యత్ర రామాజ్ఞయా విద్వన్సాకేతనగరీజనాః
విద్వానా, అక్కడ రాముని ఆజ్ఞతో సాకేతపురివాసులు—
కథం చ రాఘవో విద్వన్నేతత్కథయ సువ్రత
సువ్రతా, రాఘవుడు ఎలా చేశాడో నాకు చెప్పు.
యథాజగామ రామోఽసౌ స్వర్గం స చ పురీజనః
రాముడు ఎలా స్వర్గానికి వెళ్లాడో, అలాగే ఆ పట్టణ ప్రజలు కూడా వెళ్లారు.
పురా రామో విధాయైవ దేవకార్య్యమతంద్రితః
పూర్వంలో రాముడు దేవతల పనిని అలసట లేకుండా పూర్తిచేశాడు.
తతో నిశమ్య చారేణ వానరాః కామరూపిణః 2.8.6.
ఆ తర్వాత, గూఢచారుల ద్వారా వానరులు, కావలసిన రూపం ధరించగలిగిన వారు, ఈ విషయం తెలుసుకున్నారు.
దేవగంధర్వపుత్రాశ్చ ఋషిపుత్రాశ్చ వానరాః
వానరులు దేవతల, గంధర్వుల, ఋషుల కుమారులు కూడా ఉన్నారు.
తే రామమనుగత్యోచుః సర్వే వానరయూథపాః
అందరు వానరసేనాధిపతులు రాముని వెంట వెళ్లి ఇలా అన్నారు:
యది రామ వినాస్మాభిర్గచ్ఛేస్త్వం పురుషర్షభ
పురుషశ్రేష్ఠుడా రామా, నీవు మమ్మల్ని వదిలి వెళ్తే—
శ్రుత్వా తు వచనం తేషామృక్షవానరరక్షసామ్
ఆ రీత్యా, ఆ రిక్ష, వానర, రాక్షసుల మాటలు విని—
యావత్ప్రజా ధరిష్యంతి తావదేవ విభీషణ
ఎంతకాలం ప్రజలు ఉంటారో అంతకాలం, విభీషణా—
శాధి రాజ్యం చ ఖల్వేతన్నాన్యథా మే వచః కురు
ఈ రాజ్యాన్ని పాలించు; నా మాటను తప్పక పాటించు.
ఏవముక్త్వా తు కాకుత్స్థో హనుమంతమథాబ్రవీత్
ఇలా చెప్పిన తరువాత, కాకుత్స్థుడు హనుమంతుడిని ఇలా ఉద్దేశించాడు:
యావల్లోకా వదిష్యంతి మత్కథాం వానరర్షభ
వానరశ్రేష్ఠుడా, నా కథను ఎంతకాలం ప్రజలు చెప్పుకుంటారో అంతకాలం—
మైన్దశ్చ ద్వివిదశ్చైవ అమృతప్రాశనావుభౌ
మైందుడు, ద్వివిదుడు ఇద్దరూ అమృతాన్ని సేవించినవారు.
పుత్రపౌత్రాశ్చ యేఽస్మాకం తాన్రక్షన్త్విహ వానరాః మయా సార్ధం ప్రయాతేతి తదా తాన్రాఘవోఽబ్రవీత్ ।। 2.8.6.
మనము కలిసి వెళ్ళేటప్పుడు, మన పిల్లలూ మన మనవళ్లను ఇక్కడ ఉన్న వానరులు కాపాడాలని ఆ సమయంలో రాఘవుడు వారికి చెప్పాడు.
ప్రభాతాయాం తు శర్వర్య్యాం పృథువక్షా మహాభుజః
ఉదయం కాగానే, విస్తారమైన ఛాతి కలిగిన, బలమైన భుజాలు ఉన్నవాడు—
అగ్నిహోత్రాణి యాంత్వగ్రే దీప్యమానాని సర్వశః
ముందుగా, ఎక్కడా వెలిగిపోతున్న యజ్ఞాగ్నులను దగ్గరగా వెళ్లాడు.
తతో వసిష్ఠస్తేజస్వీ సర్వం నిశ్చిత్య చేతసా
అప్పుడే తేజస్సుతో మెరిసే వసిష్ఠుడు, అన్నిటినీ మనసులో ఆలోచించి,
తతః క్షౌమామ్బరధరో బ్రహ్మచర్యసమన్వితః
తర్వాత, క్షౌమ వస్త్రాలు ధరించి, బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటిస్తూ,
న వ్యాహరచ్ఛుభం కించిదశుభం వా నరేశ్వరః
ఆ రాజు ఏ శుభమైనదీ, అశుభమైనదీ ఏమీ మాట్లాడలేదు.
రామస్య సవ్యపార్శ్వే తు సపద్మా శ్రీః సమాశ్రితా
రాముని ఎడమవైపు, పద్మంతో కూడిన శ్రీదేవి ఆశ్రయం పొందింది.
నానావిధాయుధాన్యత్ర ధనుర్జ్యాప్రభృతీని చ
అక్కడ ఎన్నో రకాల ఆయుధాలు, విల్లు, విల్లుదోర్లు మొదలైనవి ఉన్నాయి.
వేదో బ్రాహ్మణరూపేణ సావిత్రీ సవ్యదక్షిణే
వేదం బ్రాహ్మణ రూపంలో, సావిత్రి కూడా రాముని కుడివైపు, ఎడమవైపు ఉన్నారు.
ఋషయశ్చ మహాత్మానః సర్వే చైవ మహీధరాః
అక్కడ మహాత్ములు అయిన ఋషులు, అన్ని పర్వతాలు కూడా హాజరయ్యారు.
తథానుయాంతి కాకుత్స్థమంతఃపురగతాః స్త్రియః 2.8.6.
అలాగే, అంతఃపురంలో ఉన్న స్త్రీలు కూడా కాకుత్థ్సుడిని అనుసరించారు.
సాన్తఃపురశ్చ భరతః శత్రుఘ్నసహితో యయౌ
భరతుడు, శత్రుఘ్నుడితో పాటు అంతఃపురాన్ని తీసుకుని బయలుదేరాడు.
తతో విప్రా మహాత్మానః సాగ్నిహోత్రాః సమంతతః
తర్వాత, యజ్ఞాగ్నులతో కూడిన మహాత్ములు అయిన బ్రాహ్మణులు చుట్టూ వెళ్ళారు.
మంత్రిణో భృత్యయుక్తాశ్చ సపుత్రాః సహబాంధవాః
మంత్రులు, సేవకులతో పాటు, తమ పిల్లలు, బంధువులతో కలిసి బయలుదేరారు.
తతః సర్వాః ప్రకృతయో హృష్టపుష్టజనావృతాః
తర్వాత, సంతోషంగా, సంపన్నంగా ఉన్న ప్రజలతో కూడిన సమస్త జనులు కూడా బయలుదేరారు.
తథా ప్రజాశ్చ సకలాః సపుత్రాశ్చ సవబాంధవాః
అలాగే, అన్ని ప్రజలు తమ పిల్లలు, బంధువులతో కలిసి బయలుదేరారు.