అథ యాతే మునౌ తస్మిన్దుర్వాససి తదంతికాత్
ఆ తరువాత, దుర్వాసుడు ఆ స్థలాన్ని విడిచిపెట్టినప్పుడు,
ఏతత్ఖఙ్గం గృహీత్వాశు మాం ప్రభో వినిపాతయ
ఈ ఖడ్గాన్ని వెంటనే తీసుకుని, ప్రభూ! నన్ను సంహరించు.
తతో రామశ్చిరాత్స్మృత్వా తాం ప్రతిజ్ఞాం స్వయం కృతామ్
తర్వాత రాముడు, కొంతసేపటి తర్వాత, తానే చేసిన ప్రతిజ్ఞను గుర్తు చేసుకున్నాడు.
తతోఽతిచింతయామాస వ్యాకులేనాంతరాత్మనా
ఆ తరువాత, ఆయన అంతరంగంలో కలవరంతో లోతుగా ఆలోచించసాగాడు.
తం దీనవదనం దృష్ట్వా నిఃష్వసంతం ముహుర్ముహుః
ఆయన బాధతో ముఖం మాడ్చుకొని, మళ్లీ మళ్లీ ఊపిరి పీల్చుతూ ఉన్నాడని చూసి,
ఏష ఏవ పరో ధర్మో భూపతీనాం విశేషతః
ఇది నిజంగా రాజులకు ముఖ్యమైన ధర్మం.
తస్మాత్త్వయా ప్రభో ప్రోక్తం స్వయమేవ మమాగ్రతః
కాబట్టి ప్రభూ, మీరు స్వయంగా నా ఎదుట ఇదే చెప్పారు.
తదహం చాగతస్తాత భయాద్దుర్వాససో మునేః ౬.౧౦౦.
అందుకే తాత, దుర్వాసుడు ముని భయంతో నేను ఇక్కడికి వచ్చాను.
తతః సంమంత్ర్య సుచిరం మంత్రిభిః సహితో నృపః
అతడు మంత్రులతో చాలా సేపు ఆలోచించి,
ప్రోవాచ లక్ష్మణం పశ్చాద్వినయావనతం స్థితమ్
తర్వాత వినయంగా నిలబడి ఉన్న లక్ష్మణునితో మాట్లాడాడు.
వ్రజ లక్ష్మణ ముక్తస్త్వం మయా దేశాతరం ద్రుతమ్
లక్ష్మణా, నేను నిన్ను విడిచిపెడుతున్నాను; వెంటనే వేరే దేశానికి వెళ్ళిపో.
న మయా దర్శనం భూయస్తవ కార్యం కథంచన
ఇకపై నేను నిన్ను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ చూడను.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా ప్రణిపత్య తతః పరమ్
ఆ మాటలు విని, అతడు భూమికి నమస్కరించాడు.
అకృత్వాపి సమాలాపం కేనచిన్నిజమందిరే
ఎవరితోనూ మాట్లాడకుండా, తన ఇంట్లోకి వెళ్లిపోయాడు.
తతోఽసౌ సరయూం గత్వాఽవగాహ్యాథ చ తజ్జలమ్
తర్వాత అతడు సరయూ నదికి వెళ్లి, ఆ నీటిలో మునిగాడు.
పద్మాసనం విధాయాథ న్యస్యాత్మానం తథాత్మని
పద్మాసనంలో కూర్చొని, తన మనసును తనలోనే నిలిపాడు.
అథ తద్రాఘవో దృష్ట్వా మహత్తేజో వియద్గతమ్
అప్పుడు రాఘవుడు ఆ మహత్తర తేజస్సు ఆకాశంలోకి ఎగసిపోతున్నదాన్ని చూశాడు.
అథ మర్త్యే పరిత్యక్తే తేజసా తేన తత్క్షణాత్ ౬.౧౦౦.
అప్పుడు మానవ దేహాన్ని విడిచిన వెంటనే, ఆ తేజస్సు క్షణంలోనే,
పపాత భూతలే కాయం కాష్ఠలోష్టోపమం ద్రుతమ్
అతని శరీరం కలప లేదా మట్టిలా నేలపై వేగంగా పడిపోయింది.
తతస్తు రాఘవః శ్రుత్వా లక్ష్మణం గతజీవితమ్
తర్వాత లక్ష్మణుడు ప్రాణం విడిచాడని రాఘవుడు విని,
స్వయం గత్వా తముద్దేశం సామాత్యః ససుహృజ్జనః
తానే మంత్రులు, స్నేహితులతో కలిసి ఆ చోటుకు వెళ్లాడు.
హా వత్స మాం పరిత్యజ్య కిం త్వం సంప్రస్థితో దివమ్
అయ్యో నా కుమారా! నన్ను వదిలిపెట్టి నీవు ఎందుకు స్వర్గానికి వెళ్లిపోయావు?
తస్మిన్నపి మహారణ్యే గచ్ఛమానః పురాదహమ్ ॥।? అపి సంధార్యమాణేన అనుయాతస్త్వయా తదా
ఆ మహా అరణ్యంలో, నేను పట్టణాన్ని విడిచి వెళ్ళుతున్నప్పుడు, నీవు నీ మనసు ధైర్యంగా ఉంచుకొని నన్ను అనుసరించావు.
సంప్రాప్తేఽపి కబంధాఖ్యే రాక్షసే బలవత్తరే
ఆ సమయంలో, కబంధ అనే బలమైన రాక్షసుడు ఎదురయ్యాడు.
యేనేన్ద్రజిద్ధతో యుద్ధే తాదృగ్రూపో నిశాచరః
ఇంద్రుని జయించిన ఆ భయంకరమైన నిశాచరుడిని యుద్ధంలో ఎవరు సంహరించారో,
యేన శూర్పణఖా ధ్వస్తా రాక్షసీ సా చ దారుణా
దారుణమైన రాక్షసి శూర్పణఖను ఎవరు సంహరించారో,
యద్బాహుబలమాశ్రిత్య మయా ధ్వస్తా నిశాచరాః ।?
ఎవరిపైన నా భుజబలాన్ని నమ్మి నేను ఆ నిశాచరులను సంహరించానో,
హా వత్స క్వ గతో మాం త్వం విముచ్య భ్రాతరం నిజమ్ ౬.౧౦౦.
అయ్యో నా బిడ్డా, నువ్వు నీ సోదరుడిని, నన్ను వదిలి ఎక్కడికి వెళ్ళిపోయావు?
మాతృభిః సహితో దీనః శోకేన మహతాన్వితః
తల్లి దండ్రులతో కలిసి, అతడు గొప్ప దుఃఖంతో బాధపడుతూ నిలిచాడు.
తతస్తే మంత్రిణస్తస్య ప్రోచుస్తం వీక్ష్య దుఃఖితమ్ ॥। విలపంతం రఘుశ్రేష్ఠం స్త్రీజనేన సమన్వితమ్
ఆ సమయంలో, అతడు బాధతో విలపిస్తూ, స్త్రీలతో కూడి ఉన్న రఘువంశ శ్రేష్ఠుడిని చూసి, మంత్రులు అతనితో ఇలా అన్నారు.