ప్రాప్యావభృథమవ్యగ్రః సర్వదేవర్షిపూజితః 5.1.28.
ఆయన నిర్బంధంగా అవభృథస్నానం చేసి, అందరు దేవతలు, ఋషులచే ఘనంగా సత్కరించబడ్డాడు.
తస్య తత్ప్రాప్య దుష్ప్రాప్యమైశ్వర్యమృషిసంస్కృతమ్
ఆయన ఋషులచే పవిత్రమైన, అందరికీ దుర్లభమైన ఆ ఐశ్వర్యాన్ని పొందాడు.
బృహస్పతేస్తదా భార్యాం తారానామ్నీం యశస్వినీమ్
అప్పుడు బృహస్పతికి తార అనే పేరుగల, పేరుపొందిన భార్య ఉండేది.
వాచ్యమానస్తదా సోమో దేవదేవర్షిభిస్తథా
ఆమె విషయమై దేవతలు, ఋషులు సోమునితో మాట్లాడారు.
బృహస్పతేస్తతః పక్షం శక్రో జగ్రాహ కోపతః
అప్పుడు ఇంద్రుడు కోపంతో బృహస్పతిపక్షాన్ని పట్టాడు.
తతో యుద్ధమభూత్తత్ర సుఘోరం శక్రసోమయోః
ఆ తర్వాత అక్కడ ఇంద్రుడు, సోముడు ఇద్దరి మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది.
సర్వే భీతాస్తతో దేవా బ్రహ్మాణం శరణం గతాః
అందువల్ల భయపడిన దేవతలు అందరూ బ్రహ్మను ఆశ్రయించారు.
దేవానాం వచనం శ్రుత్వా సార్ద్ధం దేవైః పితామహః
దేవతల మాటలు విని, పితామహుడు వారితో కలిసి వెళ్లాడు.
వారితాస్తే స్థితాస్తత్ర యుద్ధం త్యక్త్వా సురాసురాః
బ్రహ్మ ఆదేశంతో, దేవతలు మరియు అసురులు యుద్ధాన్ని ఆపి అక్కడే నిలిచిపోయారు.
తామంతఃప్రసవాం దృష్ట్వా ప్రాహ భార్యాం బృహస్పతిః
తన భార్య గర్భవతిగా ఉన్నదాన్ని చూసి, బృహస్పతి ఆమెతో మాట్లాడాడు.
ఉత్ససర్జ తతస్తారా కుమారం దేవరూపిణమ్ 5.1.28.
తర్వాత తారా ఆ దేవతల రూపం కలిగిన కుమారుణ్ణి విడిచిపెట్టింది.
స తేజో జాతమాత్రోఽపి దేవానామాక్షిపచ్ఛిశుః
ఆ వెలుగుతో నిండిన బాలుడు పుట్టిన వెంటనే దేవతలను ఆశ్చర్యపరిచాడు.
కస్యాయం బ్రూహి సుభగే సోమస్యాథ బృహస్పతేః
ఓ సుభగే, ఈ బాలుడు ఎవరివాడు? సోమునిదా లేక బృహస్పతినిదా? చెప్పు.
యదత్ర సత్యం తద్బ్రూహి తారే కస్య సుతో హ్యయమ్
తారా, నిజం చెప్పు, ఈ బాలుడు ఎవరి కుమారుడు?
సోమస్యేతి రహః సోఽయం కుమారో దేవసంనిభః
ఈ కుమారుడు సోమునిదే — ఇదే రహస్యం. ఇతడు దేవతలతో సమానంగా ఉన్నాడు.
బుధ ఇత్యకరోన్నామ తస్య పుత్రస్య వై తదా
ఆ సమయంలో ఆ కుమారునికి 'బుధుడు' అనే పేరు పెట్టారు.
తేన సోమోఽభవత్కుష్ఠీ క్షయరోగయుతస్తదా
దీనివల్ల సోముడు కుష్ఠు, క్షయ వ్యాధులతో బాధపడిపోయాడు.
అవన్తీమాజగామాశు సోమో దేవదిదృక్షయా
దేవతలను చూడాలని ఆశతో సోముడు వెంటనే అవంతి నగరానికి వెళ్లాడు.
స్నాత్వా సంపూజయామాస సోమః సోమేశ్వరం తతః
అక్కడ స్నానం చేసి, సోముడు సమేశ్వరుని పూజించాడు.
మత్ప్రసాదాద్వపుః కాంతం తవ సోమ భవిష్యతి
నా కృపవల్ల, సోమా, నీ రూపం మళ్లీ అందంగా మారుతుంది.
ఏవం వ్యాస తు తత్తీర్థం లింగం చైవాతి దుర్లభమ్ 5.1.28.
ఇలా, వ్యాసా, ఆ తీర్థం కూడా, అక్కడి లింగమూ చాలా అరుదైనవి.
శ్రావణం ప్రాప్య యో మాసం సోమనాథం జితేంద్రియః
శ్రావణ మాసంలో, ఇంద్రియాలను నియంత్రించి సోమనాథుని దర్శించేవాడు —
సౌరాష్ట్రే సోమనాథస్య పూజాయాః ప్రత్యహం ఫలమ్
సౌరాష్ట్రంలో సోమనాథుని ప్రతిరోజూ పూజించడానికీ లభించే ఫలం —
తీర్థే చానరకే స్నాత్వా దృష్ట్వా దేవం మహేశ్వరమ్
అనరక అనే తీర్థంలో స్నానం చేసి, మహేశ్వరుని దర్శించినవారు —
పతన్తి కేన పాపేన పాపినస్తేషు దుఃఖితాః
ఏ పాపం వల్ల ఆ పాపులు, బాధపడేవారు అక్కడ పడిపోతారు?
తత్కథం ప్రాణినస్తత్ర గచ్ఛన్తి పాపకారిణః
పాపకార్యాలు చేసే ప్రాణులు అక్కడికి ఎలా వెళ్తారు?
సనత్కుమార ఉవాచ శృణుష్వ నరకాన్వ్యాస తావన్తో యత్ర సంస్థితాః
సనత్కుమారుడు ఇలా చెప్పాడు: వ్యాసా, అక్కడ ఎన్నో నరకాలు ఉన్నాయని విను.
పాతాలని లయాః సర్వే విఖ్యాతా దుఃఖదాః సదా
అవి అన్నీ పాతాళాలు అని ప్రసిద్ధి, ఎప్పుడూ బాధను కలిగించేవే.
రౌరవః సూకరో రౌద్రస్తాలో వినశకస్తథా
రౌరవం, సూకరం, రౌద్రం, తాళం, వినశకము—
కుంభీపాకః క్రకచనస్తథా దేవాతిదారుణః
కుంభీపాకం, క్రకచనం, దేవాతిదారుణం—