అతోఽశ్వత్థే శమీగర్భే సంయోగస్తత్ర పఠ్యతే
అందుకే అశ్వత్త వృక్షంలో, శమీ వృక్షపు గర్భంలో కలయిక జరిగినదని అక్కడ చెప్పబడింది.
తస్మాత్సుతహితః శ్రేష్ఠశ్చతుర్థ ఇతి కథ్యతే
అందువల్ల, మంచి ప్రయోజనం కలిగించే ఉత్తమమైన కుమారుడు 'నాలుగవవాడు' అని పిలవబడతాడు.
ఏవం తు బ్రహ్మణో వక్త్రం పఞ్చమం సమపద్యత
ఇలా బ్రహ్మదేవునికి ఐదవ నోరు కలిగింది.
ఏతద్యో బుధ్యతే దేవ తేజఃసర్గమనుత్తమమ్
దేవతల తేజస్సుతో జరిగిన ఈ అత్యుత్తమ సృష్టిని ఎవరు గ్రహిస్తారో—
ఏతద్యోగ్నిసముద్భవం పశుపతేర్మాహాత్మ్యసంసూచకం వహ్నేః సాధుమతిః శృణోతి సతతం యః శ్రద్ధయా భావితమ్। యో వ్యాస ద్విజదేవతాప్రముఖతః సంశ్రావయేద్భక్తితః సోఽత్యర్థం భవభావితః శివపురే సంపూజ్యతే దైవతైః ।। 5.1.4.
ఈ అగ్నికి ఉద్భవాన్ని, పశుపతిదేవుని మహిమను సూచించే ఈ కథను ఎవరైనా భక్తితో ఎల్లప్పుడూ వినిపిస్తే, లేదా వ్యాసమహర్షీ! ద్విజులు, దేవతలు మొదలైనవారికి భక్తితో వినిపిస్తే, వారు ఈ లోకంలో ఎంతగా లీనమై ఉన్నా, శివుని నగరంలో దేవతలు వారిని అత్యంత గౌరవంగా పూజిస్తారు.
కిం కృతం బ్రహ్మణా తత్ర ప్రాయశ్చిత్తం చ కర్మణామ్
అక్కడ బ్రహ్మదేవుడు ఏమి చేసాడు? ఆ కార్యాలకు ప్రాయశ్చిత్తంగా ఏమి చేశాడు?
జనార్దనేన కిం కర్మ శంకరేణ చ యన్మునే
మహర్షీ! జనార్దనుడు, శంకరుడు ఏ కార్యాలు చేశారు?
శస్తైః కుశసమిద్భిశ్చ యథోక్తం హరిణా పురా
హరి పుర్వం చెప్పిన విధంగా, ఉత్తమమైన దర్భలు, సమిధలతో యజ్ఞం చేశారు.
బదర్యాశ్రమమాసాద్య నరనారాయణావృషీ
బదరీ ఆశ్రమానికి చేరుకొని, నరుడు, నారాయణుడు ఆ మహర్షులు అక్కడ ఉన్నారు.
కపాలపాణిర్దేవేశః పర్యటన్వసుధామిమామ్
దేవతాధిపతి శివుడు, చేతిలో ఖప్పాలాన్ని పట్టుకొని, ఈ భూమిని సంచరించాడు.
నానాద్రుమలతాకీర్ణం నానాపుష్పోపశోభితమ్
అక్కడ వివిధ రకాల చెట్లు, వల్లులు విరివిగా పెరిగి, ఎన్నో రకాల పువ్వులతో అలంకరించబడి ఉంది.
ద్రుమపుష్పభరామోదవాసితం యత్సువాయునా
పుష్పభారంతో నిండిన చెట్ల సుగంధం గాలిలో పరిమళించింది.
నానాగంధరసాఢ్యైశ్చ పక్వాపక్వఫలోద్భవైః
అక్కడ రకరకాల రుచులు, గుణాలు కలిగిన పండిన, పండని పండ్లు పెరిగేవి.
జీర్ణపత్రతృణాదీని శుష్క కాష్ఠఫలాని చ
అక్కడ ఎండిపోయిన ఆకులు, గడ్డి, పొడి కట్టలు, పండ్లు కూడా కనిపించేవి.
నానాపుష్పసమూహానాం గన్ధమాదాయ మారుతః 5.1.5.
