కారణం తచ్చ రుద్రస్య కామ్య త్వమిదముచ్యతే
ఆ కారణం కూడా రుద్రునిదే అని చెప్పబడింది; దీన్ని కోరిన స్థితిగా అంటారు.
అచైతన్యం ప్రధానే చ తచ్చ తత్త్వమిదం స్మృతమ్
ప్రధానంలో ఉన్న ఆ తత్వం జడమైనదిగా భావించబడుతుంది.
ప్రయోజనే చ వైజాత్యం జ్ఞాత్వా తత్త్వమసంఖ్యయా
ప్రయోజనంలో ఉన్న తేడాను తెలుసుకుని, ఆ తత్వాన్ని లెక్కించకుండా గుర్తిస్తారు.
ఇతి తస్య తత్త్వభావం తత్త్వసంఖ్యా చ తత్త్వతః
ఇలా, దాని అసలు స్వరూపం, తత్వాల లెక్క కూడా నిజంగా వివరించబడింది.
సాంఖ్యే కృతా భక్తిరేషా సద్భిరాధ్యాత్మికీ మతా
సాంఖ్యంలో స్థాపించబడిన ఈ భక్తిని జ్ఞానులు ఆధ్యాత్మికమైనదిగా భావిస్తారు.
ప్రాణాయామపరో నిత్యం ధ్యాయతే నియతేంద్రియః
ఇంకొకరు ప్రాణాయామంలో నిష్ఠతో, ఇంద్రియాలను నియంత్రిస్తూ ఎప్పుడూ ధ్యానం చేస్తారు.
హృత్కఞ్జకర్ణికాసీనం పఞ్చవక్త్రం త్రిలోచనమ్
హృదయ పద్మమధ్యంలో కూర్చున్న, ఐదు ముఖాలు, మూడు కళ్లున్నవాడిని ధ్యానిస్తాడు.
శ్వేతం దశభుజం భద్రం వరదాభయహస్తకమ్
వెండిపొడవు, పది చేతులు, మంగళకరమైన రూపం, వరప్రదానమైన మరియు అభయహస్తాలతో ఉన్నవాడిని ధ్యానిస్తాడు.
య ఏవ భక్తిమాన్రుద్రే రుద్రభక్తః స ఉచ్యతే 5.1.7.
ఎవరైతే రుద్రునికి నిజమైన భక్తితో ఉండరో, వారు రుద్రభక్తులుగా పిలవబడతారు.
స్వయం రుద్రేణ విహితో బ్రహ్మాదీనాం సమాగమే
బ్రహ్మాదులు కూడిన సమాజంలో, దీన్ని రుద్రుడు స్వయంగా స్థాపించాడు.
నిర్మమా నిరహంకారా నిఃసంగా నిష్పరిగ్రహాః
వారు స్వార్థం, అహంకారం, ఆశక్తి, స్వాధీనత లేని వారు.
భూతానాం కర్మభిర్నిత్యం త్రివిధైరభయప్రదాః
ప్రాణులపై త్రివిధ కర్మల ద్వారా ఎల్లప్పుడూ అభయాన్ని ప్రసాదిస్తారు.
యజంతో వివి ధైర్యజ్ఞైర్యే విప్రాః క్షేత్రవాసినః
పవిత్ర ప్రదేశాల్లో నివసించే బ్రాహ్మణులు, విభిన్న యజ్ఞాలు నిర్వహిస్తూ,
వ్రజంత్యేవ సుదుష్ప్రాప్యం బ్రహ్మసాయుజ్యమక్షయమ్
అత్యంత కష్టంగా లభించే, నిత్యమైన బ్రహ్మసాయుజ్యాన్ని తప్పకుండా పొందుతారు.
పునరావర్తనం హిత్వా విధిం మాహేశ్వరం స్థితాః
పునర్జన్మాన్ని వదిలి, వారు మహేశ్వరుని ఆజ్ఞను పాటిస్తూ స్థిరంగా ఉంటారు.
