కిం మనుష్యైరుత స్త్రీభిః సిద్ధ్యర్థం హ్యాశ్రమాన్వితైః
సిద్ధి కోసం మనుషులు లేదా స్త్రీలు, ఆధ్యాత్మిక సాధనలో ఉన్నవారు అవసరం ఏమిటి?
నరైః స్త్రీభిశ్చ వస్తవ్యం వర్ణైశ్చాశ్రమవాసిభిః
పురుషులు, స్త్రీలు, వివిధ వర్ణాల వారు, ఆశ్రమాలలో నివసించేవారు అందరూ కలిసి నివసించాలి.
కర్మణా మనసా వాచా రుద్రభక్తైర్యతేన్ద్రియైః కిం కుర్వాణైర్నరైః కర్మ రుద్రభక్తిం బ్రవీహి నః
కార్యాలతో, మనసుతో, మాటతో, రుద్రునికి భక్తితో, ఇంద్రియాలను నియంత్రిస్తూ — మనుషులు ఏ కార్యాలు చేయాలి? రుద్రభక్తి గురించి మాకు చెప్పు.
లౌకికీ వైదికీ చాన్యా భవేదాధ్యాత్మికీ తథా
లోకికమైనవి, వేదపరమైనవి, ఇంకా ఇతర రకాలు, అలాగే ఆధ్యాత్మికమైనవి కూడా ఉన్నాయి.
ధ్యానధారణయా బుద్ధ్యా రుద్రాణాం స్మరణం హి తత్
ధ్యానం, ధారణ, బుద్ధి ద్వారా రుద్రులను స్మరించవచ్చు.
వ్రతోపవాసనియమైర్యతేద్రియనిరోధిభిః
వ్రతాలు, ఉపవాసాలు, నియమాలు, ఇంద్రియ నియంత్రణ ద్వారా.
గోఘృతక్షీరదధిభిర్గంధరక్తకుశో దకైః
ఆవుపెరుగు, పాలు, నెయ్యి, సువాసన పదార్థాలు, ఎర్ర కుశ తృణాలు, దానాలు ఇస్తూ.
ఘృతగుగ్గులధూపైశ్చ కృష్ణాగరుసుగంధిభిః
నెయ్యితో, గుగ్గిలం ధూపంతో, కృష్ణాగరుసువాసనలతో పూజ చేయాలి.
వాసప్రవిసరాస్తోత్రైః పతాకావ్యజనోచ్ఛ్రితైః 5.1.7.
వస్త్రాలు, పరిమళాలు, స్తోత్రాలు, జెండాలు, వంటివి, వంటివి అలంకరణలతో పూజించాలి.
భక్ష్యభోజ్యానుపానైశ్చ యావత్పూజాక్షతైర్నరైః
భక్ష్యాలు, భోజ్యాలు, పానీయాలు, పూజలో ఉపయోగించే అక్షతలు మొదలైన వాటితో పూజించాలి.
వేదమన్త్రహవిర్యాగైర్యా క్రియా వైదికీ మతా
వేదమంత్రాలతో, హవిస్సులతో, యాగాలతో చేసే కార్యాలే వేదపరమైనవి.
దర్శే చ పూర్ణమాస్యాం వా కర్తవ్యం చాగ్నిహోత్రకమ్
అమావాస్య, పౌర్ణమి రోజుల్లో అగ్నిహోత్రం చేయాలి.
ఇష్టవృత్తిః సోమపానం యాజ్ఞికం సర్వకర్మ చ
ఇష్టమైన నడవడి సోమపానం, యజ్ఞాలు చేయడం, అన్ని కర్మలు చేయడమే.
అగ్నిభూమ్యనిలాకాశనిశాకరదివాకరాన్
అగ్ని, భూమి, గాలి, ఆకాశం, చంద్రుడు, సూర్యుడు —
సముద్దిశ్య కృతం కర్మ తత్సర్వం దైవికం భవేత్
వీటిని ఉద్దేశించి చేసే ప్రతి కార్యం దైవికమవుతుంది.
