తస్మాద్బ్రహ్మేతి లోకేఽత్ర నామ ఖ్యాతం భవిష్యతి
అందువల్ల ఈ లోకంలో 'బ్రహ్మా' అనే పేరు ప్రసిద్ధి చెందుతుంది.
లబ్ధ్వా శాపవరావేవం పుత్రసృష్టిం చకార సః
శాపం, వరం రెండూ పొందిన తరువాత, ఆయన తన కుమారుని సృష్టించాడు.
సమిద్యుక్తేన హస్తేన లలాటం మార్జతోఽభవత్
హోమద్రవ్యంతో కూడిన చేతితో తన నుదుటిని తడుముతుండగా,
తదనన్తరమాసాద్య ఉత్తతార సుతోంఽతికాత్
అంతటితో ఆ కుమారుడు దగ్గరికి వచ్చి లోపల నుంచి బయటకు వచ్చాడు.
పంచవక్త్రో దశభుజః శూలచాపాసిశక్తిమాన్
అతనికి ఐదు ముఖాలు, పది చేతులు ఉండి, శూలం, విల్లు, ఖడ్గం, శక్తి ఆయుధాలు పట్టుకున్నాడు.
సేన్దుః కపర్దం బిభ్రాణః సింహచర్మాంబరంధరః
చంద్రకళను, జటాజూటాన్ని ధరించి, సింహచర్మ వస్త్రాన్ని వేసుకున్నాడు.
నీలలోహితనామేతి భవ రుద్ర పినాకధృక్
భవుడు, రుద్రుడు, పినాకధారి — నీలలోహితుడిగా నీవు ప్రసిద్ధి చెందు.
సప్తాదౌ మానసాఞ్జజ్ఞే సనకాదీంస్తతోఽపరాన్ 5.1.2.
మొదటిసారిగా, సనకాది ఏడుగురు మనస్సు పుట్టిన మహర్షులను సృష్టించాడు, తరువాత మరిన్ని సృష్టించాడు.
అష్టభేదాన్సురాన్కృత్వా తిర్యగ్యోనిం చ పంచధా
అయన దేవతలను ఎనిమిది రూపాల్లో, జంతు జాతులను ఐదు విధాలుగా సృష్టించాడు.
సృష్టిః సురాదికా జాతా కృత్వా బ్రహ్మాణమప్యధః
సృష్టి మొదట దేవతలతో ప్రారంభమైంది; బ్రహ్మాను సృష్టించిన తరువాత, క్రిందివాటిని కూడా సృష్టించాడు.
తతో బ్రహ్మాఽవదద్రుద్రమపూజ్యో హి త్వయా కృతః
ఆ సమయంలో బ్రహ్మ దేవుడు రుద్రునితో ఇలా అన్నాడు: "నిన్ను నేను పూజించడానికి అర్హుడిగా చూడలేదు."
తం నీలలోహితః ప్రోచే భవతా నార్చితో హ్యహమ్
అప్పుడా నీలలోహితుడు ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు: "నిజంగా, నువ్వు నన్ను పూజించలేదు."
తతో బ్రహ్మాఽభవన్మూఢో రజసా చోపబృంహితః
ఆ తరువాత బ్రహ్మ దేవుడు మోహంతో, రాజోగుణం పెరిగి, అయోమయంగా మారిపోయాడు.
మత్తుల్యో నాస్తి వై దేవో యేన సృష్టిః ప్రవర్ద్ధితా
"నా సమానమైన దేవుడు లేడు; సృష్టిని విస్తరించినవాడిని నేనే."
ఏవం మూఢః స పంచాస్యో విరంచ్యోఽభవద్దర్పితః
అలా మాయలో పడిన ఐదు ముఖాల బ్రహ్మ దేవుడు గర్వంతో ఉబ్బిపోయాడు.
