తస్యాం స్నాత్వా శుచిర్భూత్వా పశ్యేత్పశుపతిం తు యః
ఆ వాపిలో స్నానం చేసి, పవిత్రుడై, పశుపతిని దర్శించినవాడు—
సువర్ణమణిముక్తాద్యైర్విమానైః సర్వకామగైః 5.1.28.
బంగారం, రత్నాలు, ముత్యాలు వంటి విలాసవంతమైన భవనాలతో, అన్ని కోరికలు తీరే సుఖాలతో—
రూపకుండే నరః స్నాత్వా సురూపో జాయతేనరః
రూపకుండంలో స్నానం చేసిన మనిషి అందంగా మారతాడు.
కుండే స్నాత్వాప్యనంగే యః శుచిర్భూత్వా సమాహితః కామం స లభతేఽభీష్టం మృతో యాతి శివాలయమ్
అనంగకుండంలో స్నానం చేసి, పవిత్రుడై, ఏకాగ్రతతో ఉన్నవాడు, తాను కోరిన కామాన్ని పొందుతాడు; మరణించిన తర్వాత శివాలయానికి చేరుకుంటాడు.
ఆషాఢే తు సితాష్టమ్యాం జాగరం యస్తు కారయేత్
ఆషాఢ మాసంలో శుక్ల అష్టమి నాడు ఎవరు జాగరణ చేస్తారో—
కరీకుండే నరః స్నాత్వా విశ్వరూపం తు యోఽర్చయేత్
కరీకుండంలో స్నానం చేసి, విశ్వరూపాన్ని ఆరాధించినవాడు—
అజాగంధే నరః స్నాత్వా దృష్ట్వా బ్రహ్మేశ్వరం శివమ్
అజాగంధకుండంలో స్నానం చేసి, బ్రహ్మేశ్వరుడైన శివుడిని దర్శించినవాడు—
చక్రతీర్థే నరః స్నాత్వా చక్ర స్వామినమర్చయేత్ ౪౬. కామికేన విమానేన రుద్రలోకం స గచ్ఛతి
చక్రతీర్థంలో స్నానం చేసి, చక్రస్వామిని పూజించినవాడు, తాను కోరిన విమానంలో రుద్రలోకానికి చేరుకుంటాడు.
సోమవన్నిర్మలో భూత్వా సోమలోకే స మోదతే
సోమునివంటి పవిత్రుడై, సోమలోకంలో సుఖంగా ఆనందిస్తాడు.
అభూదేతత్కథం నామ శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః
ఇది ఎలా జరిగింది? దాని నిజమైన కథను వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.
సోమేశ్వరం యథా లింగమేతత్సత్యం వదామి తే ।।5.1.28.
ఈ సోమేశ్వర లింగం ఎలా ఏర్పడిందో నిజంగా నీకు చెబుతున్నాను.
యో దేవో భగవాన్సోమో లోకస్యాప్యాయనం పరమ్
సోముడు అనే ఆ దేవుడు, జగత్తుకు పరమ పోషకుడు.
అవన్త్యాం చ మహాభాగో యోఽత్రిర్నామా తపోనిధిః
అవంతిలో, అత్రి అనే మహానుభావుడు, ఘనమైన తపస్సుతో ప్రసిద్ధుడు—
[http://puranastudy.page.tl/Atri-%26%232309%3B%26%232340%3B%26%232381%3B%26%232352%3B%26%232367%3B.htm అత్రి శబ్దోపరి టిప్పణీ] ఊర్ధ్వబాహుః స వై తేపే బ్రహ్మధ్యానపరాయణః
ఆయన చేతులు పైకి ఎత్తి, బ్రహ్మధ్యానంలో నిమగ్నమై తపస్సు చేసేవాడు.
నేత్రాభ్యాం తేన సుస్రావ భాసయచ్చ దిశో దశ
ఆ కన్నుల నుంచి వెలువడిన జలము పది దిక్కులను ప్రకాశింపజేసింది.
దిశశ్చ తద్యదా వ్యాస సర్వా ధర్తుం న చాశకన్
అప్పుడు, వ్యాస మహర్షీ, ఆ దిక్కులు దాన్ని తట్టుకోలేకపోయాయి.
లోకాంశ్చ భాసయత్సర్వాన్ధరణ్యాం వై పపాత హ
అది అన్ని లోకాలను వెలిగిస్తూ భూమిపై పడింది.
వారి సోమాత్సముత్పన్నం వ్యాస తేనైవ తేజసా
సోమునుంచి పుట్టిన ఆ నీరు, వ్యాసా, అదే తేజస్సుతో వెలిగింది.
తతః సోమవతీ శిప్రా విఖ్యాతా సర్వసి ద్ధిదా
అప్పటినుంచి సోముని వంటి శిప్రానది అన్ని సిద్ధులను ప్రసాదించే ప్రసిద్ధిగా మారింది.
ఖ్యాతా చ త్రిషు లోకేషు పాపినాం పుణ్యదాయినీ
ఆమె మూడు లోకాలందు కూడా పాపులకైనా పుణ్యాన్ని ఇచ్చే దేవినిగా పేరొందింది.
చత్వారోఽప్యత్ర పాపేన ముచ్యంతే దర్శనాద్ధ్రువమ్ 5.1.28.
ఇక్కడ నలుగురు కూడా ఆమెను ఒక్కసారి దర్శించినా తప్పక పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు.
స్నానం దానం చ యో ధీమాఞ్జపం హోమం సమాచరేత్
ఎవరైనా ధీమంతుడు అక్కడ స్నానం, దానం, జపం, హోమం చేయగలిగితే,
తిలోదకప్రదానేన పిండదానేన కారితా
నువ్వుల నీరు సమర్పించడం, పిండప్రదానం చేయడం ద్వారా,
సర్వత్ర దుర్లభా సిప్రా సోమం సోమగ్రహస్తథా
ప్రపంచంలో ఎక్కడైనా శిప్రానది, సోముడు, సోమపాత్ర కూడా అరుదైనవే.
శిప్రాసోమజలం వ్యాస కోటితీర్థఫలప్రదమ్
శిప్రా, సోముని నీరు, వ్యాసా, కోటి తీర్థాల ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
అమాయాం సోమవారశ్చేద్వ్యతీపాతో యదా భవేత్
అమావాస్య నాడు సోమవారం, వ్యతీపాతము కలిసివస్తే,
ఏవం సోమవతీతీర్థం జాతమత్ర మహామునే
అలా, మహామునీ, ఇక్కడ సోమవతీ తీర్థం ఏర్పడింది.
రథే తం స్థాపయామాస లోకానాం హితకామ్యయా
లోకాల మేలుకోసం ఆయనను రథంపై కూర్చోబెట్టారు.
యుక్తో వాజిసహస్రేణ బ్రహ్మణా ప్రేరితస్తదా
వెయ్యి గుర్రాలతో కూడిన ఆ రథాన్ని బ్రహ్మ ఆ సమయంలో నడిపించాడు.
తుష్టువుః సర్వభావేన హృష్టాః సర్వే సమాహితాః
అందరూ ఆనందంతో, ఏకాగ్రతతో, హర్షభరితులై ఆయనను స్తుతించారు.