ఏకో వై గార్హపత్యోఽస్తు ద్వితీయాహవనీయకః
ఒకటి గార్హపత్యాగ్ని కావాలి, రెండవది ఆహవనీయాగ్ని కావాలి.
వర్తులే తర్పయాత్మానం మామథో ధనుషాకృతౌ
వృత్తాకారంగా నీవు నీకు తృప్తి కలిగించు, కానీ విల్లులా తిరగకు.
హుత్వా త్వగ్నిం చ తపసా హరమేవార్చ్య తత్క్షణాత్ 5.1.3.
అగ్నికి హోమం చేసి, తపస్సు ఆచరించి, వెంటనే హరుడిని పూజించు.
ప్రాయశ్చిత్తవిశుద్ధాత్మా ప్రతిపద్య మహేశ్వరమ్
ప్రాయశ్చిత్తంతో పవిత్రమైన మనసుతో, మహేశ్వరుని చేరు.
ఇత్యేవముక్త్వా హరిరుగ్రతేజా గతః స్వకీయం నిలయం మహాత్మా
ఇలా చెప్పి, ఉగ్రతేజస్సుతో ఉన్న హరి, ఆ మహాత్ముడు తన స్వస్థలానికి వెళ్లిపోయాడు.
కిమేవం సోఽధునా జాత ఉత్పత్తౌ విశ్వకర్మణః
ఇప్పుడు విశ్వకర్మ జనన సమయంలో ఇది ఎందుకు జరిగింది?
కథం రుద్రేణ జనితః ప్రభుణా బుద్ధిపూర్వకమ్
ప్రభువైన రుద్రుడు, జాగ్రత్తగా ఆలోచించి, ఆయనను ఎలా సృష్టించాడు?
కేన కస్మాత్సముత్పన్నః శంకరాచ్యుతబ్రహ్మణామ్
శంకరుడు, అచ్యుతుడు, బ్రహ్మా మధ్య ఆయనను ఎవరు, ఎందుకు పుట్టించారు?
అద్భుతం పంచమం వక్త్రం కథం తస్యాప్యుపస్థితమ్
ఆ ఆశ్చర్యకరమైన ఐదవ ముఖం ఆయనకు ఎలా కలిగింది?
మూఢాత్మనా నరో యేన హంతుం స ప్రహితో హరమ్
ఆ మూర్ఖుడైన మనిషిని హరుణ్ణి సంహరించమని ఎవరు పంపించారు?
తయోరవిదితం నాస్తి సిద్ధాసిద్ధం మహాత్మనోః
ఆ ఇద్దరు మహాత్ములకు సాధ్యమైనా, అసాధ్యమైనా ఏదీ తెలియని విషయం లేదు.
బ్రహ్మణః పంచమం వక్త్రం యత్తదాసీన్మహాత్మనః
ఆ మహాత్ముడైన బ్రహ్మకు ఐదవ ముఖం అప్పట్లో ఉండేది.
యో నరో బ్రహ్మణః ప్రోక్తః సోఽప్యగ్నిస్తస్య మానసః
బ్రహ్మగా చెప్పబడిన వాడు కూడా, ఆయన మనస్సులో పుట్టిన అగ్నే.
పూర్వం దృష్ట్వా సముత్పత్తి మేవం తస్య మహాన్నరః
అది ఎలా పుట్టిందో ముందే చూసిన ఆ మహానుభావుడు అలా చేసాడు.
స తం హత్వా శరేణాజౌ బ్రహ్మణో నిహితం రజః 5.1.4.
అతడు యుద్ధంలో బాణంతో వధించి, బ్రహ్మ యొక్క ధూళిని నేలకూల్చాడు.
విస్తరేణ తదాచక్ష్వ భగవన్మునివందిత
మహర్షులచే వందించబడిన ప్రభూ, దయచేసి ఆ సంగతిని విస్తరంగా వివరించండి.
సనత్కుమార ఉవాచ అవ్యక్తాదీన్ససర్జాదావండం హి తదజాయత
సనత్కుమారుడు ఇలా అన్నాడు: అవ్యక్తం నుండి ఆయన ఆది అండాన్ని సృష్టించగా, అది జన్మించింది.
స్వయంభూః స తపస్తప్త్వా దివ్యం వర్షశతం మహత్
స్వయంభువు పరమమైన తపస్సు చేసి, శతదివ్య సంవత్సరాలు గడిపాడు.
శ్రుతియోగాత్తు మనసః పశ్చాదగ్నిరజాయత
వినడం, మనస్సు కలిసిన ఫలితంగా ఆ తర్వాత అగ్ని జన్మించాడు.
పాణిభ్యాం బ్రహ్మణా సోగ్నిర్భూమేరూర్ధ్వం నివేశితః
బ్రహ్మ తన చేతులతో అగ్నిని భూమి పైన ఉంచాడు.
పురాపతన్నధోజ్వాల ఊర్ధ్వజ్వాలో యదా ధృతః
పూర్వం క్రిందికి ఎగిసిపడుతున్న జ్వాలను ఆపి, పైకి ఎగిసే జ్వాలను నిలిపాడు.
జ్వాలాభిః ప్రజ్వలన్నూర్ధ్వం సర్వశబ్దస్ఫులింగవాన్
జ్వాలలు పైకి ఎగిసి, అన్ని శబ్దాలు, మంటలు వెలువరించాడు.
కిమర్థం తు త్వయా దేవ భూమిభక్షం నివారితమ్
దేవా! భూమిని తినడం ఎందుకు మీరు ఆపారు?
ఏవముక్తోఽగ్నయే బ్రహ్మా స్వరోమాణి జుహావ సః
అలా అడిగినపుడు, బ్రహ్మ తన జుట్టును అగ్నిలో ఆహుతిగా సమర్పించాడు.
అబ్రవీచ్చ న మే తృప్తిర్న చ మే దేహనిర్వృతిః 5.1.4.
అతడు ఇలా అన్నాడు: నాకు తృప్తి లేదు, నా శరీరంలో ఆనందం లేదు.
అబ్రవీత్తం తదా వహ్నిస్తృప్తిర్నాస్తి మమేతి హి
అప్పుడు అగ్ని అన్నాడు: నాకు తృప్తి లేదు.
అబ్రవీచ్చ న మే తృప్తిర్న చ మే దేహనిర్వృతిః
అతడు ఇలా అన్నాడు: నాకు తృప్తి లేదు, నా శరీరానికి సుఖం లేదు.
తతో ధాత్రా హుతాశాయ కృతో దేహో విధాతుకః । తమదేహమథో దృష్ట్వా బ్రహ్మాణమవదచ్చ సః
ఆ సృష్టికర్త అగ్నికి ఒక శరీరం తయారు చేశాడు, ఆ పని కోసం. ఆ శరీరాన్ని చూసి, అతడు బ్రహ్మను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
అహో బ్రహ్మన్న మే తృప్తిర్న చ మే దేహనిర్వృతిః। కుద్ధేణ బ్రహ్మణా సోఽగ్నిర్హుంకారేణ ద్విధా కృతః
అయ్యో బ్రహ్మా, నాకు తృప్తి లేదు, నా శరీరానికి సుఖం లేదు. కోపంతో బ్రహ్మ ఆ అగ్నిని ఒక గట్టిగా అరవడంతో రెండు భాగాలుగా చేశాడు.
ఆహతూ రుదతావగ్నీ ఆహారార్థం ప్రజాపతిమ్
దెబ్బ తిని, ఏడుస్తూ అగ్ని ఆహారం కోసం ప్రజాపతిని ఆశ్రయించాడు.