మహావ్రతం ద్విషన్మోహాత్పాపేనైవ స్థితో నరః
ద్వేషం, మోహం వల్ల, మానవుడు మహావ్రతాన్ని వదిలిపెట్టి పాపంలోనే ఉంటాడు.
మహాపాశుపతం తస్మాన్న హన్యాన్న చ దూషయేత్
అందువల్ల, మహాపాశుపతుని హాని చేయకూడదు, అపహాస్యం చేయకూడదు.
ఏవం మహావ్రతం యస్తు భోజయేచ్ఛ్రద్ధయాన్వితః
ఈ మహావ్రతాన్ని ఆచరించేవారిని విశ్వాసంతో భోజనం పెట్టేవాడు,
కపాలపూరణీం భిక్షాం యతీనాం యః ప్రయచ్ఛతి
యోగులకు కపాలాన్ని నింపి భిక్షను ఇచ్చేవాడు,
కపాలే భోజనం శ్రేష్ఠం మార్గోఽయం బ్రహ్మసంభవః 5.1.6.
కపాలలో భోజనం ఉత్తమమైనది; ఈ మార్గం బ్రహ్మనుంచి ఉద్భవించింది.
ఇత్యాదిదుష్టదోషశ్చ తస్య సంభాషణాదపి 5.1.6.
ఇలా, అతనితో మాట్లాడినప్పటికీ చెడు దోషాలు కలుగుతాయి.
దృష్ట్వా చ శిష్టమథ ౩ మహావ్రతధరో నరః
మిగిలినదాన్ని చూసిన తరువాత, మహావ్రతాన్ని ఆచరించే మనిషి—
ఏతత్కృతయుగే సర్వం ప్రత్యక్షం దృశ్యతే వనే 5.1.6.
ఈ కృతయుగంలో, ఇవన్నీ అడవిలో ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తాయి.
పఠతి య ఇహ లోకే తస్య సంస్థానమేతత్ప్రథితగుణగణౌఘైరర్చితం దోషహం తత్
ఈ లోకంలో ఎవరు ఈ శ్లోకాన్ని పఠిస్తారో, వారి కోసం ఈ స్థలం — ప్రసిద్ధమైన మంచి లక్షణాలతో పూజించబడే, దోషాలను తొలగించే — వారికి చెందుతుంది.
రుద్రలోకమభీప్సద్భిర్వస్తవ్యం క్షేత్రవాసిభిః
రుద్రలోకాన్ని కోరేవారు పవిత్ర స్థలాల్లో నివసించాలి.
కిం మనుష్యైరుత స్త్రీభిః సిద్ధ్యర్థం హ్యాశ్రమాన్వితైః
సిద్ధి కోసం మనుషులు లేదా స్త్రీలు, ఆధ్యాత్మిక సాధనలో ఉన్నవారు అవసరం ఏమిటి?
నరైః స్త్రీభిశ్చ వస్తవ్యం వర్ణైశ్చాశ్రమవాసిభిః
పురుషులు, స్త్రీలు, వివిధ వర్ణాల వారు, ఆశ్రమాలలో నివసించేవారు అందరూ కలిసి నివసించాలి.
కర్మణా మనసా వాచా రుద్రభక్తైర్యతేన్ద్రియైః కిం కుర్వాణైర్నరైః కర్మ రుద్రభక్తిం బ్రవీహి నః
కార్యాలతో, మనసుతో, మాటతో, రుద్రునికి భక్తితో, ఇంద్రియాలను నియంత్రిస్తూ — మనుషులు ఏ కార్యాలు చేయాలి? రుద్రభక్తి గురించి మాకు చెప్పు.
లౌకికీ వైదికీ చాన్యా భవేదాధ్యాత్మికీ తథా
లోకికమైనవి, వేదపరమైనవి, ఇంకా ఇతర రకాలు, అలాగే ఆధ్యాత్మికమైనవి కూడా ఉన్నాయి.
