యయాతిరువాచ కథం తత్రైవ లబ్ధస్తు కౌతుకం మే మహామునే
యయాతి అడిగాడు: అదే చోట అగ్ని ఎలా దొరికింది? మహర్షీ, నాకు ఆశ్చర్యంగా ఉంది.
పులస్త్య ఉవాచ సంశయం పరమం ప్రాప్తః సర్వో లోకః క్షుధార్దితః
పులస్త్యుడు చెప్పాడు: ఆ సమయంలో ప్రపంచమంతా ఆకలితో బాధపడి, గొప్ప సందేహంలో పడింది.
ప్రాయో మృతో మృతప్రాయః శేషోఽభూద్ధరణీతలే
చాలామంది మరణించారు, మిగిలినవారు భూమిపై బ్రతికున్నా చనిపోయినవారిలా ఉన్నారు.
ఏవం కృచ్ఛ్రమనుప్రాప్తే మర్త్యలోకే నరాధిపః
ఇలా మానవ లోకంలో ఇంతటి కష్టం వచ్చినప్పుడు, ఓ రాజా—
అన్నౌషధిరసాభావాదస్థిశేషో వ్యజాయత
అన్నం, ఔషధాలు లేకపోవడంతో చివరకు ఎముకలు మాత్రమే మిగిలిపోయాయి.
చండాలనిలయం ప్రాప్తః క్షుత్తృషాపీడితో భృశమ్
ఆకలి, దాహంతో తీవ్రమైన బాధతో, అతను చండాలుని ఇంటికి చేరాడు.
తమాదాయ గృహం ప్రాప్తః ప్రక్షాల్య సలిలేన తు
అతన్ని తీసుకుని ఇంటికి తీసుకెళ్లి, నీటితో శుభ్రం చేశాడు.
అభక్ష్యభక్షణం జ్ఞాత్వా హవ్యవాహస్తతో నృప
ఏది తినదగినది, ఏది తినరాని అని తెలుసుకుని, అగ్ని దేవుడు—ఓ రాజా—
నష్టౌషధిరసే లోకే యుక్తమేతద్ధి సాంప్రతమ్ 7.3.30.
ఇప్పుడు ఈ లోకంలో ఔషధాలు కనబడకపోవడం వల్ల, ఇది సమయానికి తగినదే.
నాభక్ష్యం భక్షయిష్యామి త్యజిష్యే క్షితిమండలమ్
తినకూడని దేనినీ నేను తినను; ఈ భూమిని వదిలేస్తాను.
ఏవం సంచింత్య మనసా సకోపో హవ్యవాహనః
అలా మనసులో ఆలోచించి, కోపంతో హవ్యవాహనుడు నిర్ణయం తీసుకున్నాడు.
ప్రణష్టే సహసా వహ్నావగ్నిష్టోమాదికాః క్రియాః
అగ్ని అకస్మాత్ అంతరించిపోవడంతో, అగ్నిష్టోమాది యాగాలు అన్నీ నిలిచిపోయాయి.
తతో దేవగణాః సర్వే సందేహం పరమం గతాః
అప్పుడల్లా దేవతలందరూ గొప్ప సందేహంలో పడ్డారు.
త్యక్తస్తు వహ్నినా మర్త్యస్తతో నాశం గతా నరాః
అగ్ని మానవులను వదిలేసిన తరువాత, వారు నాశనమయ్యారు.
తస్మాదన్వేష్యతాం వహ్నిర్యత్ర తిష్ఠతి సాంప్రతమ్
అందువల్ల, అగ్ని ఎక్కడ ఉన్నాడో వెతకాలి.
అన్వైషయంస్తథాగ్నిం తే సమంతాత్క్షితిమండలే
వారు అగ్నిని భూమి అంతటా వెతికారు.
తతస్తే పురతో దృష్ట్వా శుకం శ్రాంతా దివౌకసః
తరువాత, అలసిపోయిన దేవతలు తమ ముందర ఒక శుకను చూశారు.
ప్రణష్టో హవ్యవాహోత్ర మయా దృష్టో మహాద్యుతిః
హవ్యవాహనుడు, మహా తేజస్సుతో కూడిన అగ్ని, కనబడకుండా పోయాడు — నేను అతన్ని చూశాను.
శుకేనావేదితో వహ్నిః శప్త్వా తం మన్యునా వృతః 7.3.30.
శుకుడు కోపంతో అతన్ని శపించి, అగ్నిని తెలియజేశాడు.
ప్రవివేశ శమీగర్భమశ్వత్థం తరుసత్తమమ్
అతడు శమి చెట్టు, అశ్వత్థ వృక్షం లోపలికి ప్రవేశించాడు.
స తం ప్రోవాచ తే జిహ్వా విపరీతా భవిష్యతి
అతడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: 'నీ నాలుక తిరుగుతుంది.'
ప్రవిష్టో భగవాన్వహ్నిర్యథా దేవైర్న లక్ష్యతే
భగవంతుడైన అగ్ని దేవతలకు కనిపించకుండా అక్కడికి ప్రవేశించాడు.
అత్రాఽసౌ తిష్ఠతే వహ్నిర్నిర్ఝరే పర్వతస్య చ
ఇక్కడ అగ్ని, జలపాతంలోను, పర్వతంపైను ఉంది.
కృచ్ఛ్రాదహం వినిష్క్రాంతస్తస్మాన్మృత్యుముఖాత్సురాః
దేవతలారా! నేను మరణముఖం నుండి ఎంతో కష్టపడి బయటపడ్డాను.
భవిష్యసి విజిహ్వస్త్వం శప్త్వా తం దర్దురం నృపః
ఆ దద్దురాన్ని శపించి, రాజు ఇలా అన్నాడు: 'నీకు నాలుక ఉండదు.'
తతో దేవగణాః సర్వే నిష్క్రాంతాః సలిలాశ్రయాత్
అంతటా దేవతలందరూ నీటిలోనుంచి బయటకు వచ్చారు.
త్వయా హీనం జగత్సర్వం నాశం యాస్యతి సత్వరమ్
నీరు లేకుండా ఈ లోకమంతా త్వరగా నాశనమవుతుంది.
త్వం ముఖం సర్వదేవానాం త్వయి లోకాః ప్రతిష్ఠితాః వినాశమేవ యాస్యామస్తస్మాత్త్వం త్రాతుమర్హసి
నీవే అన్ని దేవతలకు ముఖం, నీ మీదే లోకాలు ఆధారపడి ఉన్నాయి. నీవు లేకపోతే మేమంతా నశించిపోతాము. అందుకే నీవు మమ్మల్ని రక్షించాలి.
త్వం బ్రహ్మా త్వం మహాదేవస్త్వం విష్ణుస్త్వం దివాకరః 7.3.30.
నీవే బ్రహ్మ, నీవే మహాదేవుడు, నీవే విష్ణువు, నీవే సూర్యుడు.
ఇంద్రాద్యా విబుధాః సర్వే త్వదాయత్తా హుతాశన కిమర్థం భగవన్నస్మాననాగాంస్త్యక్తుమిచ్ఛసి
ఇంద్రుడు మొదలుకొని అన్ని దేవతలు నీ మీదే ఆధారపడి ఉన్నారు, యజ్ఞేశ్వరా. భగవంతుడా, మేము ఎలాంటి తప్పు చేయకపోయినా మమ్మల్ని ఎందుకు విడిచిపెట్టాలనుకుంటున్నావు?