సాంఖ్యాఖ్యా యౌగికీ చాన్యా విభాగం తత్ర మే శృణు
మరొకటి సాంఖ్యమనే యోగపద్ధతి; దాని విశేషాన్ని నన్ను విను.
అచేతనాని యోజ్యాని పురుషః పఞ్చవింశకః
జడమైన పదార్థాలను ఇరవై ఐదవ తత్వమైన పురుషుడు కలిపి ఉంచుతాడు.
రుద్రః షడ్వింశకః కర్తా సర్వజ్ఞశ్చేతనః ప్రభుః
రుద్రుడు ఇరవై ఆరవ తత్వం, సృష్టికర్త, అన్నీ తెలిసినవాడు, చైతన్యస్వరూపి, పరమాధికారి.
పురుషో నిత్యవ్యక్తః స్యాత్కారణం చ మహేశ్వరః 5.1.7.
పురుషుడు ఎప్పుడూ కనిపించని తత్వం, కారణం మహేశ్వరుడే.
సంఖ్యయా పరిసర్గాయ ప్రధానం చ గుణాత్మకమ్
తత్వాలను లెక్కించేందుకు, గుణాలతో కూడిన ప్రాధానాన్ని కూడా పరిగణిస్తారు.
కారణం తచ్చ రుద్రస్య కామ్య త్వమిదముచ్యతే
ఆ కారణం కూడా రుద్రునిదే అని చెప్పబడింది; దీన్ని కోరిన స్థితిగా అంటారు.
అచైతన్యం ప్రధానే చ తచ్చ తత్త్వమిదం స్మృతమ్
ప్రధానంలో ఉన్న ఆ తత్వం జడమైనదిగా భావించబడుతుంది.
ప్రయోజనే చ వైజాత్యం జ్ఞాత్వా తత్త్వమసంఖ్యయా
ప్రయోజనంలో ఉన్న తేడాను తెలుసుకుని, ఆ తత్వాన్ని లెక్కించకుండా గుర్తిస్తారు.
ఇతి తస్య తత్త్వభావం తత్త్వసంఖ్యా చ తత్త్వతః
ఇలా, దాని అసలు స్వరూపం, తత్వాల లెక్క కూడా నిజంగా వివరించబడింది.
సాంఖ్యే కృతా భక్తిరేషా సద్భిరాధ్యాత్మికీ మతా
సాంఖ్యంలో స్థాపించబడిన ఈ భక్తిని జ్ఞానులు ఆధ్యాత్మికమైనదిగా భావిస్తారు.
ప్రాణాయామపరో నిత్యం ధ్యాయతే నియతేంద్రియః
ఇంకొకరు ప్రాణాయామంలో నిష్ఠతో, ఇంద్రియాలను నియంత్రిస్తూ ఎప్పుడూ ధ్యానం చేస్తారు.
హృత్కఞ్జకర్ణికాసీనం పఞ్చవక్త్రం త్రిలోచనమ్
హృదయ పద్మమధ్యంలో కూర్చున్న, ఐదు ముఖాలు, మూడు కళ్లున్నవాడిని ధ్యానిస్తాడు.
శ్వేతం దశభుజం భద్రం వరదాభయహస్తకమ్
వెండిపొడవు, పది చేతులు, మంగళకరమైన రూపం, వరప్రదానమైన మరియు అభయహస్తాలతో ఉన్నవాడిని ధ్యానిస్తాడు.
య ఏవ భక్తిమాన్రుద్రే రుద్రభక్తః స ఉచ్యతే 5.1.7.
ఎవరైతే రుద్రునికి నిజమైన భక్తితో ఉండరో, వారు రుద్రభక్తులుగా పిలవబడతారు.
స్వయం రుద్రేణ విహితో బ్రహ్మాదీనాం సమాగమే
బ్రహ్మాదులు కూడిన సమాజంలో, దీన్ని రుద్రుడు స్వయంగా స్థాపించాడు.