చన్ద్రభాగా వితస్తా చ నర్మదాఽమరకణ్టకే
చంద్రభాగ, వితస్త, అమరకంటకంలో ప్రవహించే నర్మదా అనే నదులు కూడా అక్కడ ఉన్నాయి.
కేదారం పుష్కరం చైవ తథా కాయావరోహణమ్
కేదారం, పుష్కరం, అలాగే కాయావరోహణం కూడా ఇందులో ఉన్నాయి.
యత్రాస్తే శ్రీమహాకాలః పాపేన్ధనహుతాశనః
అక్కడ శ్రీ మహాకాళుడు, పాపాలను కాల్చే అగ్ని రూపంలో నివసిస్తున్నారు.
భుక్తిదం ముక్తిదం క్షేత్రం కలిక ల్మషనాశనమ్
ఆ పవిత్ర స్థలం భోగాన్ని, మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది; కలియుగపు మలినాలను తొలగిస్తుంది.
యాని తీర్థాని విద్యన్తే యాని లింగాని సంతి వై
ఎన్ని తీర్థాలు ఉన్నాయో, ఎన్ని లింగాలు ఉన్నాయో,
తాన్యహం శ్రోతుమిచ్ఛామి పరం కౌతూహలం హి మే ।। 5.1.1.
అవి అన్నింటి గురించి వినాలని నాకు ఉంది; నిజంగా నాకు ఎంతో ఆసక్తి కలిగింది.
క్షేత్రమాద్యం మహాదేవి సర్వపాపప్రణాశనమ్
అదే మొదటి క్షేత్రం, మహాదేవి, అన్ని పాపాలను నాశనం చేసే స్థలం.
శ్రీమేరోః సంనిధానే చ శిఖరం రత్నచిహ్నితమ్
శ్రీ మేరు పర్వత సమీపంలో, రత్నాలతో అలంకరించబడిన శిఖరం ఉంది.
విచిత్రధాతుభిశ్చిత్రం స్వచ్ఛస్ఫటికవేదికమ్
అది అనేక రకాల లోహాలతో అద్భుతంగా అలంకరించబడి, నిర్మలమైన స్ఫటికపు పీఠాన్ని కలిగి ఉంది.
మృగనాగేన్ద్రసంయుక్తం గజయూథసమాకులమ్
అక్కడ జింకలు, సింహాలు సమూహాలుగా ఉండి, ఏనుగుల గుంపులతో నిండిపోయి ఉంటుంది.
వాతాహతతరువ్రాతప్రసూనాస్థానచిత్రితమ్
గాలికి ఊగిపోయే చెట్ల సమూహాల మధ్య పువ్వులు జారిపడి, ఆ నేల అందంగా అలంకరించబడి ఉంటుంది.
లతాగృహరతిస్థానం సిద్ధవిద్యాధరాశ్రయమ్
అక్కడ తాడులు కమ్మిన గృహాలు, వినోదానికి అనువైన ప్రదేశాలు, సిద్ధులు, విద్యాధరులు నివసించే ఆశ్రయాలు ఉన్నాయి.
తస్మిన్వనే మహారమ్యే శోభితాశేష భూమికమ్
ఆ అద్భుతమైన అరణ్యంలో, మొత్తం భూమి ప్రకాశవంతంగా మెరిసిపోతుంది.
తత్ర దివ్యాంగనాగీతమధురధ్వనినాదితా
అక్కడ దివ్యాంగనల పాటల మధుర స్వరాలు ప్రతిధ్వనిస్తుంటాయి.
బహువాద్యసమున్నద్ధమహాస్వననినాదితా
అనేక వాద్యాల గొప్ప నాదంతో ఆ ప్రదేశం మారుమోగిపోతుంది.
విన్యస్తా కోటిభిః స్తంభైర్నిర్మలాదర్శశోభితా 5.1.1.
అది కోట్లాది స్తంభాలతో నిర్మించబడి, నిర్మలమైన అద్దాల్లా మెరిసిపోతుంది.
అప్సరోనృత్యవిన్యాసవిలాసోల్లాసశోభితా
అప్సరసల నృత్యకళలతో ఉల్లాసంగా అలంకరించబడినది.
ఋషిసంఘసమాకీర్ణా మునివృన్దనిషేవితా
మునుల సమూహాలతో నిండినది, ఋషుల వలయంతో సేవించబడినది.
తస్యాం నివిష్టం వాగీశం శంకరారాధనే రతమ్
అక్కడ వాగీశ్వరుడు స్థిరంగా ఉండి, శంకరుని ఆరాధనలో తలమునకయ్యాడు.
మునిమధ్యాత్సముత్థాయ కృష్ణద్వైపాయనో మునిః
మునుల మధ్య నుండి కృష్ణ ద్వైపాయనుడు లేచి వచ్చాడు.
కృతాంజలిపుటో భూత్వా భవభక్త్యానుభావితః
అతడు చేతులు ముడిచినవాడై, భవుని భక్తితో నిండిపోయి ఉన్నాడు.
మహాకాలస్య మాహాత్మ్యం ప్రాణినాం మోహనాశనమ్
మహాకాళుని మహిమ ప్రాణుల మాయను తొలగిస్తుంది.
భగవన్క్షేత్రమాహాత్మ్యం మహాకాలస్య కథ్యతామ్
ప్రభూ! మహాకాళుని క్షేత్రమహిమను వివరించు.
ఫలం యథాత్ర వసతాం మృతానాం చ గతిర్యథా
ఇక్కడ నివసించేవారికి ఎలాంటి ఫలం లభిస్తుంది? మరణించినవారికి ఏ స్థితి కలుగుతుంది?
కథమేతత్స్మశానం చ క్షేత్రం ప్రోక్తం యథా తథా
ఈ శ్మశానం ఎలా పవిత్ర క్షేత్రమై ప్రసిద్ధి చెందింది? అది ఎలా జరిగింది?
యస్మాత్స్థానం చ మాతౄణాం పీఠం తేనైవ కథ్యతే ।। 5.1.1.
ఇది మాతృదేవతల పీఠంగా ఎందుకు పిలవబడుతుంది? దయచేసి అది కూడా వివరించు.
మృతాః పునర్న జాయంతే తేనేదమూషరం స్మృతమ్
ఇక్కడ మరణించినవారు మళ్లీ పుట్టరు; అందుకే ఈ స్థలం 'ఉషరమైనది' అని పిలవబడుతుంది.
యస్మాదిష్టం హి భూతానాం స్మశానమతివల్లభమ్
శ్మశానం భూతాలకు ఎంతో ప్రీతికరమైనది కనుక.
ఏకామ్రకం భద్రకాలం కరవీరవనమేవ చ
ఏకామ్రం, భద్రకాల, అలాగే కరవీరవనం.
భరథం చైవ కేదారం దివ్యం రుద్రమహాలయమ్
భరతం, కేదారం, అలాగే రుద్రమహాలయం అనే దివ్యస్థలం.