గార్హస్థ్యం విధిమాసాద్య షట్కర్మనిరతాః సదా
గృహస్థాశ్రమ ధర్మాన్ని స్వీకరించి, వారు ఎప్పుడూ ఆరు విధులలో నిమగ్నంగా ఉంటారు.
అధికం ఫలమాయాంతి సర్వదుఃఖవివర్జితాః
వారు అన్ని బాధల నుండి విముక్తులై, ఎక్కువ ఫలితాన్ని పొందుతారు.
దివ్యేనైశ్వర్యయోగేన స్వారూఢః స్వపరిగ్రహః
దివ్య ఐశ్వర్యంతో ఏకమై, తన స్వంత సంపదపై అధికారం సాధిస్తాడు.
వృతః స్త్రీణాం సహస్రైశ్చ స్వచ్ఛందగమనాలయః 5.1.7.
వెయ్యాది స్త్రీలతో చుట్టుముట్టబడి, తన ఇష్టానుసారం ఎక్కడైనా స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తూ నివసిస్తాడు.
స్పృహణీయతమః పుంసాం సర్వవర్ణోత్తమో ధనీ
అతడు పురుషులందరిలో అత్యంత ఆకర్షణీయుడు, అన్ని వర్ణాలలో శ్రేష్ఠుడు, ధనవంతుడు.
ధర్మజ్ఞో రుద్రభక్తశ్చ సర్వవిద్యార్థపారగః
అతడు ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, రుద్రునికి భక్తుడు, అన్ని విద్యల్లో నిపుణుడు.
వేదాధ్యయనసంయుక్తో చ భైక్షవృత్తిర్జితేంద్రియః
వేదపఠనంలో నిమగ్నమై, భిక్షాటన జీవనాన్ని అనుసరించి, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు.
మృతః కాలే సమృద్ధేన సర్వభోగావలంబినా
అతడు సమయానికి మరణించి, అన్ని భోగాలను సమృద్ధిగా అనుభవించినవాడు.
గుహ్యకోనామ రుద్రస్య గణః పరమసంమతః
అతడు రుద్రుని గుహ్యక అనే గణంలో అత్యంత గౌరవప్రదమైనవాడవుతాడు.
తేషాం చ సమతాం యాతి తుల్యైశ్వర్యసమ న్వితః ।। దేవదానవమర్త్యేషు స చ పూజ్యతమో భవేత
వారితో సమానత్వాన్ని పొందుతూ, సమానమైన ఐశ్వర్యంతో ఉంటాడు; దేవతలు, దానవులు, మానవులలో అతడు అత్యంత పూజ్యుడు అవుతాడు.
వర్షకోటిసహస్రాణి వర్షకోటిశతాని చ
వెయ్యాది కోట్ల సంవత్సరాలు, వందల కోట్ల సంవత్సరాలు కూడా,
వసిత్వాసౌ విభూత్యా వై యదా చ చ్యవతే నరః
అతడు మహా వైభవంతో పాలించి, ఆ తరువాత ఈ లోకాన్ని విడిచిపోతాడు.
మహాకాలవనే క్షేత్రే బ్రహ్మచర్యాశ్రమే స్థితః
మహాకాల అరణ్యంలో ఉన్న పవిత్ర క్షేత్రంలో బ్రహ్మచర్యాశ్రమంలో నివసిస్తాడు.
మృతోఽసౌ యాతి దివ్యే వై విమానే సూర్యవర్చసి 5.1.7.
అతడు మరణించినప్పుడు, సూర్యుడి ప్రభతో ప్రకాశించే దివ్య విమానంలో ఎక్కుతాడు.
రుద్రలోకం సమాసాద్య గుహ్యకైః సహ మోదతే
రుద్రుని లోకాన్ని చేరి, గుహ్యకులతో కలిసి ఆనందంగా ఉంటాడు.