తత్రాగత్య తతో దేవీం పిత్రా సంస్థాపితా పురా
అక్కడికి వచ్చి, తన తండ్రి ముందు ప్రతిష్ఠించిన దేవిని దర్శించాడు.
తతోఽన్యాని చ ముఖ్యాని దృష్ట్వా చాయతనాని సః
అక్కడి ఇతర ముఖ్యమైన ఆలయాలను కూడా చూశాడు.
ప్రాసాదం కారయామాస దేవదేవస్య చక్రిణః
ఆ దేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన చక్రధారి దేవునికి ఒక మందిరాన్ని నిర్మించించాడు.
తస్యాగ్రే కారయామాస వాపీం స్వచ్ఛోదకాన్వితామ్
ఆ మందిరం ముందు శుద్ధమైన నీటితో నిండిన ఒక చెరువును కూడా నిర్మించించాడు.
ఉదకేన తతస్తస్యా దేవారాధనతత్పరః
ఆ నీటిని ఉపయోగించి దేవతల ఆరాధనలో నిమగ్నమై పూజలు చేసేవాడు.
తతో వర్షశతేఽతీతే తస్య తుష్టో జనార్దనః
అలా నూరు సంవత్సరాలు గడిచిన తర్వాత జనార్దనుడు అతనిపై సంతోషించాడు.
ప్రోవాచ దర్శనం గత్వా పక్షిరాజం సమాశ్రితః
పక్షిరాజు మీద ఎక్కి అతని దగ్గరకు వచ్చి దర్శనం ఇచ్చి ఇలా పలికాడు.
అపి తే దుర్లభం కామమహం దాస్యామి కృత్స్నశః
నీకు ఎంత కష్టమైన కోరిక ఉన్నా, దాన్ని పూర్తిగా నెరవేర్చుతాను.
తపసో దేహి మే పుత్రాంస్తస్మాద్వంశవివృద్ధిదాన్ ॥ ౬.౯౮.
మీరు చేసిన తపస్సు వలన నాకు కుమారులను ప్రసాదించు, తద్వారా నా వంశం పెరిగిపోవాలి.
అన్యత్సర్వం సురాధీశ ధ్రువమస్తి గృహే స్థితమ్
దేవతల అధిపతీ! మిగతా అన్నీ నా ఇంట్లో ఇప్పటికే ఉన్నాయి.
అవతారం కరిష్యామి కృత్వా రూపచతుష్టయమ్
నేను నాలుగు రూపాలలో అవతారం తీసుకుంటాను.
దేవకార్యాయ తస్మాత్త్వం గృహం గత్వా మహీపతే
రాజా! దేవతల కార్యార్థం నీవు ఇంటికి వెళ్లిపో.
తథేయం యా త్వయా వాపీ నిర్మితా విమలోదకా
నీవు నిర్మించిన ఈ నిర్మలమైన నీటి చెరువు—
అస్యాం స్నాత్వా నరో భక్త్యా య ఏనాం పూజయిష్యతి
ఈ చెరువులో భక్తితో స్నానం చేసి దాన్ని పూజించే ఎవరికైనా—
తతః కరిష్యతి శ్రాద్ధం యావత్సంవత్సరం నృప
రాజా! వారు ఆ తరువాత సంవత్సరం పొడవునా పితృకర్మలు చేయగలుగుతారు.
ఏవముక్త్వా స భగవాంస్తతశ్చాదర్శనం గతః
అలా చెప్పి ఆ భగవంతుడు అక్కడి నుండి కనబడకుండా పోయాడు.
తతః స్తోకేన కాలేన తస్య పుత్రచతుష్టయమ్
తర్వాత కొంతకాలంలో అతనికి నాలుగు కుమారులు కలిగారు.
కౌశల్యానామ విఖ్యాతా తస్య భార్యా సుశోభనా
అతని భార్యలో ప్రసిద్ధురాలైనవారు కౌశల్య అని పిలవబడేది.
తథాన్యా కైకయీ నామ తస్య భార్యా కనిష్ఠికా ౬.౯౮.
అలాగే అతనికి మరొక చిన్న భార్య కైకేయి అనే పేరు కలిగింది.
సుమిత్రాఖ్యా తథా చాన్యా పత్నీ యా మధ్యమా స్థితా
మరొకరు మధ్యస్థురాలైన సుమిత్ర అనే భార్య కూడా ఉండేది.
తథాన్యా కన్యకా చైకా బభూవ వరవర్ణినీ
అలాగే, ఇంకొక అందమైన యువతి అక్కడ ఉనికిలోకి వచ్చింది.
ఆనృణ్యం భూపతిః ప్రాప్య ఏవం దశరథస్తదా
అప్పుడు దశరథుడు అప్పుల నుండి పూర్తిగా విముక్తి పొందాడు.
అథ రాజాఽభవద్రామః సార్వభౌమస్తతః పరమ్
తర్వాత రాముడు రాజుగా, సర్వభూముడిగా పాలించసాగాడు.
యేన రామేశ్వరశ్చాత్ర నిర్మితో లక్ష్మణేశ్వరః
అక్కడ రామేశ్వరుడు, లక్ష్మణేశ్వరుడు కూడా ఆయన చేత నిర్మించబడ్డారు.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం షష్ఠే నాగరఖండే హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యే రాజస్వామిరాజవాపీమాహాత్మ్యవర్ణనంనామాష్టనవతితమోఽధ్యాయః
ఇలా, స్కాంద మహాపురాణంలో, ఎనబై ఒక్క వేల శ్లోకాల సంహితలో, ఆరవ భాగంలో, నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్ర మహాత్మ్యంలో, రాజస్వామి రాజవాపీ మహాత్మ్యవర్ణనము అనే తొంభై తొమ్మిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
రామేశ్వరస్తథా సీతా తేన తత్ర వినిర్మితా
అలాగే, అక్కడ సీతాదేవిని కూడా రాముడు ప్రతిష్టించాడు.
తథా చ లక్ష్మణార్థాయ నిర్మితస్తేన సంశ్రయః
అలాగే, లక్ష్మణుని కోసం కూడా ఆయన అక్కడ ఒక ఆశ్రయం నిర్మించాడు.
త్వయా సూత పురా ప్రోక్తం రామో లక్ష్మణసంయుతః
సూతా! నీవు ముందుగా రాముడు లక్ష్మణునితో కలిసి ఉన్నాడని చెప్పినావు.
శ్రాద్ధం కృత్వా గయాశీర్షే లక్ష్మణేన విరుద్ధ్య చ ॥ పునః సంప్రస్థితోఽరణ్యం క్రోధావిష్టశ్చ తం ప్రతి
గయాశీర్షంలో శ్రాద్ధం చేసి, లక్ష్మణునితో గొడవపడి, అతనిపై కోపంతో మళ్లీ అరణ్యంలోకి వెళ్లాడు.
యత్త్వయోక్తం తదా తేన నిర్మితోఽత్ర మహేశ్వరః
నీవు అప్పట్లో చెప్పినదానిని అతడు ఇక్కడ మహేశ్వరుని రూపంలో ప్రతిష్టించాడు.