వేదమన్త్రహవిర్యాగైర్యా క్రియా వైదికీ మతా
వేదమంత్రాలతో, హవిస్సులతో, యాగాలతో చేసే కార్యాలే వేదపరమైనవి.
దర్శే చ పూర్ణమాస్యాం వా కర్తవ్యం చాగ్నిహోత్రకమ్
అమావాస్య, పౌర్ణమి రోజుల్లో అగ్నిహోత్రం చేయాలి.
ఇష్టవృత్తిః సోమపానం యాజ్ఞికం సర్వకర్మ చ
ఇష్టమైన నడవడి సోమపానం, యజ్ఞాలు చేయడం, అన్ని కర్మలు చేయడమే.
అగ్నిభూమ్యనిలాకాశనిశాకరదివాకరాన్
అగ్ని, భూమి, గాలి, ఆకాశం, చంద్రుడు, సూర్యుడు —
సముద్దిశ్య కృతం కర్మ తత్సర్వం దైవికం భవేత్
వీటిని ఉద్దేశించి చేసే ప్రతి కార్యం దైవికమవుతుంది.
సాంఖ్యాఖ్యా యౌగికీ చాన్యా విభాగం తత్ర మే శృణు
మరొకటి సాంఖ్యమనే యోగపద్ధతి; దాని విశేషాన్ని నన్ను విను.
అచేతనాని యోజ్యాని పురుషః పఞ్చవింశకః
జడమైన పదార్థాలను ఇరవై ఐదవ తత్వమైన పురుషుడు కలిపి ఉంచుతాడు.
రుద్రః షడ్వింశకః కర్తా సర్వజ్ఞశ్చేతనః ప్రభుః
రుద్రుడు ఇరవై ఆరవ తత్వం, సృష్టికర్త, అన్నీ తెలిసినవాడు, చైతన్యస్వరూపి, పరమాధికారి.
పురుషో నిత్యవ్యక్తః స్యాత్కారణం చ మహేశ్వరః 5.1.7.
పురుషుడు ఎప్పుడూ కనిపించని తత్వం, కారణం మహేశ్వరుడే.
సంఖ్యయా పరిసర్గాయ ప్రధానం చ గుణాత్మకమ్
తత్వాలను లెక్కించేందుకు, గుణాలతో కూడిన ప్రాధానాన్ని కూడా పరిగణిస్తారు.
కారణం తచ్చ రుద్రస్య కామ్య త్వమిదముచ్యతే
ఆ కారణం కూడా రుద్రునిదే అని చెప్పబడింది; దీన్ని కోరిన స్థితిగా అంటారు.
అచైతన్యం ప్రధానే చ తచ్చ తత్త్వమిదం స్మృతమ్
ప్రధానంలో ఉన్న ఆ తత్వం జడమైనదిగా భావించబడుతుంది.
ప్రయోజనే చ వైజాత్యం జ్ఞాత్వా తత్త్వమసంఖ్యయా
ప్రయోజనంలో ఉన్న తేడాను తెలుసుకుని, ఆ తత్వాన్ని లెక్కించకుండా గుర్తిస్తారు.
ఇతి తస్య తత్త్వభావం తత్త్వసంఖ్యా చ తత్త్వతః
ఇలా, దాని అసలు స్వరూపం, తత్వాల లెక్క కూడా నిజంగా వివరించబడింది.
సాంఖ్యే కృతా భక్తిరేషా సద్భిరాధ్యాత్మికీ మతా
సాంఖ్యంలో స్థాపించబడిన ఈ భక్తిని జ్ఞానులు ఆధ్యాత్మికమైనదిగా భావిస్తారు.
ప్రాణాయామపరో నిత్యం ధ్యాయతే నియతేంద్రియః
ఇంకొకరు ప్రాణాయామంలో నిష్ఠతో, ఇంద్రియాలను నియంత్రిస్తూ ఎప్పుడూ ధ్యానం చేస్తారు.
హృత్కఞ్జకర్ణికాసీనం పఞ్చవక్త్రం త్రిలోచనమ్
హృదయ పద్మమధ్యంలో కూర్చున్న, ఐదు ముఖాలు, మూడు కళ్లున్నవాడిని ధ్యానిస్తాడు.
శ్వేతం దశభుజం భద్రం వరదాభయహస్తకమ్
వెండిపొడవు, పది చేతులు, మంగళకరమైన రూపం, వరప్రదానమైన మరియు అభయహస్తాలతో ఉన్నవాడిని ధ్యానిస్తాడు.
య ఏవ భక్తిమాన్రుద్రే రుద్రభక్తః స ఉచ్యతే 5.1.7.
ఎవరైతే రుద్రునికి నిజమైన భక్తితో ఉండరో, వారు రుద్రభక్తులుగా పిలవబడతారు.
స్వయం రుద్రేణ విహితో బ్రహ్మాదీనాం సమాగమే
బ్రహ్మాదులు కూడిన సమాజంలో, దీన్ని రుద్రుడు స్వయంగా స్థాపించాడు.
నిర్మమా నిరహంకారా నిఃసంగా నిష్పరిగ్రహాః
వారు స్వార్థం, అహంకారం, ఆశక్తి, స్వాధీనత లేని వారు.
భూతానాం కర్మభిర్నిత్యం త్రివిధైరభయప్రదాః
ప్రాణులపై త్రివిధ కర్మల ద్వారా ఎల్లప్పుడూ అభయాన్ని ప్రసాదిస్తారు.
యజంతో వివి ధైర్యజ్ఞైర్యే విప్రాః క్షేత్రవాసినః
పవిత్ర ప్రదేశాల్లో నివసించే బ్రాహ్మణులు, విభిన్న యజ్ఞాలు నిర్వహిస్తూ,
వ్రజంత్యేవ సుదుష్ప్రాప్యం బ్రహ్మసాయుజ్యమక్షయమ్
అత్యంత కష్టంగా లభించే, నిత్యమైన బ్రహ్మసాయుజ్యాన్ని తప్పకుండా పొందుతారు.
పునరావర్తనం హిత్వా విధిం మాహేశ్వరం స్థితాః
పునర్జన్మాన్ని వదిలి, వారు మహేశ్వరుని ఆజ్ఞను పాటిస్తూ స్థిరంగా ఉంటారు.
గార్హస్థ్యం విధిమాసాద్య షట్కర్మనిరతాః సదా
గృహస్థాశ్రమ ధర్మాన్ని స్వీకరించి, వారు ఎప్పుడూ ఆరు విధులలో నిమగ్నంగా ఉంటారు.
అధికం ఫలమాయాంతి సర్వదుఃఖవివర్జితాః
వారు అన్ని బాధల నుండి విముక్తులై, ఎక్కువ ఫలితాన్ని పొందుతారు.
దివ్యేనైశ్వర్యయోగేన స్వారూఢః స్వపరిగ్రహః
దివ్య ఐశ్వర్యంతో ఏకమై, తన స్వంత సంపదపై అధికారం సాధిస్తాడు.
వృతః స్త్రీణాం సహస్రైశ్చ స్వచ్ఛందగమనాలయః 5.1.7.
వెయ్యాది స్త్రీలతో చుట్టుముట్టబడి, తన ఇష్టానుసారం ఎక్కడైనా స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తూ నివసిస్తాడు.
స్పృహణీయతమః పుంసాం సర్వవర్ణోత్తమో ధనీ
అతడు పురుషులందరిలో అత్యంత ఆకర్షణీయుడు, అన్ని వర్ణాలలో శ్రేష్ఠుడు, ధనవంతుడు.