ధ్యానధారణయా బుద్ధ్యా రుద్రాణాం స్మరణం హి తత్
ధ్యానం, ధారణ, బుద్ధి ద్వారా రుద్రులను స్మరించవచ్చు.
వ్రతోపవాసనియమైర్యతేద్రియనిరోధిభిః
వ్రతాలు, ఉపవాసాలు, నియమాలు, ఇంద్రియ నియంత్రణ ద్వారా.
గోఘృతక్షీరదధిభిర్గంధరక్తకుశో దకైః
ఆవుపెరుగు, పాలు, నెయ్యి, సువాసన పదార్థాలు, ఎర్ర కుశ తృణాలు, దానాలు ఇస్తూ.
ఘృతగుగ్గులధూపైశ్చ కృష్ణాగరుసుగంధిభిః
నెయ్యితో, గుగ్గిలం ధూపంతో, కృష్ణాగరుసువాసనలతో పూజ చేయాలి.
వాసప్రవిసరాస్తోత్రైః పతాకావ్యజనోచ్ఛ్రితైః 5.1.7.
వస్త్రాలు, పరిమళాలు, స్తోత్రాలు, జెండాలు, వంటివి, వంటివి అలంకరణలతో పూజించాలి.
భక్ష్యభోజ్యానుపానైశ్చ యావత్పూజాక్షతైర్నరైః
భక్ష్యాలు, భోజ్యాలు, పానీయాలు, పూజలో ఉపయోగించే అక్షతలు మొదలైన వాటితో పూజించాలి.
వేదమన్త్రహవిర్యాగైర్యా క్రియా వైదికీ మతా
వేదమంత్రాలతో, హవిస్సులతో, యాగాలతో చేసే కార్యాలే వేదపరమైనవి.
దర్శే చ పూర్ణమాస్యాం వా కర్తవ్యం చాగ్నిహోత్రకమ్
అమావాస్య, పౌర్ణమి రోజుల్లో అగ్నిహోత్రం చేయాలి.
ఇష్టవృత్తిః సోమపానం యాజ్ఞికం సర్వకర్మ చ
ఇష్టమైన నడవడి సోమపానం, యజ్ఞాలు చేయడం, అన్ని కర్మలు చేయడమే.
అగ్నిభూమ్యనిలాకాశనిశాకరదివాకరాన్
అగ్ని, భూమి, గాలి, ఆకాశం, చంద్రుడు, సూర్యుడు —
సముద్దిశ్య కృతం కర్మ తత్సర్వం దైవికం భవేత్
వీటిని ఉద్దేశించి చేసే ప్రతి కార్యం దైవికమవుతుంది.
సాంఖ్యాఖ్యా యౌగికీ చాన్యా విభాగం తత్ర మే శృణు
మరొకటి సాంఖ్యమనే యోగపద్ధతి; దాని విశేషాన్ని నన్ను విను.
అచేతనాని యోజ్యాని పురుషః పఞ్చవింశకః
జడమైన పదార్థాలను ఇరవై ఐదవ తత్వమైన పురుషుడు కలిపి ఉంచుతాడు.
రుద్రః షడ్వింశకః కర్తా సర్వజ్ఞశ్చేతనః ప్రభుః
రుద్రుడు ఇరవై ఆరవ తత్వం, సృష్టికర్త, అన్నీ తెలిసినవాడు, చైతన్యస్వరూపి, పరమాధికారి.
పురుషో నిత్యవ్యక్తః స్యాత్కారణం చ మహేశ్వరః 5.1.7.
పురుషుడు ఎప్పుడూ కనిపించని తత్వం, కారణం మహేశ్వరుడే.
సంఖ్యయా పరిసర్గాయ ప్రధానం చ గుణాత్మకమ్
తత్వాలను లెక్కించేందుకు, గుణాలతో కూడిన ప్రాధానాన్ని కూడా పరిగణిస్తారు.