విజయే చ నరః స్నాత్వా ఆనందేశ్వరపూజనాత్ 5.1.31.
విజయలో స్నానం చేసి, ఆనందేశ్వరుని పూజ చేసినవాడు—
అథాన్యం సంప్రవక్ష్యామి కుశస్థల్యాం వినిర్మితమ్
ఇప్పుడు నేను కుశస్థలిలో నిర్మించబడిన మరొక పవిత్ర స్థలాన్ని వివరించబోతున్నాను.
చిత్రకూటాత్పురా రామో మైథిల్యా లక్ష్మణేన చ
ఒకసారి చిత్రకూటం నుంచి రాముడు, సీతతో పాటు లక్ష్మణుడితో కలిసి బయలుదేరాడు.
యత్ర గత్వా న చాప్నోతి వియోగం సహ బాంధవైః
ఎక్కడికి వెళ్లినా తన బంధువుల నుంచి వేరుపడిన బాధ రాముడికి కలగలేదు.
అనేన వనవాసేన మరణేన పితుః ప్రభో
ఈ అడవిలో నివాసం, తండ్రి మరణం వలన రాముడు బాధపడ్డాడు.
తద్వాక్యం రాఘవేణోక్తం శ్రుత్వా విప్రర్షభస్తదా
అప్పుడు రాఘవుడు చెప్పిన మాటలు విని, ఆ బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడు స్పందించాడు.
సాధు పృష్టం త్వయా వీర రఘూణాం వంశవర్ధన
"నీ ప్రశ్న చాలా బాగా అడిగావు, రఘువంశాన్ని పెంచిన వీరుడా!" అని అన్నాడు.
అవంతీవిషయే రామ పురీ తస్మిన్కుశస్థలీ
అవంతి దేశంలో, రామా, కుశస్థళి అనే నగరం ఉంది.
దేవః స వై సదా రాజన్వాంఛితార్థఫలప్రదః
ఆ దేవుడు, రాజా, ఎప్పుడూ కోరిన ఫలితాలను ప్రసాదిస్తాడు.
తత్ర గచ్ఛంతి యే విప్రా రాజా చైవ మహావలః 5.1.31.
అక్కడికి వెళ్లే బ్రాహ్మణులు, మహాబలశాలి రాజు కూడా,
తీర్థానామపి తత్తీర్థం ప్రవిష్టోఽవంతిమండలే
అది పవిత్ర స్థలాల్లో అగ్రస్థానం, అవంతి ప్రాంతంలో ప్రవేశించినది.
తస్యాం స్నాత్వా తతో రామస్తర్పయామాస పూర్వజాన్
అక్కడ స్నానం చేసిన తర్వాత, రాముడు తన పూర్వికులకు తర్పణం చేశాడు.
వాణ్యా తతోఽశరీరిణ్యా దేవదేవేన భాషితమ్
ఆ తరువాత, ఆ దేవదేవుడు శరీరం లేని స్వరంతో మాట్లాడాడు.
అత్ర స్థానం మయా దత్త మా విచారయ రాఘవ
"ఈ స్థలం నేను ఇచ్చాను; రాఘవా, సందేహించవద్దు." అని అన్నాడు.
అనుగృహీతాః సౌమిత్రే దేవదేవేన శంభునా
సుమిత్ర కుమారుడా, శంభు దేవుడు మీకు అనుగ్రహం చేశాడు.
వాక్యం తల్లక్ష్మణః శ్రుత్వా స్థాపయామాస శంకరమ్
ఆ మాటలు విని లక్ష్మణుడు అక్కడ శంకరుని ప్రతిష్ఠించాడు.
ఏహి లక్ష్మణ శీఘ్రం త్వం శిప్రాయా జలమానయ
"లక్ష్మణా, త్వరగా వచ్చి, శిప్రా నదిలో నుంచి నీళ్లు తీసుకొచ్చి ఇవ్వు," అని అన్నాడు.
లక్ష్మణస్త్వబ్రవీద్వాక్యం సీతయా కిం కరిష్యసి
అయితే లక్ష్మణుడు, "సీతతో నువ్వేమి చేయబోతున్నావు?" అని అడిగాడు.
ఇయం చ పుష్టా సుదృఢా పీవరా చ మమాగ్రతః
"ఈమె నా ముందే నిలబడి ఉంది; బలంగా, ఆరోగ్యంగా, సంపూర్ణంగా ఉంది," అని అన్నాడు.
శ్రుత్వా రామో హి తద్వాక్యం లక్ష్మణేన ప్రభాషితమ్ 5.1.31.
లక్ష్మణుడు చెప్పిన ఆ మాటలు విని, రాముడు నిజంగా...
యదుక్తం లక్ష్మణేనాథ తచ్చ సీతా చకార హ
లక్ష్మణుడు చెప్పిన మాటను సీతా తక్షణమే పాటించింది.
నీత్వా విభావరీం తత్ర గమనాయ మనో దధే
ఆ రాత్రి అక్కడ గడిపి, వెళ్ళిపోవాలని సీతా మనసులో నిర్ణయించుకుంది.
సౌమిత్రిరబ్రవీద్వాక్యం నాహం గన్తా కథంచన
సౌమిత్రి ఇలా అన్నాడు: "నేను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ వెళ్ళను."
నాహమగ్రే వనం యామి న వాయోధ్యాం కథం చన
నేను ముందుగా అడవిలోకి వెళ్ళను, అయోధ్యకూ ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ పోను.
కథం పూర్వమూయోధ్యాయా నిర్గతోఽసి మయా సహ
మునుపు నువ్వు నాతో కలిసి అయోధ్యను ఎలా విడిచావు?
ప్రమాదః క్రియతాం మహ్యం నయ మామపి రాఘవ
నా కోసం తప్పు చేసినట్టు భావించు; నన్ను కూడా తీసుకెళ్ళు రాఘవా.
లక్ష్మణస్త్వబ్రవీద్రామ నాహం గన్తా వనం పునః
లక్ష్మణుడు రామునికి ఇలా అన్నాడు: "నేను మళ్లీ అడవిలోకి వెళ్ళను."
మా మాఽనువ్రజ సౌమిత్రే హ్యేకో యాస్యామి కాననమ్
నన్ను వెంబడించవద్దు సౌమిత్రి; నేను ఒంటరిగా అడవిలోకి వెళ్తాను.
ధనుః సంగృహ్య విమనా ఉత్తస్థౌ లక్ష్మణస్తదా 5.1.31.
ఆ సమయంలో లక్ష్మణుడు మనసులో బాధతో తన విల్లు తీసుకుని లేచాడు.
నివర్తయస్వ సౌమిత్రే సమర్పయ చ మే ధనుః
తిరిగి వెళ్ళు సౌమిత్రి, నా వద్దకు విల్లు ఇవ్వు.