కస్మాత్త్వమస్య నీచస్య పశుపాలస్య సర్వదా
ఈ నీచుడైన గోపాలుడి పనుల్లో నువ్వు ఎప్పుడూ ఎందుకు శ్రద్ధ చూపుతున్నావు?
తస్యాపి ప్రేతకార్యాణి మృతస్యాపి కరోషి కిమ్
అతడు మరణించినా, అతని పితృకర్మలు నువ్వు ఎందుకు చేస్తున్నావు?
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా కించిల్లజ్జాసమన్వితః
వారి మాటలు విని అతడు కొంత సిగ్గుతో నిండిపోయాడు.
అహమస్యాన్యదేహత్వే పుత్ర ఆసం సుసంమతః
ఆమెకు మరొక శరీరంలో నేను ఆమె కుమారుడిగా అందరికీ ఇష్టంగా ఉన్నాను.
కస్యచిత్త్వథ కాలస్య మార్కండస్య మహామునేః
కొంత కాలానికి మహర్షి మార్కండేయుని గురించి,
కార్తిక్యాం కృత్తికాయోగే భీష్మపఞ్చకకృన్నరః ౬.౯౨.
కార్తీక మాసంలో కృత్తికా నక్షత్ర సమయానికి, ఒక మనిషి భీష్మ పంచక వ్రతాన్ని ఆచరించాడు.
దృష్ట్వా పితామహం దేవం పూజయిత్వా జనార్దనమ్
పితామహుడైన దేవుని దర్శించి, జనార్దనుని పూజించాడు.
తన్మయా విహితం సమ్యక్స్నాత్వా తత్ర శుభావహే
ఆ పవిత్ర స్థలంలో నేను స్నానం చేసి, ఆ కార్యాన్ని సరిగ్గా నిర్వహించాను.
చన్ద్రోదయస్య విప్రర్షేరన్వయే భువి విశ్రుతే సంస్మరన్పూర్వికాం జాతి తేన స్నేహో మమ స్థితః
చంద్రోదయ మహర్షి వంశంలో భూమిపై ప్రసిద్ధమైన పూర్వ జన్మను గుర్తు చేసుకుని, ఆ కారణంగా నాకు అక్కడ ప్రేమ స్థిరంగా ఉండిపోయింది.
అతోఽహం కృత్తికాయోగే కార్తిక్యాం భక్తిసంయుతః
అందువల్ల కార్తీక మాసంలో కృత్తికా సమయానికి నేను భక్తితో నిండిపోయాను.
భీష్మస్య పఞ్చకం చక్రుః సమ్యక్ఛ్రద్ధాసమన్వితాః
వారు భీష్మ పంచకాన్ని సరైన విశ్వాసంతో ఆచరించారు.
తతఃప్రభృతి తత్కుణ్డం విఖ్యాతం ధరణీతలే
అప్పటి నుండి ఆ కుండ భూమిపై ప్రసిద్ధి చెందింది.
యః స్నానం సర్వదా తత్ర బ్రాహ్మణః ప్రకరోతి వై
ఎవరైనా బ్రాహ్మణుడు ఎప్పుడూ అక్కడ స్నానం చేస్తే,
ఇతిశ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం షష్ఠే నాగరఖణ్డే హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యే బ్రహ్మకుణ్డమాహాత్మ్యవర్ణనంనామ ద్వినవతితమోధ్యాయః
ఇలా ఎనభై ఒక వేల శ్లోకాలతో కూడిన స్కాంద మహాపురాణంలోని ఆరో భాగం, నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో, బ్రహ్మకుండ మహాత్మ్యవర్ణనంగా పేరుగాంచిన తొంభై రెండవ అధ్యాయం ముగిసింది.
సూత ఉవాచ అథాన్యదపి తత్రాస్తి గోముఖాఖ్యం సుశోభనమ్
సూతుడు చెప్పాడు: అక్కడ ఇంకొక అందమైన ప్రదేశం ఉంది, దానిని గోముఖం అంటారు.
