దుస్తరా సుతరా జాతా నదీ వైతరణీ నృణామ్ ।। నరకాంతే తదా జాతే గతే విశ్వేశ్వరే విభౌ
వైతరణి నది దాటి వెళ్లడం చాలా కష్టం, తరువాత సులభంగా మారింది; జగదీశ్వరుడు అక్కడికి వెళ్లినప్పుడు, నరకాంతంలో అది జనులకు ప్రత్యక్షమైంది.
పాపక్షయాత్తతః సర్వే తే ముక్తా నారకా నరాః
అప్పుడా పాపాలు నశించడంతో, అందరూ నరకం నుండి విముక్తి పొందారు.
విమానేషు సహస్రేషు హ్యారూఢాస్తే సమంతతః
వారు వెయ్యి విమానాలలో ఎక్కి, చుట్టూ చుట్టూ వెళ్లారు.
తతః శూన్యం మునే జాతం సర్వం నిరయమండలమ్
అప్పుడు, మునీశ్వరా, నరకమండలం మొత్తం ఖాళీ అయింది.
తతో దూతాః కృతాంతస్య కృష్ణం చ యుద్ధకారిణమ్
తర్వాత యమదూతలు, కృష్ణుని యోధులు
కింకరా ఊచుః మా వీరానేన మార్గేణ రథమానయ మానవన్
కింకరులు ఇలా అన్నారు: 'ఓ వీరా, ఈ దారిలో రథాన్ని తీసుకురావద్దు.'
యమాదిష్టా నరాః పాపా యేఽమోచ్యా వర్షకోటిభిః
యముడు శిక్షించిన, కోట్ల సంవత్సరాలు గడిచినా విడుదల చేయరాని పాపులు ఎవరో,
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచస్తేషాం కృపయా పీడితో భృశమ్
ఆ మాటలు విని, వారికి ఎంతో దయతో హృదయం బాధపడ్డాడు.
సర్వేషాం స్వర్గదాతాహం యమలోకనివారకః
నేను అందరికీ స్వర్గాన్ని ఇచ్చేవాడిని, యమలోకానికి అడుగు పెట్టకుండా ఆపేవాడిని.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచో దూతాః సత్వరా యమమాగతాః 5.1.27.
ఆ మాటలు విని, దూతలు వెంటనే యముని వద్దకు వెళ్లారు.
తతో యమో రుషావిష్టః ప్రాహ తాన్యమకింకరాన్
అప్పుడూ యముడు కోపంతో తన సేవకులను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
తం గత్వా వారయధ్వం వై గృహీత్వానీయతామితి
వెళ్లి అతన్ని ఆపండి; పట్టుకుని ఇక్కడికి తీసుకురండి.
ఏవముక్తో యమేనాథ కింకరః స నరాంతకః
యముడు ఇలా చెప్పగానే, నరాంతకుడు అనే సేవకుడు
యదా న వారితస్తస్థౌ తదా క్రుద్ధో నరాంతకః
అతన్ని ఆపకపోయినప్పుడు, నరాంతకుడు కోపంతో నిలబడ్డాడు.
బలదేవోపి సమరే తాడితో వివిధైః శరైః
బలరాముడు కూడా యుద్ధంలో色色బాణాలతో గాయపడ్డాడు.
ఆదాయ ధనుషీ దివ్యే జఘ్నతుర్యమకింకరాన్
దివ్యమైన విల్లు పట్టుకుని వారు యముని సేవకులను కొట్టారు.
నరాంతకోఽపి సమరే బలేన బలినార్దితః
నరాంతకుడూ యుద్ధంలో బలవంతుల చేత బలపడి ఓడిపోయాడు.
తతో నరాంతకే వీరే పతితే యమకింకరే
తర్వాత, ధైర్యవంతుడైన నరాంతకుడు యముని సేవకుల మధ్య పడిపోయాడు.
రామకృష్ణాభ్యాం తే దూతా హన్యమానా భయాతురాః
రాముడు, కృష్ణుడు వారిని సంహరించగా, ఆ దూతలు భయంతో వణికిపోయారు.
తతో యమో యయౌ క్రుద్ధః సమంతాత్కింకరైర్వృతః 5.1.27.
తర్వాత యముడు కోపంతో, చుట్టూ సేవకులతో కూడి ముందుకు వచ్చాడు.
తతో వాదిత్రనిర్ఘోషైస్తుములానకగోముఖైః
అప్పుడూ మృదంగాలు, శంఖాలు, గొముఖాల శబ్దంతో ఆ ప్రాంతం ఘోరంగా మారింది.
దేవా విద్యాధరాః సిద్ధా దృష్ట్వా యాంతం మహాబలమ్
దేవతలు, విద్యాధరులు, సిద్ధులు ఆ మహాబలుడు ముందుకు వస్తున్నాడని చూశారు.
తతస్తే కింకరాః సర్వే చిత్రగుప్తేన నోదితాః
ఆ సమయంలో, చిత్రగుప్తుడు ప్రోత్సహించకపోయినా, సేవకులందరూ నిలిచిపోయారు.
బలం చ కేశవం సంఖ్యే జఘ్నతుస్తావుభావపి
వారు ఇద్దరూ యుద్ధంలో సైన్యాన్ని, కేశవుని కూడా సంహరించారు.
విదార్య చ సహస్రాణి కింకరాణాం సమంతతః చచార రణదుర్ధర్షః కామపాలేన పాలితః
అతడు చుట్టూ వేలాది సేవకులను చీల్చుకుంటూ, యుద్ధంలో ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని వాడిగా, కామపాలుడు రక్షిస్తూ తిరిగాడు.
తతశ్చిత్రగుప్తో రణే కింకరాద్యం విదీర్ణం నిరీక్ష్యార్తనాదం చకార
ఆ సమయంలో, యుద్ధంలో అగ్రగామి సేవకుడు చీలిపోవడాన్ని చూసి, చిత్రగుప్తుడు బాధతో అరవాడు.
శరైః పంచభిః కృష్ణమాయాంతమాజౌ జఘానాష్టభిర్వక్త్రదేశే స భిన్నః
అతడు ఐదు బాణాలతో కృష్ణమాయాంతుడిని యుద్ధంలో పడగొట్టి, ఎనిమిది బాణాలతో అతని ముఖాన్ని గాయపరిచాడు.
రథం స్వం సమాదాయ యాతః కృతాంతస్తతశ్చిత్రగుప్తే శరార్తే ప్రసుప్తే
తన రథాన్ని ఎక్కుకుని కృతాంతుడు వెళ్లిపోయాడు. బాణాలతో గాయపడిన చిత్రగుప్తుడు అక్కడే అపస్మారంగా పడిపోయాడు.
ప్రధానాశ్చ భగ్నా విచిత్రాశ్చ భగ్రాస్తతశ్చిత్రగుప్తం నిశమ్యాథ భగ్నమ్
ప్రధానులు ఓడిపోయారు, విభిన్న దళాలు చెల్లాచెదురయ్యాయి. అప్పుడు చిత్రగుప్తుడు ఓడిపోయాడని విని—
వినాశాయ యుధ్యద్యుగాంతే ప్రజానాం యథా వాడవో జ్వాలవృద్ధః ప్రవృత్తః 5.1.27.
యుగాంతంలో సముద్రంలో అగ్ని పుట్టి జీవులను నాశనం చేసినట్లు, అతడు కూడా వారిని సంహరించేందుకు యుద్ధం చేశాడు.