ ఖండంలో ముగిసింది.
స్కందస్య చ జటాభద్రం చక్రే యత్ర పురా శివః
అక్కడే శివుడు ఒకప్పుడు స్కందుని జటలను శుభ్రంగా అలంకరించాడు.
తారకం చ తథా దైత్యం హత్వా యత్ర సురద్విషమ్
అదే చోట దైత్యుడు తారకుడిని, దేవతలకు శత్రువైన వాడిని, సంహరించాడు.
కథం స్కందః సముత్పన్న ఏతదిచ్ఛామి వేదితుమ్
స్కందుడు ఎలా జన్మించాడు? ఈ విషయం నేను తెలుసుకోవాలని కోరుకుంటున్నాను.
సనత్కుమార ఉవాచ పురా దేవాసురే యుద్ధే నిర్జితా దానవైః సురాః
సనత్కుమారుడు ఇలా అన్నాడు: పూర్వకాలంలో దేవతలు, దానవుల యుద్ధంలో, దేవతలు దానవుల చేతిలో ఓడిపోయారు.
తత్ర తు దేవ రాజేన తపసోగ్రేణ వై మునే
అక్కడ దేవేంద్రుడు తీవ్రమైన తపస్సు చేశాడు, ఓ మునీ!
తతస్తుష్టో మహాదేవః శక్రస్యాభిముఖః స్థితః
ఆ తరువాత మహాదేవుడు సంతోషించి, ఇంద్రుని ఎదుట నిలిచాడు.
మహాసేనాపతిం దేవ ప్రయచ్ఛ పరమేశ్వర
పరమేశ్వరా! దేవతలకు గొప్ప సేనాధిపతిని అనుగ్రహించు.
సేనాన్యాం చ మహాసేనం సురాణాం భయహారకమ్
సేనాధిపతుల్లో మహాసేనుడిని, దేవతల భయాన్ని తొలగించేవాడిని ప్రసాదించు.
ఇత్యుక్త్వాంతర్దధే దేవః సర్వభూతపతిర్హరః
అలా చెప్పి, సమస్త భూతాల అధిపతి హరుడు కనబడకుండా పోయాడు.
దేవదారువనే తస్థౌ జ్ఞానధ్యానపరోఽభవత్ 5.1.34.
ఆయన దేవదారు వనంలో ఉండి, జ్ఞానం మరియు ధ్యానంలో లీనమయ్యాడు.
ధ్యాయంతి నియతాత్మనః ప్రాణాయామపరా మునే
నియమిత మనస్సుతో ఉన్న వారు ధ్యానం, ప్రాణాయామ సాధనలో నిమగ్నమయ్యారు, ఓ మునీ!