కస్య వా పృష్ఠమాంసాని భక్షితాని మయా క్వచిత్
లేక ఎప్పుడైనా ఎవరి వెన్న మాంసాన్ని తిన్నానా?
కిం వా దానం మయా దత్త్వా బ్రాహ్మణాయ మహాత్మనే ౬.౯౭.
లేక నేను మహాత్ముడైన బ్రాహ్మణునికి దానం చేశానా?
కిం వా రాజ్యే మదీయే చ దీనానాం ప్రపతంతి చ
లేక నా రాజ్యంలో బీదలు బాధలు పడుతున్నారా?
దైవం వా పైతృకం వాపి కిం వా కర్మ గృహే మమ
లేక ఇది దైవం వల్లా, పితృదేవతల వల్లా, లేక నా ఇంట్లో ఏదైనా కర్మ వల్లా జరుగుతోందా?
యత్త్వయా క్రియతే నిత్యం తోయైరభ్యుక్షణం మమ
నీవు ప్రతిరోజూ నన్ను నీటితో అభిషేకం చేయడం,
న రాష్ట్రే చ కులే గేహే భృత్యవర్గే విశేషతః
ఆ నీటిపూసే సేవ రాజ్యంలో, కుటుంబంలో, ఇంట్లో, ముఖ్యంగా సేవకుల మధ్య ఎక్కడా లేదు.
పరం శృణు ప్రవక్ష్యామి యత్తే పాపం భవిష్యతి
ఇప్పుడు విను, నీకు ఏ పాపం కలుగుతుందో నేను చెప్పబోతున్నాను.
అపుత్రస్య గతిర్నాస్తి న చ స్వర్గం ప్రపద్యతే
కొడుకు లేని వాడికి ఎక్కడికీ దారి లేదు, అతడు స్వర్గాన్ని కూడా పొందడు.
ద్వేష్యతాం యాతి దేవానాం పితౄణాం చ విశేషతః
అతడు దేవతలకు, ముఖ్యంగా పితృదేవతలకు ద్వేష్యుడవుతాడు.
ఆనృణ్యం సమవాప్నోతి పితౄణాం స తదా ధ్రువమ్
అప్పుడు అతడు పితృదేవతల అప్పు నుండి తప్పించుకుంటాడు.
పితౄణాం తేన తే నిత్యమాసనేఽభ్యుక్షణం కృతమ్
నీవు ప్రతిరోజూ పితృదేవతల ఆసనానికి నీటిపూసే సేవను చేసావు.
ఆత్మానం నరకాత్త్రాతుం పుంసంజ్ఞాచ్చ తథా నృప ౬.౯౭.
తాను నరకం నుండి తప్పించుకోవడానికి, అలాగే 'పురుషుడు' అనే పేరు నుండి కూడా తప్పించుకోవడానికి, ఓ రాజా,
దుఃఖేన మహతా యుక్తో లజ్జయాఽధోముఖః స్థితః అమాత్యానాం నిజం రాజ్యమర్పయామాస సత్వరః
పెద్ద బాధతో, లజ్జతో తలవంచి నిలబడి, తన రాజ్యాన్ని వెంటనే మంత్రి들에게 అప్పగించాడు.
తతః ప్రోవాచ తాన్సర్వాంస్తపః కార్యం మయాఽధునా
అతడు అందరితో ఇలా అన్నాడు: 'ఇప్పుడు నేను తపస్సు చేయాలి.'
ఏతద్రాజ్యం ప్రయత్నేన రక్షణీయం యథావిధి
'ఈ రాజ్యాన్ని నిబంధనల ప్రకారం శ్రద్ధతో కాపాడాలి.'
క్రియతే పుత్రహీనస్య కిం రాజ్యేన ధనేన వా
కొడుకు లేని వాడికి రాజ్యం లేదా ధనం ఏం ఉపయోగం?
వయం రక్షాం కరిష్యామస్తవ రాజ్యే సమంతతః
'మేము నీ రాజ్యాన్ని అన్ని వైపులా కాపాడుతాము.'
కార్తికేయపురం గత్వా యత్ర పిత్రా పురా తవ
అప్పుడు కార్తికేయపురానికి వెళ్లి, అక్కడ నీ తండ్రి గతంలో—
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం షష్ఠే నాగరఖణ్డే శ్రీహాటకేశ్వరక్షేత్ర మాహాత్మ్యే దశరథకృతతపఃసముద్యోగవర్ణనంనామ సప్తనవతితమోఽధ్యాయః
ఇలా, శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలో, ఎనభై ఒకటి వేల శ్లోకాల సంహితలో, ఆరో భాగమైన నాగరఖండంలో, శ్రీ హాటకేశ్వరక్షేత్ర మహిమ వర్ణనలో, దశరథుడు తపస్సు చేయడాన్ని వివరించే తొంభై ఏడవ అధ్యాయం పూర్తయింది.
హాటకేశ్వరజం క్షేత్రం సంప్రాప్తో హర్షసంయుతః
ఆయన హాటకేశ్వరుని జన్మించిన పవిత్రక్షేత్రానికి చేరుకొని, ఆనందంతో నిండిపోయాడు.
తత్రాగత్య తతో దేవీం పిత్రా సంస్థాపితా పురా
అక్కడికి వచ్చి, తన తండ్రి ముందు ప్రతిష్ఠించిన దేవిని దర్శించాడు.
తతోఽన్యాని చ ముఖ్యాని దృష్ట్వా చాయతనాని సః
అక్కడి ఇతర ముఖ్యమైన ఆలయాలను కూడా చూశాడు.
ప్రాసాదం కారయామాస దేవదేవస్య చక్రిణః
ఆ దేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన చక్రధారి దేవునికి ఒక మందిరాన్ని నిర్మించించాడు.
తస్యాగ్రే కారయామాస వాపీం స్వచ్ఛోదకాన్వితామ్
ఆ మందిరం ముందు శుద్ధమైన నీటితో నిండిన ఒక చెరువును కూడా నిర్మించించాడు.
ఉదకేన తతస్తస్యా దేవారాధనతత్పరః
ఆ నీటిని ఉపయోగించి దేవతల ఆరాధనలో నిమగ్నమై పూజలు చేసేవాడు.
తతో వర్షశతేఽతీతే తస్య తుష్టో జనార్దనః
అలా నూరు సంవత్సరాలు గడిచిన తర్వాత జనార్దనుడు అతనిపై సంతోషించాడు.
ప్రోవాచ దర్శనం గత్వా పక్షిరాజం సమాశ్రితః
పక్షిరాజు మీద ఎక్కి అతని దగ్గరకు వచ్చి దర్శనం ఇచ్చి ఇలా పలికాడు.
అపి తే దుర్లభం కామమహం దాస్యామి కృత్స్నశః
నీకు ఎంత కష్టమైన కోరిక ఉన్నా, దాన్ని పూర్తిగా నెరవేర్చుతాను.
తపసో దేహి మే పుత్రాంస్తస్మాద్వంశవివృద్ధిదాన్ ॥ ౬.౯౮.
మీరు చేసిన తపస్సు వలన నాకు కుమారులను ప్రసాదించు, తద్వారా నా వంశం పెరిగిపోవాలి.
అన్యత్సర్వం సురాధీశ ధ్రువమస్తి గృహే స్థితమ్
దేవతల అధిపతీ! మిగతా అన్నీ నా ఇంట్లో ఇప్పటికే ఉన్నాయి.