అలక్ష్యం వీక్షయామాస స్వాసనం దూరమాస్థితః
ఎవరూ గమనించకుండా, దూరంగా ఉండి తన ఆసనాన్ని చూశాడు.
తతః శక్రసమాదేశాదుత్థాయ సురకింకరః ౬.౯౭.
అప్పుడే ఇంద్రుని ఆజ్ఞతో ఒక దేవతా సేవకుడు లేచాడు.
తద్దృష్ట్వా కోపసంపన్నః స రాజాఽభ్యేత్య వాసవమ్
అది చూసి, ఆ రాజు కోపంతో వాసవుని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
కిం మయా నిహతా విప్రాః కిం వా విప్రసముద్భవమ్
నేను బ్రాహ్మణులను హత్య చేశానా? లేక బ్రాహ్మణుల వల్ల ఏదైనా జరిగిందా?
కిం వా నష్టోఽస్మి సంగ్రామే దృష్ట్వా శత్రూన్సమాగతాన్
లేదా శత్రువులు కూడిన యుద్ధంలో నేను చనిపోయానా?
మమ రాజ్యేఽథవా శక్ర దుర్బలో బలవత్తరైః
లేక ఇంద్రా! నా రాజ్యంలో బలవంతుల మధ్య నేను బలహీనుడినయ్యానా?
కిం వా రాజ్యే మదీయే చ జాయతే యోనివిప్లవః
లేక నా రాజ్యంలో వంశంలో ఏదైనా కలహం జరుగుతోందా?
కిం వా దుర్జనవాక్యేన దూషితో దోషవర్జితః
లేక నేను తప్పులేని వాడినైనా, దుష్టుల మాటల వల్ల అపకీర్తి పొందానా?
కిం వా చౌరోఽథ పాపో వా గృహీతో దోషవాన్స్వయమ్
లేక నేను దొంగనైనా, పాపినైనా, నా తప్పులతో పట్టుబడిపోయానా?
కింస్విన్మయా పరిత్యక్తః కోఽప్యత్ర శరణాగతః
లేక ఇక్కడ ఆశ్రయం కోరినవారిని నేను వదిలేసానా?
కస్య వా పృష్ఠమాంసాని భక్షితాని మయా క్వచిత్
లేక ఎప్పుడైనా ఎవరి వెన్న మాంసాన్ని తిన్నానా?
కిం వా దానం మయా దత్త్వా బ్రాహ్మణాయ మహాత్మనే ౬.౯౭.
లేక నేను మహాత్ముడైన బ్రాహ్మణునికి దానం చేశానా?
కిం వా రాజ్యే మదీయే చ దీనానాం ప్రపతంతి చ
లేక నా రాజ్యంలో బీదలు బాధలు పడుతున్నారా?
దైవం వా పైతృకం వాపి కిం వా కర్మ గృహే మమ
లేక ఇది దైవం వల్లా, పితృదేవతల వల్లా, లేక నా ఇంట్లో ఏదైనా కర్మ వల్లా జరుగుతోందా?
యత్త్వయా క్రియతే నిత్యం తోయైరభ్యుక్షణం మమ
నీవు ప్రతిరోజూ నన్ను నీటితో అభిషేకం చేయడం,
న రాష్ట్రే చ కులే గేహే భృత్యవర్గే విశేషతః
ఆ నీటిపూసే సేవ రాజ్యంలో, కుటుంబంలో, ఇంట్లో, ముఖ్యంగా సేవకుల మధ్య ఎక్కడా లేదు.
పరం శృణు ప్రవక్ష్యామి యత్తే పాపం భవిష్యతి
ఇప్పుడు విను, నీకు ఏ పాపం కలుగుతుందో నేను చెప్పబోతున్నాను.
అపుత్రస్య గతిర్నాస్తి న చ స్వర్గం ప్రపద్యతే
కొడుకు లేని వాడికి ఎక్కడికీ దారి లేదు, అతడు స్వర్గాన్ని కూడా పొందడు.
ద్వేష్యతాం యాతి దేవానాం పితౄణాం చ విశేషతః
అతడు దేవతలకు, ముఖ్యంగా పితృదేవతలకు ద్వేష్యుడవుతాడు.
ఆనృణ్యం సమవాప్నోతి పితౄణాం స తదా ధ్రువమ్
అప్పుడు అతడు పితృదేవతల అప్పు నుండి తప్పించుకుంటాడు.
పితౄణాం తేన తే నిత్యమాసనేఽభ్యుక్షణం కృతమ్
నీవు ప్రతిరోజూ పితృదేవతల ఆసనానికి నీటిపూసే సేవను చేసావు.
ఆత్మానం నరకాత్త్రాతుం పుంసంజ్ఞాచ్చ తథా నృప ౬.౯౭.
తాను నరకం నుండి తప్పించుకోవడానికి, అలాగే 'పురుషుడు' అనే పేరు నుండి కూడా తప్పించుకోవడానికి, ఓ రాజా,
దుఃఖేన మహతా యుక్తో లజ్జయాఽధోముఖః స్థితః అమాత్యానాం నిజం రాజ్యమర్పయామాస సత్వరః
పెద్ద బాధతో, లజ్జతో తలవంచి నిలబడి, తన రాజ్యాన్ని వెంటనే మంత్రి들에게 అప్పగించాడు.
తతః ప్రోవాచ తాన్సర్వాంస్తపః కార్యం మయాఽధునా
అతడు అందరితో ఇలా అన్నాడు: 'ఇప్పుడు నేను తపస్సు చేయాలి.'
ఏతద్రాజ్యం ప్రయత్నేన రక్షణీయం యథావిధి
'ఈ రాజ్యాన్ని నిబంధనల ప్రకారం శ్రద్ధతో కాపాడాలి.'
క్రియతే పుత్రహీనస్య కిం రాజ్యేన ధనేన వా
కొడుకు లేని వాడికి రాజ్యం లేదా ధనం ఏం ఉపయోగం?
వయం రక్షాం కరిష్యామస్తవ రాజ్యే సమంతతః
'మేము నీ రాజ్యాన్ని అన్ని వైపులా కాపాడుతాము.'
కార్తికేయపురం గత్వా యత్ర పిత్రా పురా తవ
అప్పుడు కార్తికేయపురానికి వెళ్లి, అక్కడ నీ తండ్రి గతంలో—
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం షష్ఠే నాగరఖణ్డే శ్రీహాటకేశ్వరక్షేత్ర మాహాత్మ్యే దశరథకృతతపఃసముద్యోగవర్ణనంనామ సప్తనవతితమోఽధ్యాయః
ఇలా, శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలో, ఎనభై ఒకటి వేల శ్లోకాల సంహితలో, ఆరో భాగమైన నాగరఖండంలో, శ్రీ హాటకేశ్వరక్షేత్ర మహిమ వర్ణనలో, దశరథుడు తపస్సు చేయడాన్ని వివరించే తొంభై ఏడవ అధ్యాయం పూర్తయింది.
హాటకేశ్వరజం క్షేత్రం సంప్రాప్తో హర్షసంయుతః
ఆయన హాటకేశ్వరుని జన్మించిన పవిత్రక్షేత్రానికి చేరుకొని, ఆనందంతో నిండిపోయాడు.