త్రయస్తేషాం రుదంతి స్మ రుదన్హ్యేకో హ్యసంవృతః
వారిలో ముగ్గురు ఏడుస్తున్నారు; ఒకడు మాత్రం ఆపకుండా బహిరంగంగా ఏడుస్తున్నాడు.
రోరూయమాణే చాగ్నౌ తు పునర్బ్రహ్మా కృపాన్వితః
అగ్ని గట్టిగా ఏడుస్తుండగా, బ్రహ్మకు దయ కలిగి మళ్లీ చర్య తీసుకున్నాడు.
స కాలస్తస్య కామస్య సా వృత్తిః సంప్రకల్పితా
ఆ సమయం, ఆ కోరిక, ఆ విధానం అతనికి నిర్ణయించబడింది.
హుంకారాగ్నిః ప్రజజ్వాల కిమేతదితి చాబ్రవీత్
ఆ అరుపు అగ్ని మండిపడింది. "ఇది ఏమిటి?" అని అతడు అడిగాడు.
దేవమధ్యే బహిర్వాపి మునీనామాశ్రమేషు చ 5.1.4.
దేవతల మధ్యలోనైనా, బయటైనా, మునుల ఆశ్రమాలలోనైనా,
అహమేవం ప్రదాస్యామి పునః పునరువాచ హ
నేనే ఇలా ఇస్తాను అని అతడు మళ్లీ మళ్లీ అన్నాడు.
సాభిమానోఽపమానో వా హుంకారో యత్ర కథ్యతే
ఎక్కడ గర్వం లేదా అవమానం మాట్లాడబడితే, అక్కడ ఆ అరుపు వినిపిస్తుంది.
ఇకారాగ్నిం సమాహూయ బ్రహ్మా వచనమ బ్రవీత్
'ఇ' అక్షర అగ్నిని పిలిచి, బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు.
ఉకారాగ్నిం సమాహూయ బ్రహ్మా వచనమబ్రవీత్
'ఉ' అక్షర అగ్నిని పిలిచి, బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు.
అహం చ తే విధాస్యామి స్థానమాహారమేవ చ
నేను నీకు స్థలం కూడా, ఆహారం కూడా ఏర్పాటు చేస్తాను.
యతోఽగ్నిర్వ్యాస తేనోక్తో గిరౌ దుర్గే మహామునే
అందుకే అగ్ని వ్యాసునికి ఇలా అన్నాడు: పర్వతంలో, దుర్గంలో, మహామునీ!
సోఽపి భిన్నః సమాహూతో బ్రహ్మణా స్థానలిప్సయా
అతడూ విడిపోయి, స్థలం కోసం ఆశతో బ్రహ్మ ద్వారా పిలవబడ్డాడు.
తస్మాత్త్వం సంస్కృతాం వాణీం ద్విజాతీనాం ప్రకాశయ
కాబట్టి, నీవు ద్విజుల సంస్కృతమైన వాక్కును ప్రజలకు తెలియజేయాలి.
తస్మాద్ద్విజాతేర్విజ్ఞేయా వాణీ పుణ్యా ప్రకాశితా
అందువల్ల ద్విజుల వాక్కు పవిత్రమైనదిగా, వెలుగులోకి వచ్చినదిగా గ్రహించాలి.
అనృతాక్షరవిన్యాసాదమంగల్యా హ్యసంస్కృతా 5.1.4.
అసత్యమైన అక్షరాల వాడుక వల్ల అవి శుభకరం కావు, శుద్ధి కూడా కలుగవు.
ఆహూయ భూయోఽకారాగ్నిం ప్రజాపతిరచక్షుషమ్
తర్వాత, ప్రాణికర్త అయిన ప్రభువు మళ్లీ 'అ' అక్షరాగ్ని ని పిలిచి, దాన్ని చూపు లేకుండా చేశాడు.
బ్రహ్మాణమాహ వహ్నిస్తు వాచోహం ముఖమస్మి హే
ఆ అగ్ని బ్రహ్మను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నది: "నేను వాక్కు యొక్క నోరు."
బ్రహ్మా తమాహ యస్మాత్త్వం తేజఃస్థానం సమీహసే
బ్రహ్మ అతనితో ఇలా అన్నాడు: "నీవు తేజస్సు స్థానం కోరుతున్నావు కాబట్టి—"
యస్మాత్తేజః ప్రపశ్యంతి చక్షుర్భవతి దుర్బలమ్
"నీ తేజస్సును చూసినప్పుడు కన్ను బలహీనమవుతుంది కాబట్టి—"
ఇకారమథ సంభిన్నమగ్నిమాహ పితామహః
తర్వాత, 'ఇ' అక్షరాన్ని వేరుచేసి, పితామహుడు ఆ అగ్ని తో మాట్లాడాడు.
యస్మాచ్ఛీఘ్రం మహాసత్త్వ సౌమ్యదృష్టిరిహాగతః
"నీవు గొప్ప బలంతో, మృదువైన చూపుతో, త్వరగా ఇక్కడకు వచ్చావు కాబట్టి—"
సంశీతాత్మా శీతరశ్మిశ్చంద్రమాస్త్వం భవిష్యసి
"నీ స్వభావం చల్లగా, నీ కిరణాలు చల్లగా ఉంటాయి. నీవు చంద్రుడవుతావు."
తరుస్థః సర్వతేజాంసి తేజసాఽభిభవిష్యసి
"వృక్షంపై నిలిచి, నీ తేజంతో అన్నిటినీ మించిపోతావు."
ఇహైహీతీతి శిరసి సమాదాయ న్యవేశయత్
"ఇక్కడ రా, ఇక్కడ రా" అని చెబుతూ, దాన్ని తన తలపై ఉంచాడు.
స ఏవం రూపవానగ్నిరుకారాగ్నిః ప్రతిష్ఠితః 5.1.4.
ఇలా, రూపమున్న అగ్ని, 'ఉ' అక్షరాగ్ని స్థాపించబడింది.
భవాగ్నిరూపం పరమం బ్రహ్మాణమిదమబ్రవీత్
ఆ అగ్ని ఆ రూపాన్ని ధరించి, బ్రహ్మను ఉద్దేశించి ఈ పరమమైన మాటను చెప్పింది.
బ్రహ్మా తమాహ కతమం స్థానం తే రోచతేఽనల
బ్రహ్మ అతనితో ఇలా అన్నాడు: "ఓ అగ్నీ! నీకు ఏ స్థానం ఇష్టం?"
స్థానం నైవాస్తి తే భవ్యం తతో హ్యేవం భవిష్యతి
"నీకు అనుకూలమైన స్థానం లేదు; అందుకే ఇది ఇలా జరుగుతుంది."
లోకే నిత్యం సమాచార లోకసంస్థితిహేతుకః
"ప్రపంచంలో నీవు ఎప్పుడూ ప్రపంచ స్థితికి కారణమై వ్యవహరించాలి."
యదిహ త్వం మహాజ్వాలాభాభిః కలితశోభనః న హ్యేష ధర్మశ్చైవాద్యో మాయామోహితకామ్యయా
"ఇక్కడ నీవు గొప్ప జ్వాలలతో అలంకరించబడి ఉన్నా, ఈ ప్రాథమిక ధర్మం కాకపోతే, అది మాయ వల్ల కలిగిన కోరిక మోహం వల్లే."