కాయే వాఽనుగతో నిత్యం తథా తే లక్ష్మణోఽనుజః
నీ తమ్ముడు లక్ష్మణుడు ఎప్పటిలాగే నీతో పాటు, శరీరంగా, మనసుతో ఉన్నాడా?
తథా ప్రాణసమాఽభీష్టా సీతా తవ ప్రభో
ప్రభూ! నీకు ప్రాణప్రియమైన సీతా కూడా క్షేమంగా ఉందా?
వాష్పపూర్ణేక్షణో భూత్వా సర్వం తేషాం న్యవేదయత్
కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిపోయి, అతడు వారికీ అన్నీ చెప్పాడు.
అథ సీతా పరిత్యక్తా తథా భ్రాతా స లక్ష్మణః
ఆ తర్వాత సీతను విడిచిపెట్టాడు, అలాగే తన తమ్ముడు లక్ష్మణుని కూడా.
తచ్ఛ్రుత్వా వానరాః సర్వే సుగ్రీవప్రముఖాస్తతః
ఇది విన్న వెంటనే, సుగ్రీవుడు ముందుండి, అందరు వానరులు—
ఏవం చిరం ప్రలప్యోచ్చైస్తతః ప్రోచూ రఘూత్తమమ్
చాలా సేపు గట్టిగా విలపించి, తరువాత వారు రఘువంశశిరోమణిని ఇలా అడిగారు.
ధన్యా వయం ధరాపృష్ఠే యేషాం త్వం రఘుసత్తమ ౬.౧౦౦.
రఘువంశశ్రేష్ఠా! ఈ భూమిపై నీవు ఉన్నావన్నది మాకు ఎంత అదృష్టమో!
ప్రాతర్లంకాం గమిష్యామి యత్రాస్తే స విభీషణః
రేపు ఉదయం నేను లంకకు వెళ్తాను, అక్కడ విభీషణుడు ఉన్నాడు.
ప్రధానామాత్యయుక్తేన త్వయాపి కపిసత్తమ
వానరులలో శ్రేష్ఠుడా! నీవు కూడా నీ ప్రధాన మంత్రులతో కలిసి రావాలి.
ఉపాస్యమానః సర్వైస్తైః సద్భక్త్యా వానరోత్తమైః
అందరు వానరశ్రేష్ఠులు నిజమైన భక్తితో రాముని సత్కరించారు.
తతః ప్రభాతే విమలే ప్రోద్గతే రవిమణ్డలే
ఆపై, తెల్లవారినప్పుడు, సూర్యుడు ప్రకాశంగా ఉదయించిన వేళ—
సుగ్రీవేణ సుషేణేన తారేణ కుముదేన చ
సుగ్రీవుడు, సుషేణుడు, తార, కుముదుడు కూడా అతనితో ఉన్నారు.
గవాక్షేణ నలేనేవ తథా జాంబవతాపి చ
గవాక్షుడు, నలుడు, అలాగే జాంబవంతుడు కూడా అతనితో ఉన్నారు.
తతః సంప్రస్థితః కాలే లంకాముద్దిశ్య రాఘవః
అప్పుడు సరైన సమయానికి రాఘవుడు లంకవైపు ప్రయాణం ప్రారంభించాడు.
సంప్రాప్తస్తత్క్షణాదేవ లంకాఖ్యాం చ మహాపురీమ్
ఆ క్షణానికే అతడు లంక అనే మహానగరికి చేరుకున్నాడు.
తతో విభీషణో దృష్ట్వా ప్రోద్ద్యోతం పుష్పకోద్భవమ్ మంత్రిభిః సకలైః సార్ధం తథా భృత్యైః సుతైరపి
ఆ సమయంలో విభీషణుడు, పుష్పక విమానం ప్రకాశంగా పైకి రావడాన్ని చూసి, తన మంత్రులు, సేవకులు, కుమారులతో కలిసి చూశాడు.
అథ దృష్ట్వా సుదూరాత్తం రామదేవం విభీషణః
అప్పుడూ రామదేవుడు చాలా దూరంలో ఉన్నాడని చూసి, విభీషణుడు అతని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
తథాగతం పరిష్వజ్య సాదరం స విభీషణమ్
విభీషణుడు అక్కడికి వచ్చి, గౌరవంతో ప్రేమగా రాముడిని ఆలింగనం చేశాడు.
విభీషణగృహం ప్రాప్య తత్ర సింహాసనే శుభే ౬.౧౦౧.
విభీషణుని ఇంటికి చేరుకుని, అక్కడ ఉన్న శుభ్రమైన సింహాసనంపై కూర్చున్నాడు.
తతో నివేదయామాస తస్మై సర్వం విభీషణః
తర్వాత విభీషణుడు రాముడికి అన్నీ విషయాలు వివరంగా చెప్పాడు.
తతః ప్రోవాచ వినయాత్కృతాంజలిపుటః స్థితః
విభీషణుడు చేతులు జోడించి వినయంగా నిలబడి మాట్లాడాడు.
వాష్పపూరప్రతిచ్ఛన్నవక్త్రో భూయో వినిఃశ్వసన్
విభీషణుని ముఖం కన్నీళ్లతో తడిసి, అతడు మళ్లీ మళ్లీ ఊపిరి పీల్చాడు.
తతః ప్రోవాచ సత్యార్థం విభీషణకృతే హితమ్
ఆ తరువాత రాముడు, విభీషణుని మేలుకోసం నిజమైన మాటలు చెప్పాడు.
అహం రాజ్యం పరిత్యజ్య సాంప్రతం రాక్షసోత్తమ
ఓ రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడా! నేను నా రాజ్యాన్ని వదిలేశాను.
న తేన రహితో మర్త్యే ముహూర్తమపి చోత్సహే
దాని లేకుండా, మానవుల్లో నేను ఒక క్షణం కూడా ఉండలేను.
అహం శిక్షాపణార్థాయ తవ ప్రాప్తో విభీషణ
విభీషణా! నేనిక్కడికి వచ్చాను, నీ దగ్గర శిక్షణ కోసం.
ఏషా రాజ్యోద్భవా లక్ష్మీర్మదం సంజనయేన్నృణామ్
ఈ రాజ్యంతో కలిగే ఐశ్వర్యం మనుషులలో అహంకారాన్ని పెంచుతుంది.
శక్రాద్యా అమరాః సర్వే త్వయా పూజ్యాః సదైవ హి ॥ మాన్యాశ్చ యేన తే రాజ్యం జాయతే శాశ్వతం సదా । ౬.౧౦౧.
ఇంద్రుడు మొదలుకొని అందరు అమరులను నీవు ఎప్పుడూ గౌరవించాలి. గౌరవించబడే వారు నీ రాజ్యాన్ని శాశ్వతంగా నిలిపేలా చేస్తారు.
మమ సత్యం భవేద్వాక్య మేతస్మాదహమాగతః
నా మాటలు నిజమవ్వాలి; అందుకే నేను వచ్చాను.
వినాశం సహసా ప్రాప్తస్తస్మాన్మాన్యాః సురాః సదా మత్కాయ ఏవ ద్రష్టవ్యః సర్వైరేవ నిశాచరైః
ఆపద అకస్మాత్తుగా వచ్చింది; అందుకే దేవతలను ఎప్పుడూ గౌరవించాలి. నా శరీరాన్ని మాత్రమే అందరు నిశాచారులు గౌరవించాలి.