అక్కడ పూల సమూహాల పరిమళాన్ని గాలి ఎత్తుకెళ్లింది.
హరితస్నిగ్ధనిచ్ఛిద్రైః పర్ణైరఞ్ఛిద్రకోటరైః
పచ్చగా, మెరిసే, చీలికలు లేని ఆకులతో, లోపల ఎలాంటి మచ్చలు లేని రంధ్రాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
అరోగిదర్శనీయైశ్చ సువృత్తైః క్వచి దుద్ధతైః
కొన్ని చోట్ల ఆరోగ్యంగా, బాగా పెరిగిన చెట్లు కనిపిస్తాయి; మరికొన్ని చోట్ల అడవి పెరుగుదలతో ఉన్న చెట్లు ఉంటాయి.
శోభనైర్వాయుసంకీర్ణైరంకురైః ప్రావృతా ద్రుమాః
ఆ చెట్లు అందమైన మొగ్గలతో, గాలిలో కలిసిపోతూ కప్పబడి ఉంటాయి.
పవనోద్ధూతశిఖరైః స్పర్శయంతి పరస్పరమ్
వీటి కొమ్మలు గాలి తాకిడితో ఊగిపోతూ ఒకదానికొకటి తాకుతుంటాయి.
నాగవృక్షాః క్వచిత్పుష్పైర్భ్రమరాలీనకేస రైః
కొన్ని చోట్ల నాగవృక్షాలు పువ్వులతో అలంకరించబడి, వాటి కొమ్మల్లో తేనెటీగలు గుంపులుగా చేరి ఉంటాయి.
పుష్పసన్నద్ధశిఖరాః కర్ణికారద్రుమాః క్వచిత్
మరికొన్ని చోట్ల కర్ణికార చెట్ల కొమ్మలు పుష్పాలతో నిండిపోతూ మెరిసిపోతున్నాయి.
సుపుష్పవిభవాటోపైః సిన్దువారస్య పంక్తయః
సిందువార చెట్లు వరుసగా నిలబడి, తమ అద్భుతమైన పుష్పవిభవంతో ప్రకాశిస్తున్నాయి.
క్వచిత్క్వచిత్కున్దలతాః సుపుష్పాభరణోజ్జ్వలాః
ఇక్కడ అక్కడ కుందలతలు ఎంతో అందమైన పువ్వులతో అలంకరించబడి మెరిసిపోతున్నాయి.
అతివిద్రుమశోభాఢ్యా కాసంత్యో యూథికాలతాః
యూతికాలతలు గుంపులుగా పెరిగి, ఎర్రటి పువ్వుల అందంతో మరింత ప్రకాశిస్తున్నాయి.
శాలార్జునాః క్వచిద్భాంతి వనోద్దేశేషు పుష్పితాః 5.1.5.
కొన్ని అడవి ప్రాంతాల్లో శాల చెట్లు, అర్జున చెట్లు పుష్పాలతో విరబూసి కనిపిస్తున్నాయి.
అవిముక్తం తు వల్లీభిః పుష్పితాస్తు ద్రుమాస్తథా
పుష్పించే లతలు చుట్టుకొని చెట్లు ఎప్పుడూ కప్పబడి ఉంటాయి.
చూతాశ్చ తిలకాశ్చైవ మఞ్జరీభిః కరైరివ
మామిడి చెట్లు, తిలక చెట్లు కూడా మంజరులతో అలంకరించబడి, చేతుల్లా కనిపిస్తున్నాయి.
పరస్పరం చ సంయుక్తైస్తిలకాశోకపల్లవైః
తిలక చెట్లు, అశోక చెట్లు తమ కొత్త ఆకులతో పరస్పరం కలిసిపోతున్నాయి.
ఫలపుష్పనగా నమ్రాః పేశలేనేవ సజ్జనాః
పండ్లు, పువ్వుల భారంతో వంగిన చెట్లు, మంచి మనుషుల్లా మృదువుగా ఉంటాయి.
మారుతాశ్లిష్టసంతుష్టైః పాదపాః శాలివారిభిః
వీటిని గాలి ఆలింగనం చేసుకుంటూ, చుట్టూ వరిపొలాలు ఉండి, చెట్లు సంతోషంగా కనిపిస్తున్నాయి.