తతో బ్రహ్మాఽవదద్రుద్రమపూజ్యో హి త్వయా కృతః
ఆ సమయంలో బ్రహ్మ దేవుడు రుద్రునితో ఇలా అన్నాడు: "నిన్ను నేను పూజించడానికి అర్హుడిగా చూడలేదు."
తం నీలలోహితః ప్రోచే భవతా నార్చితో హ్యహమ్
అప్పుడా నీలలోహితుడు ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు: "నిజంగా, నువ్వు నన్ను పూజించలేదు."
తతో బ్రహ్మాఽభవన్మూఢో రజసా చోపబృంహితః
ఆ తరువాత బ్రహ్మ దేవుడు మోహంతో, రాజోగుణం పెరిగి, అయోమయంగా మారిపోయాడు.
మత్తుల్యో నాస్తి వై దేవో యేన సృష్టిః ప్రవర్ద్ధితా
"నా సమానమైన దేవుడు లేడు; సృష్టిని విస్తరించినవాడిని నేనే."
ఏవం మూఢః స పంచాస్యో విరంచ్యోఽభవద్దర్పితః
అలా మాయలో పడిన ఐదు ముఖాల బ్రహ్మ దేవుడు గర్వంతో ఉబ్బిపోయాడు.
ద్వితీయం వదనం తస్య ఋగ్వే దస్య ప్రవర్తకమ్
ఆయన రెండవ ముఖం ఋగ్వేదానికి మూలంగా మారింది.
సాంగోపాంగేతిహాసాంశ్చ సరహస్యాన్ససంగ్రహాన్
దాని ఉపవేదాలు, ఉపాంశాలు, ఇతిహాసాలు, రహస్యాలు అన్నీ కలిపి ఉన్నాయి.
తస్యాఽసురాః సురాః సర్వే వక్త్రస్యాద్భుతతేజసః 5.1.2.
ఆ ముఖం నుండి అద్భుతమైన తేజస్సుతో ఉన్న దేవతలు, అసురులు అందరూ ఉద్భవించారు.
సపుత్రా అపి సోద్వేగా బభూవుర్నష్ట చేతసః
వారు తమ కుమారులతో కూడి, మనస్సు స్థిరంగా లేక, కలవరపడిపోయారు.
అభిభూతమివాత్మానం మన్యమానా అవిద్విషః
వారు శత్రుత్వం లేకపోయినా, తమను తాము ఓడిపోయామని భావించారు.
గచ్ఛామ శరణం దేవం నిస్తేజా బ్రహ్మతేజసా
"బ్రహ్మ దేవుని తేజంతో మన శక్తి తగ్గిపోయింది. మనం ఆ దేవుని ఆశ్రయించుదాం."
తం భీమమత్ర దక్ష్యామో భక్త్యా నాన్యేన కేనచిత్ చక్రుః స్తోత్రం మహేశస్య పరయా స్వరసంపదా
"ఈ స్థలంలో భయంకరుడైన ఆయనను భక్తితో మాత్రమే ప్రసన్నం చేసుకుందాం, వేరే మార్గం లేదు." వారు మహేశ్వరునికి అత్యుత్తమ స్వరంతో స్తోత్రం రచించారు.
నమస్తే దేవదేవేశ మహేశ్వర నమోనమః
"దేవతల దేవా, మహేశ్వరా! నీకు పునఃపునః నమస్కారం, నమస్కారం."
న విద్మః పరమం మూఢా మహిమానం తవాతులమ్
"మేము మాయలో పడి, నీ అసమానమైన పరమ మహిమను తెలుసుకోలేకపోతున్నాము."
ప్రతిష్ఠా సర్వభూతానాం హేతుః సర్వస్య సర్జనే
ప్రభూ! నువ్వే సమస్త భూతాల ఆధారం, సృష్టికి కారణమైనవాడవు.
నామసంకీర్తనాదేవ ముచ్యన్తే జంతవోఽశుభాత్
నీ నామస్మరణ వల్లే జీవులు అశుభాలనుండి విముక్తి పొందుతారు.
మూర్తయస్తే మహాదేవ వ్యాప్తమాభిరశేషతః
మహాదేవా! నీ రూపాలు అన్నింటినీ సంపూర్ణంగా వ్యాపించాయి.
నావబుధ్యతి సర్వేశ సర్వమూర్తిధరో యతః త్వం కరోషి యుగావర్తకాలే కాలే చ దుఃసహమ్ ।। 5.1.2.
సర్వేశ్వరా! నువ్వు అన్ని రూపాలు ధరించినవాడవు. యుగమార్పు సమయంలో, అవసరమైనప్పుడు నువ్వు చేయు కార్యాలను ఎవ్వరూ పూర్తిగా గ్రహించలేరు.
ప్రసన్నవదనో భూత్వా దేవైశ్చాపి నమస్కృతః
ఆనందంగా ముఖం మెరిసిపోతూ, దేవతలు ఆయనకు నమస్కరించారు.
వాసయన్మోహనామ్నా తు సహ దేవైర్మహేశ్వరః
దేవతలతో కలిసి మహేశ్వరుడు మోహనమనే మధురమైన సంగీతాన్ని వాయించసాగాడు.
ఏవం సంస్తూయమానోఽసౌ దేవర్షిపితృమానవైః
అలా దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, మనుష్యులు ఆయనను స్తుతించారు.
త్వయా కారుణ్యతోఽస్మాకం వరశ్చాపి ప్రదీయతామ్
దయతో మాకు కూడా ఒక వరం దయచేయండి.
యదస్మాకం మహద్వీర్యం తేజశ్చైవ పరాక్రమమ్
మా దగ్గర ఉన్న గొప్ప బలము, తేజస్సు, పరాక్రమం—
వినేశుః సర్వతేజాంసి త్వత్ప్రసాదాత్పునః ప్రభో
ప్రభూ, నీ కృప వల్ల మళ్లీ మా శక్తులు తిరిగి వచ్చాయి, అంతకు ముందు అవన్నీ నశించిపోయినవి.
జగామ తత్ర యత్రాసౌ రజోఽహంకారమూర్త్తిమాన్
అక్కడ రాజోగుణం, అహంకారం రూపంలో ఉన్న చోటికి ఆయన వెళ్లాడు.
బ్రహ్మా తమాగతం దేవం నాజానాత్తమసా వృతః
బ్రహ్మ దేవుడు అంధకారంతో కప్పబడి, వచ్చిన ఆ దేవుడిని గుర్తించలేకపోయాడు.
తదాఽదృశ్యత విశ్వాత్మా విశ్వసృగ్విశ్వభావ నః
అప్పుడు విశ్వానికి ఆత్మ, సృష్టికర్త, సర్వస్వరూపుడు మనకు దర్శనమిచ్చాడు.
తేజసాభిభవన్రుద్రస్తేన మత్తోఽగ్రతః స్థితః 5.1.2.
రుద్రుడు తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, ఎదుటివారిని తన కాంతితో ఆవరించి ముందుగా నిలిచాడు.
రాత్రౌ ప్రకాశకిరణశ్చంద్రః సూర్యోదయే యథా
రాత్రి వెలిగే చంద్రుడిలా, లేక సూర్యోదయ సమయంలా ఆయన తేజస్సు మెరిసింది.
అవన్దత కరేణైవ ప్రాహ వై సస్మితం వచః
కరంతో నమస్కరించి, చిరునవ్వుతో మాటలు పలికాడు.