ద్వితీయం వదనం తస్య ఋగ్వే దస్య ప్రవర్తకమ్
ఆయన రెండవ ముఖం ఋగ్వేదానికి మూలంగా మారింది.
సాంగోపాంగేతిహాసాంశ్చ సరహస్యాన్ససంగ్రహాన్
దాని ఉపవేదాలు, ఉపాంశాలు, ఇతిహాసాలు, రహస్యాలు అన్నీ కలిపి ఉన్నాయి.
తస్యాఽసురాః సురాః సర్వే వక్త్రస్యాద్భుతతేజసః 5.1.2.
ఆ ముఖం నుండి అద్భుతమైన తేజస్సుతో ఉన్న దేవతలు, అసురులు అందరూ ఉద్భవించారు.
సపుత్రా అపి సోద్వేగా బభూవుర్నష్ట చేతసః
వారు తమ కుమారులతో కూడి, మనస్సు స్థిరంగా లేక, కలవరపడిపోయారు.
అభిభూతమివాత్మానం మన్యమానా అవిద్విషః
వారు శత్రుత్వం లేకపోయినా, తమను తాము ఓడిపోయామని భావించారు.
గచ్ఛామ శరణం దేవం నిస్తేజా బ్రహ్మతేజసా
"బ్రహ్మ దేవుని తేజంతో మన శక్తి తగ్గిపోయింది. మనం ఆ దేవుని ఆశ్రయించుదాం."
తం భీమమత్ర దక్ష్యామో భక్త్యా నాన్యేన కేనచిత్ చక్రుః స్తోత్రం మహేశస్య పరయా స్వరసంపదా
"ఈ స్థలంలో భయంకరుడైన ఆయనను భక్తితో మాత్రమే ప్రసన్నం చేసుకుందాం, వేరే మార్గం లేదు." వారు మహేశ్వరునికి అత్యుత్తమ స్వరంతో స్తోత్రం రచించారు.
నమస్తే దేవదేవేశ మహేశ్వర నమోనమః
"దేవతల దేవా, మహేశ్వరా! నీకు పునఃపునః నమస్కారం, నమస్కారం."
న విద్మః పరమం మూఢా మహిమానం తవాతులమ్
"మేము మాయలో పడి, నీ అసమానమైన పరమ మహిమను తెలుసుకోలేకపోతున్నాము."
ప్రతిష్ఠా సర్వభూతానాం హేతుః సర్వస్య సర్జనే
ప్రభూ! నువ్వే సమస్త భూతాల ఆధారం, సృష్టికి కారణమైనవాడవు.
నామసంకీర్తనాదేవ ముచ్యన్తే జంతవోఽశుభాత్
నీ నామస్మరణ వల్లే జీవులు అశుభాలనుండి విముక్తి పొందుతారు.
మూర్తయస్తే మహాదేవ వ్యాప్తమాభిరశేషతః
మహాదేవా! నీ రూపాలు అన్నింటినీ సంపూర్ణంగా వ్యాపించాయి.
నావబుధ్యతి సర్వేశ సర్వమూర్తిధరో యతః త్వం కరోషి యుగావర్తకాలే కాలే చ దుఃసహమ్ ।। 5.1.2.
సర్వేశ్వరా! నువ్వు అన్ని రూపాలు ధరించినవాడవు. యుగమార్పు సమయంలో, అవసరమైనప్పుడు నువ్వు చేయు కార్యాలను ఎవ్వరూ పూర్తిగా గ్రహించలేరు.
ప్రసన్నవదనో భూత్వా దేవైశ్చాపి నమస్కృతః
ఆనందంగా ముఖం మెరిసిపోతూ, దేవతలు ఆయనకు నమస్కరించారు.
వాసయన్మోహనామ్నా తు సహ దేవైర్మహేశ్వరః
దేవతలతో కలిసి మహేశ్వరుడు మోహనమనే మధురమైన సంగీతాన్ని వాయించసాగాడు.