పురాసీదత్ర గోపాలః కశ్చిత్కుష్ఠసమావృతః
పూర్వం అక్కడ ఒక గోపాలుడు ఉండేవాడు, అతడు కుష్టురోగంతో బాధపడేవాడు.
కస్యచిత్త్వథ కాలస్య తేన మార్గేణ గోకులమ్
కొంతకాలానికి ఆ మార్గంలో అతడు గోకులానికి చేరుకున్నాడు.
ఏకాదశ్యాం తృషార్త్తం చ భాస్కరే వృషసంస్థితే నీలమాలోకితం తత్ర దూరాదేత్య ప్రహర్షితా
ఏకాదశి రోజున, దాహంతో బాధపడుతూ, సూర్యుడు వృషభరాశిలో ఉన్నప్పుడు, అక్కడ దూరంలో నీలంగా కనిపించిందొకటి చూసి, దగ్గరికి వెళ్లి ఎంతో ఆనందపడ్డాడు.
దన్తైర్ద్రుతం సముత్పాట్య యావదాకర్షతి ద్విజాః
తన పళ్లతో త్వరగా దాన్ని పీకి, లాగుతూ ఉండగా, ఓ ద్విజులారా,
అథాస్వాద్య తృణం తస్మాత్తృషార్తా చ శనైఃశనైః
ఆ తర్వాత, ఆ గడ్డి రుచి చూసి, దాహంతో బాధపడుతూ, నెమ్మదిగా తినసాగాడు.
తస్యా వేగేన తత్తోయం పిబన్త్యాస్తత్రభూతలే
ఆమె బలంతో, భూమిపై ఆ నీటిని తాగింది.
తతోఽన్యాః శతశో గావః పపుస్తోయం మునిర్మలమ్
తర్వాత, వందలాది ఆవులు, ఆ పవిత్రమైన నీటిని తాగాయి, ఓ మునీంద్రా.
యథాయథా గతా గావస్తత్ర తోయం పిబంతి తాః
ప్రతి ఆవు అక్కడికి వచ్చినప్పుడు, ఆ నీటిని తాగింది.
తతశ్చ గోకులే కృత్స్నే జాతే తృష్ణావివర్జితే ౬.౯౩.
అంతటా ఆవుల మందిరంలో దాహం పూర్తిగా పోయింది.
అంగం ప్రక్షాల్య పీత్వాపో యావన్నిష్క్రామతి ద్రుతమ్
తను తన అవయవాలను కడిగి, ఆ నీటిని తాగి, వేగంగా బయలుదేరే ముందు,
తతో విస్మయమాపన్నో గత్వా స్వీయం నికేతనమ్
తర్వాత, ఆశ్చర్యంతో నిండినవాడు తన ఇంటికి వెళ్లాడు.
తృణస్తమ్బం యథా ధేన్వా తత్రోత్పాట్య ప్రశక్తితః
అక్కడ, ఒక ఆవు బలంగా ఒక గడ్డి గుబ్బను పీకింది.
భవంతి చ వినిర్ముక్తా రోగైః పాపైశ్చ తత్క్షణాత్
వారు వెంటనే రోగాలు, పాపాలు నుండి విముక్తులవుతారు.
తతఃప్రభృతి తత్ఖ్యాతం తీర్థం గోముఖసంజ్ఞితమ్
అప్పటి నుండి, ఆ తీర్థం 'గోముఖం' అని ప్రసిద్ధి చెందింది.
అథ భీతః సహస్రాక్షస్తద్దృష్ట్వా స్వర్గదాయకమ్
తర్వాత, సహస్రాక్షుడు ఇంద్రుడు, ఆ స్వర్గాన్ని ప్రసాదించే దృశ్యాన్ని చూసి భయపడ్డాడు.