ప్రక్షిప్తం దేవదేవేన కపాలక్షాలనం జలమ్
దేవతల దేవుడు కపాలాన్ని కడగడానికి ఉపయోగించిన నీరు అక్కడ పోయాడు.
అర్కాష్టమ్యాం నరః స్నాత్వా దిశాసు విదిశాసు చ
సూర్యాష్టమి రోజున, ఒకడు అన్ని దిక్కులలో, మధ్య దిక్కులలో స్నానం చేసి,
హవిష్యాన్నయుతాన్వ్యాస దద్యాచ్చ కరకా న్నవాన్
వ్యాసా, తొమ్మిది ముద్దలతో హవిష్యన్నం దానం చేయాలి.
పరత్ర చేహ యే లోకాః సర్వభావసమన్వితాః
ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ, అన్ని శుభగుణాలతో కూడిన లోకాలు,
యే నరా కీర్తయిష్యంతి మాహాత్మ్యమతిభావికాః
ఈ గొప్ప మహిమను ఎవరు పారాయణ చేస్తారో,
తుష్టావ ప్రయతో భూత్వా దేవదేవం దివాకరమ్
ఆత్మసమర్పణతో దేవతల దేవుడైన సూర్యుని స్తుతించాడు.
ఆజగామ దివానాథః సంతుష్టః ప్రాహ శంకరమ్
పగటి అధిపతి సంతోషంతో వచ్చి శంకరునితో మాట్లాడాడు.
సూర్య ఉవాచ వరం వరయ భూతేశ వరదోఽస్మి దదామి తే
సూర్యుడు ఇలా అన్నాడు: "భూతాలాధిపతి, నీవు కోరిన వరాన్ని అడుగు. నేను వరాలదాతను, నీకు వరం ఇస్తాను."
అంశేన స్థీయతామత్ర హితార్థం సర్వదేహినామ్ 5.1.15.
"ప్రతి జీవికి మేలు కలిగేలా, నీవు ఒక భాగంగా ఇక్కడ ఉండుము."
తతో దేవాధిదేవస్య శంకరస్య మహౌజసః
అంతట దేవతల అధిపతి, మహాతేజస్సుతో ఉన్న శంకరుని నుండి,
శంకరాదిత్యనామేతి లోకానుగ్రహకారకః
శంకరాదిత్యుడు అనే రూపం, లోకాలపై అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదిస్తూ, ప్రబవించింది.
అహో ధన్యమిదం స్థానం యత్రాస్తే త్రిపురాంతకః
అయ్యో! త్రిపురాసురుడిని సంహరించిన శివుడు ఉండే ఈ స్థలం ఎంత పవిత్రమో!
తతస్తుష్టాశ్చ తే సర్వే బ్రహ్మాద్యాః సురసత్తమాః
తర్వాత బ్రహ్మ మొదలైన ఉత్తమ దేవతలు అందరూ సంతోషించారు.
మూర్తిమంతశ్చ తే దేవా అవతీర్య చ శోభనమ్
ఆ దేవతలు అందరూ మానవ రూపంలో, అద్భుతంగా అవతరించారు.
న దుఃఖం జాయతే తేషాం జరామరణ శోకజమ్ తస్మాచ్చైవాధికం హ్యత్ర శంకరాదిత్యదర్శనాత్
వారికి వృద్ధాప్యం, మరణం, దుఃఖం వల్ల ఎలాంటి బాధలు కలుగవు. పైగా, ఇక్కడ శంకరాదిత్యుని దర్శనం వల్ల మరింత మేలు కలుగుతుంది.
వ్యాధయో నాధయశ్చైవ దారిద్ర్యం న కదాచన
వారికి ఎప్పుడూ వ్యాధులు, మనోవేదనలు, దారిద్ర్యం కలుగవు.
న రోగో న చ దారిద్ర్యం వియోగో న చ బన్ధుభిః
ఇక్కడ వ్యాధి లేదు, దారిద్ర్యం లేదు, బంధువులతో విడిపోవడం లేదు.
ఇత్యేవం దేవదేవేన పురా వై శూలపాణినా
ఇలా పురాతన కాలంలో త్రిశూలధారి దేవతల దేవుడు ప్రకటించాడు.
స్థాపితం పరమం తీర్థం స్వనామ్నా మునిసత్తమ
మహర్షీ లోకంలో గొప్పవాడవు, అతని పేరుతో ఒక పరమ పవిత్రమైన తీర్థం స్థాపించబడింది.
ఏకదా సమయే వ్యాస కపాలక్షాలనాయ వై
ఒకసారి, ఒక సమయాన, వ్యాసుడు తన కపాలాన్ని కడుగుటకు అక్కడికి వచ్చాడు.
ప్రక్షాల్య చాక్షిపద్భూమౌ తత్ర తీర్థమనుత్తమమ్
ఆ కపాలాన్ని శుభ్రంగా కడిగి, ఆ అపూర్వమైన తీర్థంలో నేలపై వేసాడు.
బ్రహ్మణో రుధిరేణాశు పరి పూర్ణాభవత్క్షణాత్
క్షణంలోనే అది బ్రహ్మదేవుని రక్తంతో నిండిపోయింది.
శ్రాద్ధం చ తర్పణం కృత్వా తత్సర్వం చాక్షయం భవేత్
అక్కడ శ్రాద్ధం, తర్పణం చేయగా, ఆ ఫలం ఎప్పటికీ తగ్గదు.
తిష్ఠంతి మునిశార్దూల చింతయంతి స్వగోత్రజమ్
మహర్షులలో శ్రేష్ఠులు అక్కడ ఉండి, తమ వంశాన్ని ధ్యానిస్తారు.
సంయావం పాయసం వాపి శ్యామాకం సనివారకమ్
యవపిండులు, పాయసం, లేదా శ్యామాకాన్ని పప్పుతో కలిపి నివేదిస్తారు.
పితరౌ ద్వాదశాబ్దాని తృప్తిం యాస్యంతి తస్య వై
పన్నెండు సంవత్సరాల పాటు, అతని తల్లిదండ్రులు తృప్తిని పొందుతారు.
పితౄన్సంతర్పయిష్యంతి స్వర్గస్తేషాం సదాఽక్షయః 5.1.16.
వారు పితృదేవతలను సంతృప్తిపర్చగలరు; వారికి స్వర్గం ఎప్పుడూ అక్షయంగా ఉంటుంది.
అక్షయం తస్య తత్ప్రోక్తం బ్రహ్మణా వై స్వయంభువా
ఆ అక్షయత్వాన్ని స్వయంభువుడైన బ్రహ్మదేవుడు స్వయంగా ప్రకటించాడు.
వారాణస్యాం గయాయాం చ సా న తృప్తిర్భవిష్యతి
వారణాసి, గయలో కూడా అలాంటి తృప్తి కలుగదు.
యో యముద్దిశ్య వైకామమిహ శ్రాద్ధం కరిష్యతి
ఇక్కడ ఎవరు ఇతరుల కోరికతో శ్రాద్ధం చేస్తే—